Flash card การผ่าตัด ชุด 1

Front

Cholecystectomy

โค-ละ-ซิส-เท็ค-โต-มี

คือ การตัดถุงน้ำดีออก

(มักเกิดจากนิ่วในถุงน้ำดี)

Back

ภาวะแทรกซ้อน

- อาการเจ็บไหล่ข้างขวาหลังผ่าตัด (จากก๊าซ CO₂ ที่ใช้ในการส่องกล้อง (Referred Shoulder Pain from Diaphragmatic Irritation))  พบได้บ่อย แต่ไม่รุนแรง

- การติดเชื้อแผลผ่าตัด 1–5%

- การบาดเจ็บของท่อน้ำดี (Bile duct injury)    0.3–0.6%

- เลือดออก <1%

นิ่วหลุดเข้าไปในทางเดินน้ำดี (Retained stone) 1–2%

- ลิ่มเลือดอุดหลอดเลือดดำ (DVT/PE) <1% 

คำถามชวนคิด

การผ่าตัด Cholecytectomy ส่งผลกระทบต่อแบบแผนสุขภาพที่ 2 อย่างไรบ้าง?💡

Front

Billroth I 
(gastroduodenostomy)

บิล-ร็อธ วัน

(แกส-โทร-ดู-โอ-ดี-นอส-โต-มี)

คือ เป็นการผ่าตัดต่อลำไส้เล็กส่วนต้น และส่วนที่เหลือของกระเพาะอาหาร

Back

ภาวะแทรกซ้อนระยะแรกหลังผ่าตัด

Early Postoperative Complications (ภายใน 0–30 วัน)

1.1 การรั่วของแผลเย็บ (anastomotic leak)  1–3%

1.2 การติดเชื้อแผลผ่าตัด (2–6%)

1.3 ฝีในช่องท้อง (intra-abdominal abscess) 1-3%

ภาวะแทรกซ้อนระยะหลัง

Late Postoperative Complications (ภายหลัง 1 เดือน)

2.1 Dumping Syndrome ภาวะนี้พบได้มากถึง 10–40%

คำถามชวนคิด

การพยาบาลเพื่อป้องกันภาวะ Dumping syndrome มีอะไรบ้าง ?

Front

Colostomy

(โค-ลอส-โต-มี)

คือ การผ่าตัดสร้างช่องเปิดบริเวณหน้าท้อง เพื่อระบายอุจจาระออกจากร่างกาย

Back

ภาวะแทรกซ้อน

- การรั่วของรอยต่อ (Anastomotic Leak) พบประมาณ 2–14%

- การติดเชื้อที่แผลผ่าตัด (Surgical Site Infection, SSI)

พบประมาณ 5–10%

- ภาวะลำไส้ไม่เคลื่อนไหว (Postoperative Ileus) 7.5%

- ภาวะแทรกซ้อนทางปอด (Pulmonary Complications)  พบประมาณ 6.2%

- ภาวะแทรกซ้อนทางระบบหัวใจและหลอดเลือด (Cardiovascular Complications) พบได้ 3%

- ภาวะไตวายเฉียบพลัน (Acute Kidney Injury) พบ 1.5%

คำถามชวนคิด

" กิจกรรมการพยาบาล Colostomy มีอะไรบ้าง? "

Front

Whipple procedure

(วิป-เพิล โพร-ซี-เจอร์)

คือ การผ่าตัดเนื้องอกที่ตับอ่อน ส่วนปลายท่อน้ำดี หรือลำไส้เล็กส่วนต้น

โดยตัดส่วนหัวของตับอ่อน ลำไส้เล็กส่วนบน ท่อน้ำดี และถุงน้ำดี ออก

Back

ภาวะแทรกซ้อน

- ภาวะที่การลำเลียงอาหารออกจากกระเพาะอาหารไปยังลำไส้เล็กช้ากว่าปกติ (Delayed Gastric Emptying (DGE)  พบได้ 15–30%

