Cümlenin Ögeleri "Vurgu", "Ara Söz"

Cümlenin Ögeleri "Vurgu", "Ara Söz"

Cümlede Vurgu

• Cümlenin en önemli ögesi yüklem olduğu için yükleme en yakın olan öge en çok vurgulanan ögedir.

• » Ali dün gece eve gelmedi. (Dolaylı tümleç)

  » Ali eve dün gece gelmedi. (Zarf tümleci)

  » Eve dün gece Ali gelmedi. (Özne)

  » Ali dün gece eve otomobille geldi. (Edat tümleci)

• Devrik cümlede yüklem baştaysa vurgulanan öge yüklemin kendisidir.

• * Gitmiyor hiç gözümden onun bizi terk edişi.

  * Sevmedi hiç kimse beni senin gibi.

Cümlede Vurgu

• Soru sözcükleriyle kurulan soru cümlelerinde vurgu soru anlamını sağlayan sözcükte olur.

• » Kim derdi seninle ayrılacağız? (Özne vurgulanmış.)

  » Nasıl kıydın o masum düşlerime? (Zarf tümleci vurgulanmış.)

• Soru eki (mı / mi) ile kurulan cümlelerde vurgu soru ekinden önce gelen ögededir.

• » Sen dün beni mi aradın? (Nesne vurgulanmış.)

  » Beni dün sen mi aradın? (Özne vurgulanmış.)

  » Beni dün sen aradın mı? (Yüklem vurgulanmış.)

Cümlede Vurgu

• "de" ve "ki" bağlacı vurguyu kendinden önceki sözcüğe taşır.

• » Sen ki beni rezil ettin cümle aleme! (Özne vurgulanmış.)

  » Sen de vefasız çıktın. (Özne vurgulanmış.)

• Yüklemi isim soylu sözcük olan cümlelerde vurgu, yüklemdedir.

• » Bu konunun kavranması diğerlerinden kolaydır.

  » İstanbul’u fetheden Fatih’tir.

• Koşul cümlelerinde vurgu, koşul kipindedir.

• » Konuyu dikkatlice dinlersen başarılı olursun.

  » İşin erken biterse yanıma uğra.

Multiple Choice

İnsanlar konuşmayı ve düşünmeyi aslında hep başkalarından öğrenmişlerdir.

Bu cümlede vurgulanan öge aşağıdakilerin hangisidir?

• Özne

• Dolaylı tümleç

• Nesne

• Zarf tümleci

• Yüklem

Multiple Choice

Nitelikli yapıtları okumak, okuyucunun iç dünyasını zenginleştirir.

Bu cümlede vurgulanan öge aşağıdakilerin hangisidir?

• Özne

• Dolaylı tümleç

• Nesne

• Zarf tümleci

• Yüklem

Multiple Choice

Yazıya dökülmeyen şeyler, sadece düşünce ya da duygu olarak kalmaya mahkûmdur.

Bu cümlede vurgulanan öge aşağıdakilerin hangisidir?

• Özne

• Dolaylı tümleç

• Nesne

• Zarf tümleci

• Yüklem

Multiple Choice

Ressam bu çalışmasında 19. yüzyıl Türkiye’sinin yaşam tarzını anlatıyor.

Bu cümlede vurgulanan öge aşağıdakilerin hangisidir?

• Özne

• Dolaylı tümleç

• Nesne

• Zarf tümleci

• Yüklem

Multiple Choice

Şiirlerinde hep bahsettiği o saf olan şey, romanlarında yok.

Bu cümlede vurgulanan öge aşağıdakilerin hangisidir?

• Özne

• Dolaylı tümleç

• Nesne

• Zarf tümleci

• Yüklem

Multiple Choice

Bize verdiğin vaatler şimdi nerede?

Bu cümlede vurgulanan öge aşağıdakilerin hangisidir?

• Özne

• Dolaylı tümleç

• Nesne

• Zarf tümleci

• Yüklem

ARA SÖZ

• Kimi zaman cümleyi söylemeye başladıktan sonra, herhangi bir sözcüğü açıklamak ya da bir konuda bilgi vermek gereği duyarız.

• İşte cümleyi söylemeye başladıktan sonra akla gelen ve bir ögeyi açıklamak ya da bir konuda bilgi vermek için arada söylenen sözlere ara söz denir.

• Ürgüp’ü, peri bacalarıyla ünlü bu şirin ilçemizi, daha önce hiç görmemiştim.

• Ahmet beni ararsa, hiç sanmıyorum ya, evde olduğumu söylersin.

ARA SÖZ

• Ara söz cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamında bir bozulma olmaz. Bu durum yani cümlede ara sözün bulunması anlatım bozukluğuna da yol açmaz çünkü ara söz gereksiz değildir. Ara sözün cümlede bilgi verme görevi vardır.

