8 сынып. Химия

Front

ҚАЙНАУ

Сұрақ. Су көпіршіктері  қандай жағдайда атмосфералық қысымды жеңіп сыртқа шығады?

Back

Жауабы: Қайнау кезінде көпіршіктер ішіндегі қаныққан будың қысымы  атмосфералық  қысымнан төмен болмау керек.

Front

ҚАЙНАУ

 Сұрақ. Қайнаудың алдында  сұйықта қандай құбылыстар пайда болады?

Back

Жауабы: Қыздыру басталғаннан кейін құтының үстіңгі жағында  тұманды байқауға болады. Ол ыдыстағы сұйықтың бетіндегі буланудың күшейгенін көрсетеді. Сыртқа  шыққан су буы  салқын ауамен араласады және ұсақ тамшылар түрінде конденсацияланады. Температурасы ары қарай жоғарлағанда құты қабырғасының қаттырақ қызған жерлерінде  көптеген кішкене көпіршіктер пайда болатынын көреміз. Бұлар судың ішінде болатын еріген ауа көпіршіктері. Қыздырған кезде  олар судан бөлініп шығады.  Ауа көпіршіктерінің  іші су буымен толады да, олардың өлшемдері  біртіндеп үлкейе береді. Көпіршіктер ыдыс қабырғасынан ажырайды да, жоғары көтеріледі. Осы кезде әдетте қайнар алдында  ызыл естіледі.

Front

ҚАЙНАУ

Сұрақ. Неліктен қайнар алдында ызыл естіледі?

Back

Жауабы: Өйткені жылы су буы көпіршіктерімен салқын су көпіршіктері соқтығысқанда дыбыс шағарады. Белгілі бір температурада  көпіршіктер судың бетіне жетіп жарылады. Бұрқылдап су қайнай бастайды.

Front

ҚАЙНАУ

 Сұрақ. Эльбрус шыңында судың қайнау температурасы

Back

Жауабы: Атмосфералық қысым қалыпты қысымнан төмен болса онда  су төменгі температурада қайнай береді.  Биіктігі  5-6 мың  метр  Эльбрус шыңында  су шамамен 80 ⁰С- та қайнайды.

Front

ҚАЙНАУ

 Сұрақ. Су  0⁰С-та қайнайды. Растайтын жауаппен түсініктемені таңдаңыз:

Back

Жауабы. Қалыпты қысымда, су  0⁰С-та қайнайды. Сыртқы қысым 6 гПа болғанда, су  0⁰С-та қайнайды.

Front

ҚАН ЖАСУШАЛАРЫ, ХИМИЯЛЫҚ ҚҰРАМЫ.

Қан жасушалары. Қан адамның ішкі ортасына жатады.

Back

Жауабы:

1. Адам ағзасында қан әрбір мүшені, дененің әрбір жасушасын бірімен-бірін өзара байланыстырады;

2. Оттегін өкпеден ұлпаларға жеткізіп, көмірқышқыл газынан тазартады;

3. Қорек заттарды асқорыту мүшелерінен ұлпаларға жеткізеді;

4. Ағзаның соңғы қажетсіз өнімдерін бүйрекке және т. б. мүшелерге тасымалдайды;

5. Дене температурасының тұрақтылығын сақтайды;

6. Ағзаны зиянды микробтардан қорғайды;

7. Ішкі секреция бездерінен бөлінетін гормондарды тасымалдайды;

8. Жасушаларда қышқылдың, судың деңгейін реттейді;

9. Қорғаныштық қызмет атқарады (қанды ұйыта алады).

Front

ҚАН ЖАСУШАЛАРЫ, ХИМИЯЛЫҚ ҚҰРАМЫ.

Осы суретке сүйене отырып, қанның құрамындағы негізгі химиялық элементтерді атаңыздар. Адам денесіндегі қанның түсі қызыл түсті, ал басқа ағзаларда көк, жасыл, күлгін болуы мүмкін. Мәселен, көк түсі қан-өрмекшітәріздестерге, жасыл түсті қан-сүліктерге, күлгін түсті қан-сегізаяққа тән. Неліктен?

Back

Жауабы:

1. қан құрамына кіретін жалпы химиялық элементтер: темір, оттек, сутек, көміртек, азот.

2. қаннын қызыл түсі темір арқылы болады, ал көгілдір түсі – кұміс атомдар арқылы.

Front

ФОРМАЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕР.

Кестені қарастырыңыз. Сұрақтарға жауап беріңіз

1)  Көп қан кету кезінде қандай қан жасушалары қанды тоқтата алады?.

Back

Жауабы:

Тромбоцит

Front

ФОРМАЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕР.

Кестені қарастырыңыз. Сұрақтарға жауап беріңіз? Тұмау вирусты көмектесетін адам ағзасындағы жасушалар?

Back

Жауабы:

Лимфоцит.