Afryka- środowisko przyrodnicze

Afryka- środowisko przyrodnicze

Cele lekcji:

-poznasz położenie geograficzne Afryki

-poznasz najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego Afryki

-wyjaśnisz, jakie czynniki wpływają na klimat w Afryce

-zrozumiesz, w jaki sposób przebiega cyrkulacja powietrza w strefie międzyzwrotnikowej

-poznasz najważniejsze rzeki i jeziora Afryki

Afryka w pigułce

-powierzchnia - 30,3 mln km2 (drugi kontynent po Azji)

-największa pustynia świata Sahara (ponad 8mln km2)

-ponad miliard mieszkańców

-większość państw cechuje niski poziom gospodarczy

Afryka

• leży na 4 półkulach

• przez jej obszar przebiega południk 0⁰ i równik

• 4 strefy klimatyczne

• kontynent typowo wyżynny (ponad 75% powierzchni leży na wysokości od 300m n. p. m. do 2000m n.p.m.)

• średnia wysokość 658m n.p.m.

Największe wyżyny

Wyżyna Abisyńska

Wyżyna Wschodnioafrykańska

Są one poprzecinane rozległymi kotlinami (obniżenia terenu otoczone ze wszystkich stron przez wzniesienia)

Największe kotliny:

• Kotlina Konga

• Kotlina Czadu

• Kalahari

Najwyższe pasma górskie

• Atlas

• Góry Smocze

• Góry Przylądkowe

Najwyższy szczyt

Kilimandżaro – góra w Tanzanii, leżąca przy granicy z Kenią. Jest najwyższą górą Afryki i jednym z najwyższych samotnych masywów. W jego skład wchodzą trzy szczyty będące pozostałością po trzech wulkanach: szczyt Uhuru na wulkanie Kibo (Kilimandżaro) – 5895 m n.p.m., Mawenzi – 5150 m n.p.m. ;Shira – 3940 m n.p.m.

Wielkie Rowy Afrykańskie

W Afryce Wschodniej, od rzeki Zambezi po Morze Czerwone, ciągnie się system głębokich rowów tektonicznych. Tworzą one rozległe (do 1000m szerokości) doliny ograniczone uskokami. W obrębie tych rowów występuje wiele aktywnych i wygasłych wulkanów oraz duże jeziora tektoniczne.

Wielkie Rowy Afrykańskie powstały na skutek rozpadania się płyty litosfery, na której jest położona Afryka, na dwie części.

Proces ten rozpoczął się kilkadziesiąt milionów lat temu.

Multiple Select

Afryka pod względem powierzchni zajmuje miejsce

• pierwsze

• drugie

• trzecie

Multiple Select

Przez Afrykę przebiega

• południk 180⁰

• równik

• południk 0⁰

Multiple Select

Afryka jest krajem

• nizinnym

• górzystym

• wyżynnym

Multiple Select

Średnia wysokość n.p.m. w Afryce wynosi

• 658 m

• 865 m

• 586 m

Multiple Select

Najwyższym szczytem Afryki jest

• Kongo

• Kilimandżaro

• Kibo

Multiple Select

Wielkie Rowy Afrykańskie powstały w wyniku

• ocierania się płyt litosfery

• napierania na siebie płyt litosfery

• rozpadania się litosfery

Multiple Select

Wielkie Rowy Afrykańskie znajdują się w Afryce

• wschodniej

• zachodniej

• północnej

• południowej

Czynniki wpływające na klimat Afryki

położenie geograficzne

• Afryka leży po obu stronach równika,
• strefy klimatyczne układają się symetrycznie;
• środkowa część Afryki - klimat równikowy
• na północ i na południe od niej - klimat zwrotnikowy
• północne i południowe krańce kontynentu- klimat podzwrotnikowy

prądy morskie

• chłodny Prąd Benguelski - obniżenie temperatury powietrza i zmniejszenie ilości opadów na płd-zach wybrzeżu (pustynia Namib)

• ciepły prąd Mozambicki - zwiększa ilość opadów na płd-wsch wybrzeżu

wysokość nad poziomem morza

• na obszarach wyżej położonych występuje chłodniejszy klimat

• masyw Kilimandżaro, pomimo położenia w pobliżu równika, w szczytowych partiach jest pokryty przez lodowce

Cyrkulacja powietrza w strefie międzyzwrotnikowej

Cyrkulacja powietrza w strefie międzyzwrotnikowej wpływa na zróżnicowanie klimatyczne, a w szczególności na wielkość opadów atmosferycznych.