• Gelecek hafta Antalya’ya, doğduğum kente, bir gezi düzenleyeceğiz.

• O hâlde ara sözü iki grupta inceleyebiliriz.

• a. Bir ögenin açıklayıcısı olan ara söz:

• b. Cümlenin hiçbir ögesi olmayan bağımsız ara söz:

a. Bir ögenin açıklayıcısı olan ara söz:

• İstanbul’a, ülkemizin en büyük kentine, yeni bir havaalanı yapılacakmış.

• İstanbul’a, ülkemizin en büyük kentine, yeni bir havaalanı yapılacakmış. (Dolaylı Tümleç Açıklayıcısı)

• 1938’de, Atatürk’ün aramızdan ayrıldığı o hüzünlü yılda, İzmir’de doğmuşum ben.

• 1938’de, Atatürk’ün aramızdan ayrıldığı o hüzünlü yılda, İzmir’de doğmuşum ben. (Zarf Tümleci Açıklayıcısı)

• İnegöl’ü, köftesiyle ünlü bu güzel ilçemizi, çok beğendim.

• İnegöl’ü, köftesiyle ünlü bu güzel ilçemizi, çok beğendim. (Nesne)

b. Cümlenin hiçbir ögesi olmayan bağımsız ara söz:

• Yeni transfer ettiğimiz oyuncu, sanıyorum siz de benimle aynı fikirdesiniz, takımımıza çok büyük güç katacak.

• Zaman bulabilirsem, buna pek ihtimal vermiyorum ya, sana yardım etmeye gelirim.

• Zaman bulabilirsem, buna pek ihtimal vermiyorum ya, sana yardım etmeye gelirim.

• Bu bitki soğuk olan bölgelerde, ki bizim oralar çok soğuktur, kesinlikle yetişmez.

• Bu bitki soğuk olan bölgelerde, ki bizim oralar çok soğuktur, kesinlikle yetişmez.

Multiple Choice

Arkadaşların bu konuda, emin ol, ne seni ne de kardeşini

suçluyorlar.

• Cümlenin hiçbir ögesi olmayan bağımsız ara söz

• Bir ögenin açıklayıcısı olan ara söz

Multiple Choice

Halk şiirinde kullanılan ölçüye, hece ölçüsüne, 20. yüzyılda

aydınlar da önem vermeye başlamıştır.

• Cümlenin hiçbir ögesi olmayan bağımsız ara söz

• Bir ögenin açıklayıcısı olan ara söz

Multiple Choice

Ona vermemi istediği romanı, Savaş ve Barış’ı, daha kimin

yazdığını bile bilmiyordu.

• Cümlenin hiçbir ögesi olmayan bağımsız ara söz

• Bir ögenin açıklayıcısı olan ara söz

Multiple Choice

Edebiyat, bazı kesimlere, özellikle çocuklara, oldukça ilgisiz kalmıştır.

Yukarıdaki cümlede ara söz hangi ögenin açıklayıcısı olarak kullanılmıştır?

• Yüklem

• Özne

• Nesne

• Dolaylı Tümleç

• Zarf Tümleci

Multiple Choice

Usta sanatçı, Yavuz Bülent Bakiler, sürekli dilin doğru

kullanılması gerektiğini vurgulardı.

Yukarıdaki cümlede ara söz hangi ögenin açıklayıcısı olarak kullanılmıştır?

• Yüklem

• Özne

• Nesne

• Dolaylı Tümleç

• Zarf Tümleci

Multiple Choice

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ara söz kullanılmıştır?

• Gazetelerin belli köşelerinde yazmak, Batı ülkelerinde,

  çok önemli bir iş olarak görülür.

• Farklı eserlerin ortaya çıkması, dış dünyanın herkes

  tarafından farklı algılanmasındandır.

• Okuru etkilemek, kendinize inandırmak için düşüncelerinizi

  en açık biçimde dile getirin.

• Filiz Hanım’ın ve çalışanların bu konu ile ilgili birlikte

  hareket etmesi gerekir.

• Sevdiklerinden gelen mektupları odasındaki çekmecede,

  üçüncü çekmece, saklıyor.

Multiple Choice

(I) Şair olmayı en güç, en erişilmez bir şey olarak düşündüğümü,

şairliği yıllarca özlemle hayal ettiğimi hatırlıyorum. (II)

Nitekim ilk kalem denemelerim de şiir değil, nesir olmuştur.

(III) Annem, Birinci Dünya Savaşı’nın mütarekesi sıralarında

ölmüştü. (IV) Beni Galatasaray Lisesine, o zamanlar henüz

Mekteb-i Sultanî, yatılı olarak vermişlerdi. (V) İlk yazım, okulun

ilk sınıflarında, annemin ölümüne dair bir yazı oldu.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde bir

ögenin açıklayıcısı olmayan ara söz kullanılmıştır?

• I

• II

• III

• IV

• V