Malti: L-Amazon

Malti: L-Amażon

https://www.youtube.com/watch?v=knx7RYNM2m4

L-akbar foresta fid-dinja hija l-Amazon. Din qiegħda fin-nofsinhar tal-Amerka u tant hi kbira li tinstab f’diversi pajjiżi fosthom il-Brażil, il-Perù u l-Kolumbja. (paragrafu 1)

Fl-Amazon tagħmel ħafna sħana u xita matul is-sena kollha. Dan jagħmel il-foresta sinjura fin-natura. Infatti fil-foresta jgħixu l-biċċa l-kbira  tal-annimali li jeżistu fid-dinja. Xi xjentisti jaħsbu li saħansitra hemm annimali li għadna ma nafux bihom. Fl-Amazon hemm ħafna annimali indiġeni jiġifieri li ma ssibhom imkien għajr f’din il-foresta. Fil-foresta nsibu wkoll nies li jgħixu fi gruppi differenti msejħa tribujiet. Dawn kollha għandhom il-lingwa tagħhom u jgħixu madwar ix-xmara Amazon. L-ikel għall-għajxien tagħhom iġibuh mill-ħxejjex li jkabbru u mill-ħut li jistadu għalih mix-xmara. (paragrafu 2)

Il-foresta fiha erba’ saffi differenti. Fis-saff t’isfel ikun hemm weraq imxarrab u friegħi mkissrin. Il-ħamrija tkun umda ħafna minħabba l-ammont kbir ta’ xita. Ikun hemm is-saff fejn jikbru siġar u pjanti żgħar. Imbagħad insibu s-saff fejn jikbru siġar tant twal u folti li  l-weraq tagħhom jingħaqad ma’ xulxin u jifforma speċi ta’ tinda. Fuq nett insibu l-itwal siġar. Xi annimali jiċċaqalqu minn saff għal ieħor waqt li oħrajn jgħixu biss fin-naħa ta’ fuq tal-foresta u qatt ma jmissu mal-art.

                                                                                              (paragrafu 3)  

F’din il-foresta tista’ tgħid li se tara l-isbaħ kuluri l-aktar fuq għasafar, friefet u żrinġijiet. Pappagalli kbar u kkuluriti jgħixu fl-Amazon. F’din il-foresta nsibu tipi t’għasafar li mhux talli għandhom rix imżejjen bl-isbaħ kuluri, talli għandhom munqar kbir u kkulurit. Insibu xadini jiddendlu u jaqbżu fuq is-siġar. Fl-Amazon insibu ħafna annimali perikolużi għall-bniedem. Fost dawn insibu il-ġagwar, is-serp anakoda, il-kukkudrill, żrinġijiet ikkuluriti, tipi ta’ brimb u l-ħut pirana.

(paragrafu 4)

Sfortunatment din il-foresta tinsab fil-periklu. Dan għaliex il-bniedem qed juża l-art tal-foresta biex ikabbar is-siġar tal-banana jew il-pjanta li minnha jsir iz-zokkor. Bnedmin oħra qed jaqtgħu s-siġar tal-foresta jew iħaffru l-art għat-tiftix taż-żejt. Dan kollu qed jeqred il-ħajja tal-annimali u tan-nies li jgħixu hemm u li jiddependu min-natura biex jgħixu.   

                                                                                             (paragrafu 5)

Multiple Select

Fl-Amazon tagħmel ħafna xita

• Veru

• Falz

Multiple Select

In-nies li jgħixu fil-foresta Amazon jgħixu fi tribujiet.

• Veru

• Falz

Multiple Select

Fil-foresta Amazon hemm ħames saffi.

• Veru

• Falz

Multiple Select

Il-ħut pirana mhux perikoluż għall-bniedem.

• Veru

• Falz

Multiple Select

Il-foresta Amazon tinsab f’bosta pajjiżi fosthom

• fil-Brażil, l-Afrika u l-Kolumbja.

• fil-Brażil, il-Perù u l-Kolumbja.

• fil-Brażil, l-Italja u l-Kolumbja.

Multiple Select

Annimali indiġeni huma annimali li ssibhom

• fl-Amazon biss.

• f’kull foresta tad-dinja.

• fl-Ewropa biss.

Fill in the Blank

X’ikel jieklu n-nies li jgħixu fil-foresta Amazon?

Fill in the Blank

Liema annimali jiddendlu u jaqbżu fuq is-siġar?

Fill in the Blank

Semmi żewġ modi kif il-bniedem qed jeqred il-foresta Amazon.