CYRKULACJA POWIETRZA W STREFIE MIĘDZYZWROTNIKOWEJ

• 1.ciepłe, wilgotne powietrze unosi się nad równikiem, co powoduje powstanie przy powierzchni Ziemi niżu barycznego

• 2.powietrze unosi się i ochładza a zawarta w nim para wodna ulega skropleniu. Tworzą się chmury przynoszące codzienne opady -deszcze zenitalne

• 3.chłodne i suche powietrze przemieszcza się w stronę zwrotników

• 4.w okolicach zwrotników powietrze opada i przy powierzchni Ziemi tworzą się wyże baryczne

• 5.od wyżów zwrotnikowych do niżu równikowego wieją stałe wiatry pasaty

Wyże uniemożliwiają

tworzenie się chmur i występowanie opadów atmosferycznych. Dlatego nad równikiem odnotowuje się bardzo wysokie sumy opadów atmosferycznych a na obszarach zwrotnikowych bardzo niskie.

Pasaty to stałe wiatry, które są wywołane różnicą ciśnienia między strefami dwóch wyżów zwrotnikowych a niżem równikowym.

Wieją od zwrotników ku równikowi.

Ich kierunki nie pokrywają się z południkami - w wyniku ruchu obrotowego Ziemi są od nich odchylone.

Odchylają się w kierunku zachodnim : Na półkuli północnej w prawo a na półkuli południowej w lewo.

Opady atmosferyczne w Afryce

Najwyższe roczne sumy opadów:

• Równik - od 2000do 3000mm
• Im dalej na północ i na południe tym roczna wartość opadów maleje (1000-2000mm)
• Obszary zwrotnikowe - bardzo małe opady atmosferyczne

Pora deszczowa i pora sucha

Występowanie pory deszczowej i pory suchej ma związek z cyklicznym przesuwaniem się całego układu krążenia powietrza w strefie międzyzwrotnikowej (w zależnosci od miejsca górowania Słońca - na północ lub na południe)

Multiple Select

Afryka w całości leży na półkuli północnej

• prawda

• fałsz

Multiple Select

Strefy klimatyczne w Afryce układają się symetrycznie

• prawda

• fałsz

Multiple Select

prądy morskie mają wpływ na klimat w Afryce

• prawda

• fałsz

Multiple Select

Najwyższy szczyt Afryki nigdy nie jest pokryty lodem

• prawda

• fałsz

Multiple Select

Deszcze zenitalne pojawiają się codziennie

• prawda

• fałsz

Multiple Select

Największą roczną sumę opadów atmosferycznych odnotowuje się w okolicach zwrotników

• prawda

• fałsz

Multiple Select

Pasaty wieją od równika ku zwrotnikom

• prawda

• fałsz

Multiple Select

Pora deszczowa występuje podczas zimy

• prawda

• fałsz

Strefowość klimatyczno - roślinno - glebowa w Afryce

• Strefy te układają się niemal symetrycznie względem równika

• ilość opadów decyduje o roślinności, co z kolei ma związek z rodzajem gleb

strefa lasów równikowych

klimat równikowy Kotliny Konga- wilgotne lasy równikowe

-głównie czerwonożółte gleby ferralitowe

Strefa sawann

Klimat podrównikowy - formacja trawiasta (sawanna)

-gleby cynamonowoczerwone i czerwonobure

Strefa pustyń i półpustyń

Klimat zwrotnikowo suchy

-pustynie

-szaroziemy, buroziemy, gleby pustynne

Strefa śródziemnomorska

Klimat podzwrotnikowy śródziemnomorski

-makia (wiecznie zielone, twardolistne zarośla)

-gleby cynamonowe

Rzeki i jeziora w Afryce

Rzeki

• duże zróżnicowanie gęstości sieci rzecznej

• najgęstsza sieć rzeczna w zasięgu klimatu równikowego (najzasobniejsza w wodę rzeka Kongo)

• zasięg klimatu podrównikowego (Niger, Zambezi) - wahania stanu wody w związku z występowaniem pory deszczowej i suchej

• mniejsze rzeki to rzeki okresowe (koryta wypełnione wodą tylko podczas pory deszczowej)

• klimat zwrotnikowy suchy - wadi (suche koryta rzeczne, wypełniają się wodą tylko po ulewnych deszczach i tworzą rzeki epizodyczne)

Jedyną rzeką stałą tej strefy jest NIL

• najdłuższa rzeka Afryki (6671km)

• źródło - wilgotna strefa równikowa

• Jest stale zasilany wodą

• dlatego może jako jedyna rzeka przepływać przez Saharę

• 
  

JEZIORA

• Wiele jezior rozmieszczonych nierównomiernie

• największe jeziora leżą we wschodniej Afryce

• Jezioro Wiktorii, Tanganika, Niasa

• 
  

Multiple Select

Zaznacz strefy klimatyczne występujące w Afryce

• klimat równikowy

• klimat umiarkowany

• klimat podrównikowy

• klimat zwrotnikowy suchy

Multiple Select

Najdłuższa rzeką Afryki jest:

• Kongo

• Nil

• Zambezi

• Niger

Multiple Select

Największe jeziora Afryki znajdują się w części

• północnej

• południowej

• wschodniej

• zachodniej

Dziękuję :D