- การติดเชื้อแผลผ่าตัด (Surgical Site Infection, SSI) อุบัติการณ์ประมาณ 10–25% โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มี
ภาวะทุพโภชนาการหรือมีภาวะน้ำดีรั่วปนเปื้อน

- การติดเชื้อแผลผ่าตัด (Surgical Site Infection, SSI) อุบัติการณ์ประมาณ 10–25% โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มี
ภาวะทุพโภชนาการหรือมีภาวะน้ำดีรั่วปนเปื้อน

- เลือดออกหลังผ่าตัด (Postoperative Hemorrhage)

- การรั่วของน้ำดี (Bile Leak) พบได้น้อยกว่า
อุบัติการณ์ประมาณ 3-5%

คำถามชวนคิด

" ปัญหาทางการพยาบาลที่สำคัญในผู้ป่วยหลังผ่าตัด Whipple operation มีอะไรบ้าง? "

Front

Gastric bypass

(แกส-ทริก ไบ-พาส)

คือ การผ่าตัดเปลี่ยนทางเดินอาหาร

Back

ภาวะแทรกซ้อนระยะเฉียบพลัน (ภายใน 30 วัน)

- การรั่วของรอยต่อ (Anastomotic Leak): พบได้ 1–2% ของผู้ป่วย

- ติดเชื้อที่แผลผ่าตัด (Surgical Site Infection): อยู่ที่ 5–10%

- ภาวะลำไส้ไม่เคลื่อนไหว (Postoperative Ileus): พบได้ 5–15%

ภาวะแทรกซ้อนระยะเรื้อรัง (หลัง 1 เดือนขึ้นไป)

- Dumping Syndrome: พบได้ประมาณ 20–50%

- Anastomotic Stricture อุบัติการณ์อยู่ที่ประมาณ 8–19%

- แผลที่ขอบรอยต่อ (Marginal Ulcer): พบ 1–16%

- ภาวะขาดสารอาหาร (Nutritional Deficiencies)

คำถามชวนคิด

" หลังผ่าตัด Gastric bypass พยาบาลควรประเมินสภาพผู้ป่วยในเรื่องใดบ้าง ? "

Front

Total Hip Arthroplasty

(โท-ทัล ฮิป อาร์-โธ-แพลส-ที)

คือ การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกทั้งหมด

Back

1. ภาวะแทรกซ้อนระยะเฉียบพลัน (ภายใน 30 วัน)
- ภาวะโลหิตจางหลังผ่าตัด (Postoperative Anemia) 25.2%

 - ภาวะติดเชื้อที่แผลผ่าตัด (Surgical Site Infection) อยู่ที่ 1.6%

- ภาวะลิ่มเลือดอุดตัน (Venous Thromboembolism - VTE) อยู่ที่ประมาณ 0.8%

- ภาวะแทรกซ้อนทางระบบทางเดินหายใจ (Postoperative Pulmonary Complications) อยู่ที่ประมาณ 2.62%

2. ภาวะแทรกซ้อนระยะเรื้อรัง (หลัง 1 เดือน)

- การหลุดของข้อสะโพกเทียม (Dislocation): พบได้ 0.35%

- ภาวะกระดูกหักรอบข้อเทียม (Periprosthetic Fracture): อยู่ที่ประมาณ 0.52%

- การติดเชื้อรอบข้อเทียม (Periprosthetic Joint Infection - PJI): พบได้ 0.4%

- ภาวะหลวมของข้อเทียม (Aseptic Loosening): อยู่ที่ป4.0%

- ภาวะกระดูกสลายรอบข้อเทียม (Osteolysis)

คำถามชวนคิด

" การพยาบาลหลังผ่าตัดใน 24 ชั่วโมงแรก มีอะไรบ้าง? "

Front

Open Reduction and Internal Fixation (ORIF)
(โอ-เพน รี-ดัค-ชัน แอนด์ อิน-เทอ-นัล ฟิก-เซ-ชัน)

คือ การผ่าตัดจัดกระดูกหักและยึดด้วยโลหะ (เช่น แผ่นเหล็ก, สกรู, ลวด)

