Armenian History Class 5

Հայոց պատմություն 5-րդ դասարան

Հայկական աշխարհակալության ընդլայնումը։

Տիգրան 2-րդ Մեծ

Կառավարել է Ք․ա․ 95-55 թթ․

Տիգրան Մեծի տերության ստեծումը

Հայկական աշխարհակալության ընդլայնումտ

Տիգրանակերտ մայրաքաղաքը,որը գտնվում էր Աղձնիք նահանգում

Այն հիմնադրվեց Ք․ա․ 95 թ․

Multiple Choice

Ե՞րբ էր կառավարել Տիգրան Մեծը

• Ք․ա․ 115-95

• Ք․ա․ 95-55

Հայ-Պոնտական դաշինքը

Ք․ա․ 94 թվականին Տիգրան 2-րդ արաքան դաշինք է կնքում Պոնտոսի արքա Միհրդատ 6-րդ (Եվպատորի) հետ ։

Այդ դաշինքի համաձայն Ք․ա․ 93 թ․ նրանք գրավեցին Կապադովկիան

Հայ-Պոնտական Դաշինքը Ք․ա․ 94թ․

• Նկարի ձախ կողմում Տիգրանն է

• Աջ կողմում Միհրդատը

Պարթևական արշավանքը

Ք․ա․ 87 թվականին Տիգրան մեծն արշավեց Պարթևստանի վրա և պաշարեց նրանց մայրաքաղաք Էքբատան։

Բաց դեղին գույնով պատկերված է Պարթևական կայսրությունը։

Open Ended

Գրի՜ր թե ո՞ր թվականին Տիգրանը դաշինք կնքեց Միհրդաի հետ

Հետագա արշավանքները

Պարթևստանին ջաղջախելուց հետո Տիգրանը դարձավ Հին աշխարհի հզոր տիրակալներից մեկը։ Նա գրավեց նաև հայոց միջագետքը,Օսրոյենեն և իր պետության սահմանները հասցրեց մինչև սելևկյան պետության սահմաններին։

^{Ք․ա․ 84 թ․ Տիգրանը գրավեց նար Սելևկյան պետությունը և նրա մայրաքաղաք Անտիոքում բազմեց Սելևկյանների գահին։}

Պատկերված քարտեզում գտի՜ր Սելևկյան պետությունը։

Open Ended

Կարող ես ասել ե՞րբ սկսվեց Պարթևական արշավանքը։

Հետագա արշավանքների արդյունքում Տիգրան մեծին հաջողվեց գրավել նաև Կոմագենեն,Կիլիկիան,Փյունիկիան և միացնել իր տերությանը։ Այսպիսով հայաստանի սահմանները հասավ մինչև Միջերգրական ծովի արևելյան ափերը։

Ստեղծելով Ծովից-ծով Հայաստան

Open Ended

Հիշի՜ր․ճիշտ էր արդյոք,որ Տիգրան Մեծը գրավեց Փյունիկիայի քաղաքները,նրանց շնորհեց ազատություն; Գրիր քո պատասխանը ԱՅՈ կամ ՈՉ

Multiple Choice

Ք․ա․ 84 թ․ ո՞ր պետությունը գրավեց Տիգրան Մեծը և բազմեց նրանց գահին։

• Կապադովկիա

• Օսրոյենե

• Սելևկիա

• Փյունիկիա

Անիմացիա․ Տիգրան Մեծի արշավանքները $\sim$  

Open Ended

Ի՞նչ ես կարծում ինչու՞ էին Տիգրանի կողմից նվաճված ժողովուրդները ընդունում նրան և հրավիրում էին բազմել իրենց գահիին։

Գրի՜ր քո կարծիքը։

Ըստ պատմիչների Տիգրանակերտ մայրաքաղաքը շրջապատված էր 25 կանգուն պարիսպներով։ Կարմիր կետով նշված է Տիգրանակերտ մայրաքաղաքը։

