GARİP HAREKETİ (I. YENİ) (1940 - 1950)

GARİP HAREKETİ (I. YENİ) (1940 - 1950)

GARİP HAREKETİ (I. YENİ) (1940 - 1950)

• Türk Edebiyatında 1940'lara gelindiğinde, biçim açısından serbest şiire yoğun bir ilgi vardır.

• Heceyi sadece Milli Edebiyat Anlayışını devam ettiren sanatçılardan bazıları kullanmakta Ahmet Muhip Dıranas, Cahit Sıtkı Tarancı, Cahit Külebi gibi değişik çizgilerdeki şairler de serbest şiirler yazmaktadırlar

• Sonradan "Birinci Yeni" olarak adlandırılacak Garip akımı bu ortamda doğar.

GARİP HAREKETİ (I. YENİ) (1940 - 1950)

• I. Yeni Hareketi’nin en önemli sanatçıları Orhan Veli Kanık, Melih Cevdet Anday,

  Oktay Rıfat Horozcu’dur.

• Üç arkadaş Varlık dergisinde ölçüsüz, uyaksız, şairanelikten uzak yeni bir şiir akımı başlatır (1936), Bu yoldaki şiirlerini Garip adlı bir kitapta toplarlar (1911). Garipçiler adıyla anılmalarının nedeni de budur.

• Garip akımı birçok genç izleyici bulduğu gibi, dönemin ünlü şairlerini de etkiler.

Garip Akımı'nın Temel Özellikleri

• * Ölçü ve kafiyeye karşı çıkmışlardır. Bunun yerine iç ahengi önemsemişlerdir.

• * Günlük konuşma dilini şiire uygulamaya çalışmışlardır.

• * Mecaza, süse ve suniliğe karşı çıkıp; yalnızlığa önem verdiler.

• * Halk şiirinin anlatım ve deneyimlerinden faydalandılar.

• * O güne kadar şiirimizde kullanılmayan bir takım sözcükleri kullandılar.

• * “Şiir, salonlardan çıkıp sokağa inmeli.” diyerek sokağı ve gerçek yaşamı şiire aktarmış; her şeyin şiirin konusu olabileceğini savunmuş; şiirlerinde en basit, en sıradan insanları ve olayları işlemişlerdir.

Garip Akımı'nın Temel Özellikleri

• * Kaynağını batı şiirinden alan Garip akımı eskiye ait olan her şeyin karşısında olup özellikle şairane söyleyişin karşısında olmuşlardır.

• * Şiirde söz ve anlam oyunları bırakılmıştır. Esprili, nükteli, şaşırtmaya dayalı bir anlatımı ve yalın halk dilini benimsemişlerdir.

• İlerleyen yıllarda özellikle şiirsel gelenek, biçim konularında daha esnek bir tutuma girmiştir.

• Geleneğe bağlı olanlar, Orhan Veli ve arkadaşlarını şiiri ayağa düşürmekle suçlarken;  toplumcular, Garipçileri, toplumcu şiiri engelleyen, yozlaştırmayı amaçlayan ve küçük burjuva duyarlığını geliştirmeye çalışan bir devinimin başlatıcısı olarak gördüler.

• Yazın (edebiyat) tarihçileri ise, Garip akımını genellikle yeni şiirin başlangıcı saydılar.

ORHAN VELİ KANIK (1914 - 1950)

• Garip şiirini başlatan üç şairden en önemlisi olan Orhan Veli, geleneksel şiir anlayışını reddetmiştir.

• Sanatçı, şiirde söz sanatlarına, mecazlı sözlere karşı çıkmış; şairane söz söylemekten, edebiyat yapma hünerinden kaçınmış; ölçüyü ve uyağı reddedip ölçüsüz şiirler yazmıştır.

• Sanatçı , yalın , anlaşılır bir halk diliyle, esprili, nükteli şiirler yazmıştır.

• Türk şiirini basmakalıp sözlerden, yıpranmış kalıplardan kurtarmış; her türlü kelimenin şiirde kullanılabileceğini savunmuştur.

• Eserleri: Garip, Vazgeçemediğim, Destan Gibi, Yenisi, Karşı, Nasrettin Hoca Hikâyeleri

Multiple Choice

Garip (I. Yeni) şiiri için aşağıdakilerin hangisi söylenemez?

• Orhan Veli Kanık, Oktay Rıfat Horozcu ve Melih

  Cevdet Anday’ın birlikte başlattıkları şiir akımının

  adıdır.

• Şairler, şiirin konu sınırını ortadan kaldırmış; her

  şeyin şiirin konusu olabileceğini savunmuştur.

• Eserlerde gerçek yaşam, esprili, nükteli, şaşırtmaya

  dayalı bir anlatımla işlenmiştir.

• Şairler, geleneksel şiir biçimlerinin yanında Batı’dan

  alınan şiir biçimlerini de kullanılmışlardır.

• Söz sanatlarından uzak; yalın, halkın anlayabileceği

  bir dil tercih edilmiştir.