Back

ภาวะแทรกซ้อน
1. การติดเชื้อที่แผลผ่าตัด (Surgical Site Infection: SSI) อุบัติการณ์: ประมาณ 1.25%–5.2% ขึ้นอยู่กับตำแหน่งของกระดูกที่ผ่าตัดและปัจจัยเสี่ยงของผู้ป่วย

2. ปัญหาการหายของแผล (Wound Healing Issues)

อุบัติการณ์ประมาณ 5.1% ในการผ่าตัดข้อเท้า

คำถามชวนคิด

" การพยาบาลหลังผ่าตัด ORIF ในระยะ 1-3 วัน มีอะไรบ้าง? "

Front

Above-Knee Amputation (AKA)
(อะ-บัฟ นี แอ็ม-พิ้ว-เท-เชิน)

คือ การผ่าตัดเอาอวัยวะส่วนล่างตั้งแต่ระดับเหนือข้อเข่าขึ้นไปออกจากร่างกาย

Back

ภาวะแทรกซ้อน

1. ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ (Venous Thromboembolism: VTE) อุบัติการณ์ประมาณ 0.8%–1.5%

2. Phantom Limb Pain (PLP) อุบัติการณ์ประมาณ 50–80%

3. Wound Infection (Stump Infection) ) ประมาณ 10–20%

4. Hip Flexion Contracture

5. การกลับมาผ่าตัดซ้ำ (Reoperation) 0.82%–9.1% ขึ้นอยู่กับตำแหน่งของกระดูกที่ผ่าตัดและภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้น

6. Psychological Complications เช่น ภาวะซึมเศร้า วิกตกังวล การปรับตัวที่เปลี่ยนไป

คำถามชวนคิด

" การจัดท่าที่เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยหลังผ่าตัด Above Knee Amputation เป็นอย่างไร? "

Front

TURBT (Transurethral Resection of Bladder Tumor)
ที-ยู-อาร์-บี-ที (แทรนส์-ยู-รี-ทรัล รี-เซค-ชัน ออฟ แบล-เดอร์ ทู-เมอร์

คือ การผ่าตัดเนื้องอกกระเพาะปัสสาวะผ่านกล้องทางท่อปัสสาวะ

Back

ภาวะแทรกซ้อน

1. Hematuria : ปัสสาวะเป็นเลือด 14.2%

2. ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ (Urinary Tract Infection - UTI) พบ 2%–39%

3. การทะลุของกระเพาะปัสสาวะ (Bladder Perforation): พบได้ 0.9%–5%

4. การคั่งของเลือดในกระเพาะปัสสาวะ (Bladder Tamponade)

ภาวะแทรกซ้อนระยะยาว (หลัง 1 เดือน)

ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะซ้ำ (Recurrent UTI): เกิดในช่วง 3–24 วัน

คำถามชวนคิด

" กิจกรรมการพยาบาลหลังผ่าตัด TURBT ใน 24 ชั่วโมงแรกมีอะไรบ้าง ? "

Front

ESWL (Extracorporeal Shock Wave Lithotripsy)
อี-เอส-ดับเบิลยู-แอล (เอ็ก-สตรา-คอร์-พอ-รี-อัล ช็อค เวฟ ลิ-โธ-ทริป-ซี)

การใช้คลื่นเสียงความถี่ต่ำที่มีพลังงานสูงส่งผ่านผิวหนัง สลายก้อนนิ่วให้กลายเป็นผง และขับทิ้งทางปัสสาวะ

Back

ภาวะแทรกซ้อนเฉียบพลัน (ภายใน 30 วัน)

- เลือดออกในปัสสาวะ (Hematuria)

- การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ (UTI) พบ 2%–39%

- ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ (Venous Thromboembolism, VTE)

ภาวะแทรกซ้อนระยะยาว (หลัง 1 เดือน)

- การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะซ้ำ (Recurrent UTI)

- ภาวะกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ (Urinary Incontinence)

- ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ (Erectile Dysfunction)

คำถามชวนคิด

" การพยาบาลเพื่อช่วยระบายนิ่วหลังผ่าตัด ESWL มีอะไรบ้าง? "