FILIPINO 8 Aralin 4B

FILIPINO 8 Aralin 4B

KALIGIRANG PANGKASAYSAYAN NG SANAYSAY AT ANG MGA URI AT ELEMENTO NITO

Open Ended

Sariling pagpapaliwanag

Ano ang Sanaysay?

Ang sanaysay ay isang paglalahad ng sariling opinyon o kuro-kuro ng sumusulat tungkol sa isang bagay o paksa. Ang salitang essay (sanaysay) ay hango sa salitang pranses na essayer na ang ibig sabihin ay “sumubok” o “tangkilikin”. Ito ay nagsimulang yumabong sa mga sulatin ni Michael de Montaigne (1533 -92). 

Bago pa man isilang si Kristo, ito ay nagsimula na rin sa Asya sa pangunguna ni Confucius na sumulat ng Analects at Lao-Tzu na sumulat naman sa Tao Te Ching. Noon naming ika-14 na dantaon, nakilala si Yushida Kenko ng Hapon na may katha ng “Mga Sanayasay sa Katamaran”.

Ayon kay Alejandro Abadilla ang salitang sanaysay ay nangangahulugang “nakasulat na karanasan ng isang sanay sa pagsasalaysay. Ito’y isang akdang pampanitikang nasa anyong paglalahad o tekstong pasalaysay. Ang pangunahing katangian ay ang pagkasarili nito ng may-akda. Ipinahahayag niya ang sarili niyang pangmalas, kuro-kuro, at damdamin. 

Ang pagiging malinaw, mabisa at kawili-wili ng paglalahad ay makatamtaman sa pamamagitan ng pagsunod sa mga tuntunin ng kaisahan, kaugnayan, at diin. Kailangan din dito ang pagpili ng angkop na pananalita at sariling estilo o pamamaraan ng may-akda.

May 12 natatangjng uri ng sanaysay: 

• Pasalaysay

• Naglalarawan

• Mapag-isip o di-praktikal

• Mapagdili-dili

• Kritikal o mapanuri

• Didakto o nangangaral

• Nagpapaalala

  
  

• Editorial

• Makasiyentipiko

• Sosyo-politikal

• Sanaysay na pangkalikasan at

• Sanaysay na bumabalangkas sa isang tauhan

  
  

Ang akdang “Amerikanisasyon ng Isang Pilipino” ay isang sanaysay na didakto o nangangaral. Ito ay naglalayong himukin ang mga mambabasa tungo sa pagkakaroon ng kaisipang liberal sa pamamagitan ng pagkikintal ng damdamin at pananaw na makabago.

Dahil ang pangunahing katangian ng sanaysay ay ang pagkasarili nito ang may-akda, naipapahayag ng sumulat ang kanyang sariling pananaw, kuro-kuro at damdamin ng mga mambabasa. 

Samantalang ang katawan o ang pinakanilalaman ng akda ay kinakailangang maging mayaman sa kaisipan at marapat na nagtataglay ng kaisahan ang mga detalye nito at sa wakas ng sanaysay, dito karaniwang nababasa ang pangkalahatang impresyon ng may-akda. Maaaring ilahad sa bahaging ito ang buod o konklusyon ng sumulat.

Open Ended

1. Para sa iyo, gaano kahalaga ang pagsasaalang-alang sa mga sangkap o element ng sanaysay sa pagsulat o pagbuo nito?

Open Ended

2. Paano nakatutulong sa iyong buhay ang mahalagang kaisipang hatid ng sanaysay na binasa?

Maraming salamat.