7А Әл-Фарбидің 1150 жылдығы

Әл-Фарбидің 1150 жылдығы

7А сынып
Юлмухаметова А.А.

Ұлы ойшыл, шығыстың Аристотелі атанған Әбу Насыр әл-Фарабидің туғанына 1150 жыл толып отыр. Ғалам ғұламасының өмірі мен оның адамзат ғылымына қалдырған еңбегі туралы не білеміз?

Әбу Насыр Әл-Фараби

870 жылы Арыс өзенінің Сырға барып құятын сағасындағы Фараб (қазіргі Түркістан облысы Отырар ауданы маңайындағы ортағасырлық қала) қаласында дүниеге келді. Ғұлама ойшылдың толық аты-жөні – Әбу-Насыр Мұхаммед ибн Мұхаммед Тархан ибн Ұзлағ Әл-Фараби.

• Әбу Насыр бала күнінен ғылымға үйір  болып өсті. Ғалым алғашында Бұхарада,  Самарқанда, одан кейін Хамадан, Бағдат,Шам, Каир, Дамаск, Александрия, Мәдина,  Мекке қалаларында болып, білімін үнемі  жетілдірумен болды.

• Ол Хамада қаласында араб тілін  үйренді. Одан кейін 20 жылдай Бағдат  қаласында тұрып, антикалық философиямен әлемдік мәдениетпен  танысты.  Ол үнемі бір қаладан  екінші қалаға саяхат жасап, білімін  шыңдаған. Біздегі мәліметтерге сәйкес, ол 70-ке жуық  тілді меңгерген

Әл-Фараби білімге деген  құштарлығының арқасында Аристотельден кейінгі "екінші ұстаз" атанды.

• Білімсіз адамгершілік молаймайды,  білімсіз адам өзгенің абзал қасиеттерін тани алмайды. 

• Жан-дүниені тәрбиелемей үлкен жетістікке жету жоқ. 

• Ғылым мен  тәрбие ұштасса ғана рухани  салауаттылыққа жол ашылмақ.

• Мінез-құлқын түзей алмаған  адамның ақиқат ғылымға қолыжетпейді

             Әл-Фараби мен Еуропа

Еуропада, XII-XIII ғасырларда. Әл-Фараби шығармалары 1930- 1932 жылдары латын және еврей тілдеріне аударыла бастады. Парижде француз ғалымы Барон Рудольф Д. Эрланге жариялаған «Музыкадағы Ұлы кітаптың бірінші бөлігінің француз аудармасы» жарық көрді.
Әл-Фарабидің атауы әлемдік ғылым мен мәдениет тарихында берік орнатылған. Еуропалық Ренессансқа үлкен әсер еткен жұмыстары Батыстың және Шығыстың мәдениеті мен философиясын жақындастыру үшін қосатын көпір болды

             Әл-Фараби мен Қазақстан

Қазақстанда әл-Фараби мұрасын зерттеу мәселесі ХХ  ғасырдың екінші жартысында талқыланды. Осылайша, 1960  жылы, 15 қазанда академик Ақжан Машанов (Машани) Қазақ  КСР Ғылым Академиясының президенті академик К.И.  Сәтпаев әл-Фараби мұрасын ғалымдардың зерттеулері мен  оның туындыларын аудару идеясын қолдауға шақырды:«Ұлы әл-Фараби - біздің жерлестеріміз, біз ол туралы аз  білеміз ...». Осы кезден бастап ғалымдар әл-Фарабидің өмірі  мен шығармаларын зерттеумен айналыса бастады.

Multiple Select

"Әбу Насыр әл-Фараби 70-ке жуық тіл білген" деп жазған араб тарихшысы кім?

• Əбу Бишр Матта ибн Юнус

• Шәмсуддин Әбул-Аббас Ахмад ибн Мұхаммед ибн Халликан

• Əбу Бəкір ибн əс Сирадждан

• Əли Юхан ибн Хайлан

Multiple Choice

әл-Фараби "Қайырымды қала тұрғындарының көзқарасы" атты трактатында байлардың қатарына кімдерді жатқызады?

• Дін қызметкерлері, есепшілер

• Ақындар, күйшілер

• Егіншілер, саудагерлер

• Егіншілер, саудагерлер

Multiple Choice

әл-Фараби "Материяда мүлдем бос кеңістік жоқ, бірақ материяның жаратылысы бізге белгісіз" деп қай еңбегінде жазған?

• "Жоғары табиғатты тану негізі"

• "Қайырымды қала тұрғындарының көзқарасы"

• "Ақылдың мəні туралы"

• Вакуум

Multiple Select

Әл-Фарабидің жүрек туралы философиялық ой-пікірі Абайдың нешінші қара сөзінде айтылады?

• Жиырма бірінші

• Үшінші

• Тоғызыншы

• Он жетінші

Multiple Select

әл-Фараби қандай музыкалық аспап ойлап тапқан?

• Адырна

• Жетіген

• Чанг

• Канун

Multiple Choice

Француз шығыстанушысы Рудольф д'Эрланже әл-Фарабидің қай еңбегін француз тіліне аударған?

• "Музыканың ұлы кітабы"

• "Музыканың ұлы кітабы"

• "Қайырымды қала тұрғындарының көзқарасы"

• "Жоғары табиғатты тану негізі"

Multiple Choice

Әл-Фарабидің пікірінше, қайырымды қала басшысы қандай өнерді жетік білуі керек?

• Қолөнер

• Тез тіл табыса білу

• Музыка

• Соғыс өнері

Multiple Choice

Француз шығыстанушысы Рудольф д'Эрланже әл-Фарабидің қай еңбегін француз тіліне аударған?

• "Музыканың ұлы кітабы"

• "Музыканың ұлы кітабы"

• "Қайырымды қала тұрғындарының көзқарасы"

• "Жоғары табиғатты тану негізі"

Әл-Фарабидің еңбектері күні бүгінге дейін өз мән-маңызын жойған жоқ. Қорқыт өмір бойы ажалды жеңетін күш іздесе, Әл-Фараби бақыттың кілтін іздеді. Бақытты қалада тұруды армандады. «Бақытқа қолы жеткен адам үшін ең жарастысы – қанағатшылдық  жасау»,- деп бақытты қанағатпен ғана ұстап тұру мүмкін  екенін айтты.                                                                                                            Марфуға Шапиян