25 կանգուն հավասար է՝ 25 մետր բարձրության։

Նոր թեման՝ Հայաստանը Հռոմի դեմ պատերազմներում

• Հայ-հռոմեական պատերազմը

• Արտաշատի պայմանագիրը

• Մեծ Տիրակալի դասերը

Եվ այսպես հռոմեական բանակը Ք․ա․ 69թ․ գարնանը Լուկուլոսի գլխավորուփյամբ մտավ Հայաստան և նույն թվաականին հոկտեմբեր ամսին նրանք հասան Տիգրանակերտ մայրաքաղաի մոտ։ Սակայն Ք․ա․ 68թ․ հայերին հաջողվեց հաղթել հռոմեական զորքին և նրանց դուրս շպրտել Հայաստանից։

Ք․ա․ 66 թ․ Լուկուլոսին փոխարինում է Պոմպեոսը և նա սկսում է նոր պատերզամ,հաղթում է Միհրդատին և շարժվում դեպի Հայաստան։ Այդ ժամանակ Տիգրանը պատերազմ էր մղում Պարթևստանի դեմ սակայն Տիգրանը արդեն կորցրել էր իր դաշնակից Միհրդատին։

Open Ended

Ձեր կարծիքով ինչու՞ Տիգրանը չհանձնեց Միհրդատին հռոմեացիների,չէ՞ որ այդ կերպ նա կարող էր խուսափել Հռոմի հետ պատերազմելուց։

Արտաշատի պայմանագիրը

Հայաստանը կորցնելով իր դաշնակից Պոնտոսին մնաց մենակ Հռոմի և Պարթևստանի դեմ։ Տիգրանը ստիպված գնաց բանակցությունների Պոմպեոսի հետ ր նրանց միջև Արտաշատում Ք․ա․ 66թ․ կնքվեց հաշտության պայմանագիր։

Ըստ Արտաշատի պայմանագրի

• Հայաստանը հօգուտ Հռոմի հրաժարվեց իր գրավված տարածքներից

• Հայաստանը ճանաչվեց Հռոմի բարեկամ երկիր

Multiple Choice

Ե՞րբ կնքվեց Արտաշատի պայմանագիրը

• Ք․ա․ 69թ

• Ք․ա․ 68թ․

• Ք․ա․ 66թ․

• Ք․ա․ 55թ․

Մեծ Տիրակալի դասերը

• Ինչու՞ Տիգրանը գնաց նման մեծ զիջումների հօգուտ Հռոմի

• Չէ՞ որ նա հաղթել էր հռոմեացիներին Ք․ա․ 69-68 թթ․ պատերազմում

• Նա Պոմպեոսի հետ պատերազմ չէր ունեցել և հաղթել էր Պարթևստանին

Առաջին հայացքից Տիգրանի այդ քայլը տարօրինակ է թվում,բայց եթե նա շարունակեր պատերազմը ընդեմ Հռոմի նա կարող էր կորցնել ամբողջ Հայաստանը, փաստորեն նա միայնակ պետք է կռվեր ամբողջ աշխարհի դեմ Հռոմեական կայսրության և Պարթևստանի դեմ։

Open Ended

Ձեր կարծիքով Տիգրան Մեծը կարո՞ղ էր շարունակել պատերազմը։

Հիմնավորե՜ք ձեր պատասխանը։

Open Ended

Կարո՞ղ ես հիշել ինչպե՞ս ավարտվեց Լուկուլոսի արշավանքը Հայաստան։

Տիգրան Մեծը մահացավ Ք․ա 55թվականին 85 տարեկան հասակում։

Նա հայ ժողովուրդի հիշողության մեջ մնաց,որպես հայրենասեր․հայրենապաշտ և հզոր տիրակալ։

Open Ended

Ինչպե՞ս կբնորեշես Տիգրան 2-րդ արքային որպես տիրակալ։

Գրի՜ր քո կարծիքը։

Մեր դասը

Մեծ Հայքի թագավորությունը Արտավազդ 2-ի օրոք

Արտավազդ 2-րդ ք․ա․55-34թթ․

Տիգրան Մեծին փոխարինեց նրա որդին,նա Արտաշեսյան արքայատան նշանավոր արքաներից էր։

Կրասոսի արշավանքը

Ք․ա․ 54թ․ Հռոմն արևելք է ուղարկում Կրասոս անունով մի զորավարի,որի նպատակն էր գրավել Պարթևստանը։ Քանի որ Հայաստանը համարվում էր Հռոմի բարեկամ երկիր այդ պատճառով Հայաստանը պետք օգներ Կրասոսին և Արտավազդ 2-ը առաջարկեց,որպեսզի Կրասոսը իր արշավանքը սկսի Հայաստանի տարածքով,բայց կրասոսը մերժեց այդ առաջարկը։