Multiple Choice

Yollar ne kadar güzel olsa

Gece ne kadar serin olsa

Beden yorulur

Başağrısı yorulmaz

Şimdi evime girsem bile

Biraz sonra çıkabilirim

Madem ki bu esvaplarla ayakkaplar benim

Ve mademki sokaklar kimsenin değil

Bu şiirle ilgili olarak aşağıdakilerin hangisi söylenemez?

• Yinelemelerle ahenk sağlanmıştır.

• Günlük yaşama ait unsurlara yer verilmiştir.

• Sembolizm akımının etkisi vardır.

• Konuşma dilinin söz değerlerinden yararlanılmıştır.

• Söz sanatlarından uzak bir anlatım söz konusudur.

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisi diğer toplulukların Garip

akımına yönelttiği eleştirilerden biri değildir?

• Türk şiir geleneğinden kopuk olmaları

• Şiirde basitliği amaç edinmeleri

• Alışılmamış bağdaştırmaları sıkça kullanmaları

• Sanatsız, imgesiz, yavan bir dil kullanmaları

• Şiir diliyle uyuşmayan sözcüklerden yararlanmaları

Multiple Choice

Aşağıda verilenlerden hangisi Orhan Veli’nin şiir anlayışıyla örtüşmemektedir?

• Ölçü ve uyağın şiiri yozlaştırdığı düşüncesindedir.

• Şiiri yıpranmış kalıplardan, klişe sözlerden kurtarmak

  gerektiğini düşünür.

• Yapmacıksız ve doğal bir söyleyişle günlük yaşamı

  şiire taşımıştır.

• Geleneksel şiirin imge birikiminden yararlanmıştır.

• Şiirde diğer sanat dallarının olanaklarından yararlanmaya

  karşı çıkmıştır.

Multiple Choice

Şimdi

utançtır tanelenen

sarışın çocukların başaklarında

Ovadan

gözü bağlı bir leylak kokusu ovadan

çeviriyor o küçücük güneşimizi

Aşağıdakilerden hangisi bu dizelerin Garip şiirinden alınmadığına kanıt olabilir?

• Cumhuriyet Dönemi şiirine ilişkin özellikler görülmesi

• Serbest ölçünün kullanılmış olması

• Uyak ve redif gibi ahenk unsurlarının bulunmaması

• Sıradan insanları basit bir dille ele alması

• Söz sanatları ve imgelerden yararlanılmış olması

Multiple Choice

Onun kavgası edebiyatımızın en büyük kavgasıdır, buna inanıyorum. O, şiir ırmağının yatağını daha doğal bir vadiye indirdi. Şiire kasket giydirdi, sivilleştirdi onu. Ahengin ve musikinin olmadığı şiirler de yazılabileceğini gösterdi.

Bu parçada sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisi olabilir?

• Ahmet Hamdi Tanpınar

• Orhan Veli Kanık

• İsmet Özel

• Ahmet Muhip Dıranas

• Necip Fazıl Kısakürek

Multiple Choice

Hiçbir şeyden çekmedi dünyada

Nasırdan çektiği kadar;

Hatta çirkin yaratıldığından bile

o kadar müteessir değildi;

Kundurası vurmadığı zamanlarda

Anmazdı ama Allahın adını,

Günahkar da sayılmazdı.

Yazık oldu Süleyman Efendi’ye

Bu dizeler Garip Akımı’na özgü aşağıdaki özelliklerin hangisine örnek gösterilemez?

• Şiirde ahengin ölçü ve uyak dışında aranmasına

• Şairanelikten uzak bir anlatım tarzının benimsenmesine

• Konuşma dilinin şiire yansımasına

• Toplumun aksayan yönlerinin alaycı bir dille eleştirilmesine

• Sıradan bir konuya değinilmesine

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisi Garip şairlerinin şiirlerine yöneltilen eleştirilerin nedenlerinden biridir?

• Toplum sorunlarını ele almaları

• Biçim ögelerini fazlaca önemsemeleri

• Söz ve anlam sanatlarına yer vermeleri

• Bayağı kelimeler kullanmaları

• Şiiri diğer türlerden üstün görmeleri

Multiple Choice

Şiir geleneğinde kelimeler söyleniş tarzlarını, kullanılış şekillerini de beraberinde getirmektedir. Eski şiirin bir özelliği de kelimelerin belirli biçimlerde söylenebilmesi, kendi edalarını kendilerinin belirlemiş olmasıdır. Bunun adı “şairâne”dir. Söz konusu edayı getiren sözcüklerden oluşan sözlükten kurtulmadıkça şairâneden kurtulmaya da imkân yoktur. Şiire yeni bir dil getirme çabam işte böyle bir arzudan doğuyor. Şiirde kullandığım “nasır”, “Süleyman Efendi” kelimelerinin girişine katlanamayanlar şairâneyi arayanlardır. Oysa “eskiye ait olan her şeyin, her şeyden evvel de şairânenin aleyhinde bulunmak gerekir.”

Aşağıdaki eserlerden hangisi bu parçanın yazarına ait değildir?

• Vazgeçemediğim

• Güzelleme

• Destan Gibi

• Karşı

• Yenisi