Оғыз мемлекеті

Оғыз мемлекеті

(ІХ-ХІ ғасырдың ортасы)

Оғыз мемлекетінің құрылуы

Оғыздар жайлы деректерді ІХ-Х ғғ араб жазбаларынан кездестіреміз. Әл-Якубидің, әл-Факихтың еңбектерінде айтылады. Орыс жылнамаларында "торк" деген атпен кездеседі. Деректер бойынша оғыз тайпалары Жетісу аймағында қалыптасқан.

VIII ғ. соңында қарлұқтармен соғыстан кейін Жетісуды тастап, Сырдарияның төменгі ағысына қарай ығысады.

Печенег тайпаларымен соғыс нәтижесінде ІХ ғасырдың соңында оғыздар меммлекетін құрады.

Печенегтермен соғыстан кейін:

• Жайық пен Еділ өзендерінің бойын толық иемденеді;

• Оғыздар мемлекетінің негізін қалайды;

• Орталығы Янгикент қаласы болды;

• Сырдарияның отырықшы мәдениетінің тоғысында орналасты.

Оғыздардың мемлекеттік құрылысы

Махмұд Қашғари оғыздардың 24 тайпадан тұрғанын жазады. "БОЗ ОҚ" және "ҮШ ОҚ" деп екіге бөлінген

Мемлекеттік құрылымы

• Мемлекет басшысы - жабғу деп аталды

• Әскер басшысы - сюбашы

• Мұрагерді тәрбиелейтін адам - атабек

Оғыздардың қалалары

Оғыздарда Жент, Сауран, Сығанақ және тағы басқа қалалары болды. Малынан айырылғандар отырықшылықпен айналысты.Оғыздардың бір бөлігі ислам дінін ұстанды.

Оғыздардың сыртқы саясаты

• 965 жылы Киев Русімен одақтасып, Хазарларды талқандады;

• 985 жылы Киев князі Владимирмен одақтасып, Еділ Бұлғарларын жеңді;

• Х ғасырда Кавказдан Сырдарияға дейінгі аймақ Оғыз даласы деп аталды

Оғыздардың құлауы

көп жылғы соғыстар елді шаршатты. ел дағдарысқа ұшырап, көтеріліске шыға бастады. Шахмәлік тұсында Оғыздар 1041 жылы қайта күшейгенімен, екі жылдан кейін Шахмәлік салжұқтардың қолынан қаза тапты. Бұл оғыздар тарихының соңы болатын.