Ас қорыту жүйесі туралы сұрақтар

Front

Ас қорыту жүйесінің негізгі мүшелерін атаңыз

Back

Ас қорыту жүйесі: ауыз қуысы, жұтқыншақ, өңеш, асқазан, аш ішек (он екі елі ішек, аш ішек, мықын ішек), тоқ ішек (соқыр, тоқ, тік ішек). Қосымша мүшелер: сілекей бездері, бауыр, өт қабы, ұйқы безі.

Front

Ас қорыту процесіне қатысатын сөлдер мен ферменттерді атаңыз

Back

- Сілекей сөлі → амилаза (крахмалды мальтозаға ыдыратады).
- Асқазан сөлі → пепсин, тұз қышқылы, слизі (ақуыздарды ыдыратады).
- Ұйқы безі сөлі → липаза, амилаза, трипсин (май, көмірсу, ақуызды қорытады).
- Ішек сөлі → мальтаза, лактаза, энтерокиназа.
- Өт → ферментсіз, бірақ майларды эмульгациялайды, яғни ұсақтап, липаза әсерін күшейтеді.

Front

Бауыр мен өттің ас қорытудағы рөлі қандай?

Back

Бауыр өт түзеді, ал өт майларды эмульгациялап, ұсақ тамшыларға бөледі. Бұл липаза ферментінің жұмысын жеңілдетеді, майлардың сіңуін арттырады. Сонымен қатар, бауыр билирубин бөледі және улы заттарды залалсыздандырады, яғни ас қорыту процесін жанама түрде реттейді.

Front

Ас қорыту жүйесін реттейтін гормондарды атаңыз

Back

- Гастрин — асқазан сөлінің бөлінуін арттырады.
- Секретин — ұйқы безі сөлін және өттің бөлінуін ынталандырады.
- Холецистокинин (панкреозимин) — өт қабының жиырылуын және ұйқы безі ферменттерінің бөлінуін күшейтеді.
- Глюкагон мен инсулин (ұйқы безі гормондары) — қоректік заттардың алмасуына әсер етеді.

Front

Егер асқазан сөлінде тұз қышқылы жеткіліксіз болса, не болады?

Back

- Асқазан сөлі белсенді пепсинге айнала алмайды, ақуыздардың қорытылуы бұзылады.
- Тағам толық қорытылмай, ішекте ашу және шіру процестері күшейеді.
- Бактериялар жойылмайды, ішек инфекциясы қаупі артады.
- Ас қорытудың жалпы тиімділігі төмендейді, анемия немесе әлсіздік пайда болуы мүмкін.

Front

Ас қорыту жүйесінің қызметі жүйкелік жолмен қалай реттеледі?

Back

Ас қорыту жүйесінің қызметін вегетативтік жүйке жүйесі реттейді:
- Парасимпатикалық жүйке (кезеген нерв – n. vagus) — ас қорыту сөлдерінің бөлінуін, ішек қозғалысын арттырады.
- Симпатикалық жүйке — керісінше, ас қорыту қызметін тежейді.
Мысалы, тағам иісі немесе иісін сезу — шартты рефлекс арқылы сілекей және асқазан сөлінің бөлінуін бастайды.

Front

Майлардың қорытылуы мен сіңірілуін сипаттаңыз

Back

- Майлардың қорытылуы он екі елі ішекте жүреді.
- Өт майларды эмульгациялайды (ұсақ тамшыларға бөледі), бұл липаза ферментіне әсер етуге мүмкіндік береді.
- Ұйқы безі липазасы майларды глицерин мен май қышқылдарына ыдыратады.
- Майдың ыдырау өнімдері ішек бүрлері арқылы лимфаға сіңеді, содан кейін қанға өтеді.

Front

Ас қорыту процесінде көмірсулардың рөлі қандай?

Back

Көмірсулар энергияның негізгі көзі болып табылады, олар ас қорыту кезінде глюкозаға ыдырайды, бұл организмнің энергия қажеттіліктерін қамтамасыз етеді.

Front

Ас қорыту жүйесінде сіңіру процесі қалай жүреді?

Back

Сіңіру ішек қабырғасы арқылы қоректік заттардың қанға немесе лимфаға өтуі. Аш ішекте сіңіру процесі ең белсенді жүреді, онда виллус және микровиллус құрылымдары арқылы заттар сіңіріледі.