Multiple Choice

Ե՞րբ էր կառավարել Արտավազդ 2-րդը

• Ք․ա․ 95-55թթ․

• Ք․ա․ 55-34թթ․

Խառանի ճակատամարտը Ք․ա․ 53 թ,

Ք․ա․ 53 թ․ Կրասոսը սկսեց իր արշավանք

Սակայն Խառանի ճակատամարտում հռոմեական զորքը պարտվեց և Կրասոսը սպանվեց։

Multiple Choice

Ե՞րբ էր տեղի ունեցել Խառանի ճակատամարտը

• Ք․ա․ 53թ

• Ք․ա․ 34թ

Հռոմեացիները նոր արշավանք են սկսումդեպի Պարթևստան։

Այս անգամ հռոմեական զորքը ղեկավարում էր Մարկոս Անտոնիոս զորավարը։

Մարկոս Անտոնիոսը ելնելով կրասոսի սխալից որոշեց, որ իր արշավանքը սկսի Հայաստանի տարածքով,որտեղով պետք է Արտավազդ 2-րդը օգներ նրան։

Ք․ա․ 36թ․ Ամտոնիոսը 100 հազարանոց բանակով արշավեց պարթևստանի վրա,սակայն ջաղջախիչ պարտություն կրեց և կորցրեց 44 հազար զինվոր նա հետ նահանջեց Հայաստան,որտեղ հայոց արքան նրան ապաստան տվեց։

Multiple Choice

Ո՞վ փոխարինեց Կրասոսին պարթևստանի դեմ պատերազմում։

• Պոմպեոս

• Անտոնիոս

Անտոնիոսը Հռոմում իր պարտությունը արդարացնելու համար սկսեց մեղադրել Արտավազդին,թե իբր հայոց արքան նրան դավաճանել է։

Եվ ք․ա․ 34թ․ Անտոնիոսի զորքհ հարձաակվեց Հայաստանի վրա։Հայոց արքան պատերազմից խուսափելու համար փորձեց բանակցել նրա հետ,սակայն Անտոնիոսը ձերբակալում է Արտավազդին և նրա ընտանիքին և ուղարկում Եգիպտոս,որտեղ իշխում էր Կլեոպատրա թագուհին։

Մեծ Հայքի թագավոր հռչակվեց Արտավազդ 2-ի որդին՝ Արտաշես 2-ը նա կառավարել էր Ք․ա․ 30-20 թթ․

Սակայն Արտաշես 2-ը չկարողացավ պայքարել Հռոմի դեմ և ստիպված եղավ հեռանալ և բնակվել Պարթևստանում

Multiple Choice

Ե՞րբ էր կառավարել Արտաշես 2-ը

• Ք․ա 55-34թթ․

• Ք․ա․ 30-20թթ․

Արտավազդ 2-ը գերեվարվեց և ուղաևկվեց Եգիպտոս

Եգիպտոսում Անտոնիոսը պահանջեց,որպեսզի հայոց արքան և նրա ընտանիքը խոնարվեն և երկրպագեն իր կնոջ՝ Կլեոպատրայի առջև,խոստանալով նրանց ազատություն,սակայն Արտավազդը արհամարեց նրանց և ասելով ավելի լավ է արժանապատիվ մահանալ քան թե խոնարվել թշնամու առաջ։

Անտոնիոսը և Կլեոպատրան տեսնելով հայոց արքայի վերաբերմունքը հրամայեցին նրանց մահապատժի ենթարկել և Ք․ա․ 31թ․ Արտավազդ 2- մահապատժի ենթարկվեց։ Իսկ Արտավազդի երկու որդիները մնացին գերության մեջ և ոիղարկվեցին Հռոմ։

Multiple Choice

Հռոմեացի ո՞ր զորավարը ձերբակալեց Արտավազդին։

• Անտոնիոս

• Կրասոս

Open Ended

Ի՞նչ վեհանցն արարքով աչքի ընկավ Արտավազդը Եգիպտոսում։Գրիր քո պատասխանը։