Өлкенің тарихи ескерткіштері 5а қаз. тарихы

Өлкенің тарихи ескерткіштері

5 а-сыныбы

Ескерткіш дегеніміз-

Елдің, халықтың мәдени мұрасының жалпылама атауы. Ортақ типологиялық белгілері бойынша ескерткіштерді негізгі 4 түрге бөледі: археологиялық ескерткіштер, тарихи ескерткіштер, сәулет өнері ескерткіштері, монументтік (мүсін) өнері ескерткіштері.

Ескерткіштердің әр түрлі үлгілері бар

• Тарихи ескерткіштер-халықтың ,қоғам мен мемлекеттің өміріндегі маңызды тарихи оқиғалармен байланысты ғимараттар

• Археологиялық ескерткіштер-туған өлкенің тарихын қалпына келтіруге көмектесетін, ежелгі және ортағасырлық қоғамның материалдық және рухани мәдениеті жайлы жәдігерлер (ежелгі, қоныстар,зираттар,ертедегі шеберханалар ғибадатханалар,

• Сәулет ескерткіштері-адам өміріндегі ең көрнекті және қажетті тарихи-мәдени мұралардың бірі. Олар-туған өлкенің тарихы мен мәдениетін зерттеп білуге көмектесетін құнды мұралар

Ескерткішті сақтау -әр елдің өз міндеті

Алматы облысында орналасқан тарихи және мәдени ескерткіштердің саны 2500-ге жуық. Соның ішінде төртеуі Дүниежүзілік мәдени мұра тізіміне енгізілген. Олар:Таңбалы археологиялық кешені, Қойлық қалашығы, Талғар және Қарамерген қалашықтары

Таңбалы археологиялық кешені

Іле Алатауының Балқаш көліне дейінгі аралықта, шалғайдағы Бетпақтың шөліне дейін созылған Шу-Іле атырабының оңтүстік -шығыс бөлігіндегі жота қойнауында орналасқан Жазып қалдырған б.з.д ІІ мыңжылдықта өмір сүрген қола дәуірінің тайпалары. 2004 жылыЮНЕСКО-ның Д/ж мәдени мұрасының тізімінде

Қойлық қалашығы

Қаялық — Ӏле алабындағы аса ірі ежелгі қала. Франция королі IX Людовиктің елшісі Вильгельм де Рубрук Қойлықта 1253 жылы күзде болған. Қазақстан археологиялық зерттеулер Қойлықтың орны Лепсі алабындағы Антоновка аулындағы қираған құрылыстар екенін анықтады. Мұнда 1964 жылы Жетісу археологиялық экспедедициясы барлау жұмыстарын жүргізген. 

Талғар (Талхиз)қалашығы

Ежелгі Тальхир қаласы жазба деректері бойынша Х ғ. белгілі болған. Оның қалдықтары Алматы қаласынан 25 шақырым жерде орналасқан қазіргі Талғар қаласының оңтүстігінде. Бұл Ұлы Жібек жолының бойындағы ірі мәдени, қолөнер және сауда орталығы болған. Жазба деректер бойынша қала аумағы 28га қамтыған.

Қарамерген қалашығы

Бақанас өзендірінің маңайында, Балқаш көліне жақын жерде орналасқан. Қарамерген Ақтамнан біршама үлкенірек. Қарамергенде XIII ғасырда моңғол шапқыншылығы кезінде қиратылды. Өзеннің арнасының өзгеруі қаланы қалпына келтіруге кері әсер етті. Қирату мен эрозияға қарамастан, саман үйлердің қалдықтары мен ирригациялық жүйе жақсы сақталған.

Бесшатыр қорғандары

көне қорымдар тобы, сақ дәуірінің аса ірі ескерткіші. Алматы облысы Іле өзенінің жағалауынан 3 км жерде, Желшағыр тауының бөктеріндегі Шылбыр қойнауында. 1957, 1959 — 61 жылдары Жетісу археологиялық экспедициясы (жетекшісі К. Ақышев) зерттеді

Жаркент мешіті

- ХІХ ғ. құрылысы екі кезеңмен жүргізілді, 1-ші кезең 1887 жылдан 1890 жылдарды қамтиды. Бірінші кезеңде мешіт ғимараты және басты кіру порталы салынды. Екінші кезеңде 1891 жылдан 1892 жылдар аралығында медресе ғимараты, дұға оқитын үй, қақпа-қоршаулар тұрғызылды. Құрылыс жұмыстары 

Пекиннен шақырылған Қытай маманы, инжинер – Хон Пиктің

басшылығымен жүргізілді. Тапсырыс беруші Вали Ахун Юлдашев.

Multiple Choice

Ортақ белгілері бойынша ескерткіштердің қанша түрі бар?

• 4

• 5

• 6

Multiple Choice

Алматы облысында орналасқан ескерткіштер саны

• 2400

• 2500

• 2600

Multiple Choice

2004 жылы ЮНЕСКО -ның Дүниежүзілік мәдени мұрасының тізіміне енді

Multiple Choice

Бұл суретте қандай ескерткіш

• Талхиз

• Қарамерген

• Қойлық

Multiple Choice

Алматы қаласындағы кесене

Multiple Choice

Жаркент мешіті