Αρχαία Τεχνολογία

Αρχαία Τεχνολογία

Αστρολάβος (Αντικυθήρων)

Με αυτό το αντικείμενο οι αρχαίοι Έλληνες παρακολουθούσαν την κίνηση των ουράνιων σωμάτων σε βάθος χρόνου. Οι αρχαιολόγοι αναφέρουν τον μηχανισμό των Αντικυθήρων ως τον πρώτο υπολογιστή της ανθρωπότητας. Αποτελείται από διαβαθμισμένες πλάκες και αλληλένδετα μπρούτζινα γρανάζια μεγάλης ακρίβειας.

https://www.youtube.com/watch?v=WbWSILfs654&t=479s

Στην μπροστινή όψη υπάρχει μια κυκλική κλίμακα η οποία δείχνει τις 365 μέρες του έτους σύμφωνα με το αιγυπτιακό ηλιακό ημερολόγιο. Μια περιστρεφόμενη λαβή στο πλάι της συσκευής κινούσε τους δύο δείκτες, οι οποίοι έδειχναν την ακριβή θέση του ήλιου και της σελήνης στη διάρκεια του χρόνου. Για να είναι ακριβής ο υπολογισμός στο πίσω μέρος της συσκευής υπήρχαν δύο δίσκοι που υπολόγιζαν τους σεληνιακούς και ηλιακούς κύκλους σε μια περίοδο 19 ετών, που ισοδυναμούσε με 235 σεληνιακούς μήνες. Πάνω στον μηχανισμό ήταν χαραγμένες ελληνικές επιγραφές που έδιναν οδηγίες χρήσης του αντικειμένου. Στο εσωτερικό του υπήρχαν δύο δακτύλιοι οι οποίοι απεικόνιζαν τον ζωδιακό κύκλο.

Η Κούπα του Δικαίου του Πυθαγόρα

Το «έξυπνο» κύπελλο κρασιού του Πυθαγόρα έφερε μια γραμμή, που καθόριζε το όριο πλήρωσης, και ένα αξονικό ή καμπύλο σιφώνιο. Όταν κάποιος το γέμιζε υπερβολικά, η στάθμη του υγρού κάλυπτε το σιφώνιο και άδειαζε αυτόματα! Η Κούπα του Δικαίου έλεγε δηλαδή ότι όταν ξεπεράσεις το μέτρο (και διαπράξεις ύβρη), δεν θα χάσεις μόνο αυτά που ξεπέρασαν το όριο, αλλά και όσα είχες αποκτήσει μέχρι τότε…

Το «ρομπότ-υπηρέτρια» του Φίλωνα

Η αυτόματη υπηρέτρια του Φίλωνα είναι πράγματι το πρώτο λειτουργικό ρομπότ της ανθρωπότητας! Δεν ήταν παρά ένα ανθρωποειδές σε φυσικό μέγεθος που κρατούσε στο δεξί του χέρι μια οινοχόη. Όταν ο χρήστης τοποθετούσε ένα κύπελλο (κρατήρα) στην παλάμη της «θεραπαινίδας», εκείνη έριχνε αυτόματα κρασί και δευτερευόντως παρείχε επιλογή για ανάμειξη με νερό, κατά την επιθυμία του κύρη της! Στο εσωτερικό της υπηρέτριας βρίσκονταν δύο στεγανά δοχεία, ένα με κρασί και ένα με νερό, και μέσω ενός πολύπλοκου αρθρωτού μηχανισμού γινόταν όλη η αυτοματοποιημένη δουλειά.

Όταν μισογέμιζε το κύπελλο με κρασί, το χέρι κατέβαινε περισσότερο (λόγω βάρους) και η ροή του οίνου σταματούσε. Αν ήθελες (αν συνέχιζες δηλαδή να αφήνεις το κύπελλο στο χέρι της κοπέλας), έρρεε νερό ώστε να αραιώσεις το κρασί σου, κατά την προσφιλή συνήθεια των αρχαίων. Η υπηρέτρια γέμιζε το κύπελλο με καθαρό οίνο ή αραιωμένο με νερό στην ποσότητα που επιθυμούσες ανάλογα με τη χρονική στιγμή που θα τραβούσες τον κρατήρα από την παλάμη της. Απίστευτο κι όμως αληθινό…

Το ξυπνητήρι του Πλάτωνα

Η πρώτη συσκευή αφύπνισης παγκοσμίως έφερε τη σφραγίδα του σοφού της αρχαιότητας και ξυπνούσε τον Πλάτωνα με σφυρίγματα! Ένα υπερκείμενο κεραμικό δοχείο τροφοδοτούσε μέσω ακροφύσιου ένα δεύτερο δοχείο, αδειάζοντας την προγραμματισμένη χρονική στιγμή με ορμή (μέσω ενός εσωτερικά τοποθετημένου αξονικού σιφωνίου) στο επόμενο κλειστό δοχείο. Ο εγκλωβισμένος αέρας εξερχόταν με πίεση σφυρίζοντας από μια σύριγγα στην κορυφή του. Μετά τη λειτουργία του μάλιστα το ξυπνητήρι επέστρεφε αυτόματα στην αρχική του κατάσταση, ώστε να επαναρυθμιστεί για την επόμενη αφύπνιση…

Κοχλίας Αρχιμήδη

Τo υδραυλικό αυτό όργανo, γνωστό ως ατέρμων κoχλίας ή υδρόβιδα, εφευρέθηκε από τoν Αρχιμήδη κατά τη διάρκεια τoυ ταξιδιoύ τoυ στην Αίγυπτo. Χρησίμευε στην άντληση ύδατoς από ένα χαμηλό επίπεδo σ' ένα άλλo υψηλότερo.

O «Κινηματογράφος» του Ήρωνα

Το αυτόματο φορητό θέατρο του Ήρωνα είναι κατασκευασμένο έτσι ώστε να παρουσιάζει μια συγκεκριμένη ιστορία μέσα από μηχανισμούς που φαίνεται να κάνουν πόρτες να ανοίγουν αυτόματα, πουλιά να πετούν και να τραγουδούν και θεούς να εμφανίζονται από το πουθενά!

Απόσπασμα λόγου του Κώστα Κοτσανάς

(δημιουργός του Μουσείου Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας και του Μουσείου Αρχαίων Ελληνικών Μουσικών Οργάνων)

«Η τεχνολογία των αρχαίων Ελλήνων ήταν συγκλονιστικά όμοια με τη σύγχρονη τεχνολογία»

…Και μπορεί κάτι τέτοιο να ξενίζει, αλλά, όπως επισημαίνει ο ίδιος, κανείς μπορεί να το διαπιστώσει στα εκθέματα, από το ρομπότ-υπηρέτρια του Φίλωνος, το σταθερό αυτόματο θέατρο του Ήρωνος -που είναι ουσιαστικά ο κινηματογράφος των αρχαίων Ελλήνων διότι μπορούσε να παρουσιάσει αυτόματα την πλοκή ενός μύθου με κινούμενη εικόνα και ήχο- το υδραυλικό ρολόι του Αρχιμήδη, μέχρι τον περίφημο αναλογικό υπολογιστή των Αντικυθήρων. Για παράδειγμα, συνεχίζει ο Κώστας Κοτσανάς, οι κοχλίες και τα περικόχλια, οι οδοντωτοί τροχοί, οι τροχαλίες και οι ιμάντες, οι αλυσίδες, οι βαλβίδες τα έμβολα και οι κύλινδροι, μερικά μόνον δηλαδή από τα άλλα εφευρήματα των αρχαίων Ελλήνων, αποτελούν ακόμη και σήμερα τα βασικά τμήματα της μηχανής του αυτοκινήτου.