SPELLEN: Trema, apostrof, accenttekens

Trema, apostrof, accenttekens

Cursus Spellen

TREMA (DEELTEKEN)

Het trema gebruiken we om leesproblemen te voorkomen binnen een niet-samengesteld woord, bijvoorbeeld beïnvloeden, ruïne.

In samenstellingen gebruiken we in zo'n geval een liggend streepje, bijvoorbeeld vitamine-injectie, milieu-invloed.

1. Het trema geeft aan waar de nieuwe lettergreep begint. Zonder trema zou je het woord verkeerd kunnen lezen.

beëindigen

reünie

financiële

diëtiste

neuriën

Tunesiër

bingoën

egoïsme

coördinator

2. Bij sommige meervoudsvormen schrijf je een trema.

fantasieën

zeeën

Let op! Bij -iee- en -ii- is een trema overbodig.

financieel

dieet

gekopieerd

verfraaiing

beschoeiing

lawaaiig

3. Samengestelde telwoorden en afgeleide woorden krijgen geen liggend streepje maar een trema.

tweeëntachtig

tweeënhalf

drieëntachtigjarige

Let op de spelling van de volgende woorden zonder trema.

elektricien

opticien

atheneum

petroleum

fonduen

luxueus

visueel

aerobics

paella

polaroid

hobbyisme

Multiple Choice

1/9 Waar is het trema fout geplaatst?

• ruïne

• reünie

• financïele

• geërfd

Multiple Choice

2/9 Waar is de meervoudsvorm goed?

• ruzie - ruzieën

• knie - kniën

• fantasie - fantasiën

• mysterie - mysteriën

Multiple Choice

3/9 Het meervoud van 'knie', 'drie', 'bacterie' en 'genie' is:

• kniën, drieën, bacteriën, genieën

• knieën, drieën, bacterieën, genieën

• knieën, drieën, bacteriën, genieën

• knieën, driën, bacterieën, geniën

Multiple Choice

4/9 Wat is het meervoud van olie?

• oliën

• olieën

• olie's

• olies

APOSTROF

De apostrof is meestal een scheidingsteken: taxi's (*taxis).

Soms is het een weglatingsteken: 's middags (van: des middags).

1A. Bij het meervoud van woorden op een a, i, o, u en y voorkomt de apostrof verkeerd lezen.

cavia's

ski's

video's

paraplu's

hobby's

1B. Dit geldt ook bij afkortingen en letters.

gsm's

twee k's

1C. Ontstaan er geen leesproblemen, dan schrijf je de meervouds-s aan het woord vast.

douches

dominees

reparaties

milieus

shampoos

Zoeloes

cowboys

2A. Bij verkleinwoorden van woorden op

-y (met een medeklinker ervoor) schrijf je een apostrof.

lolly'tje

baby'tje

2B. Bij verkleinwoorden na een afkorting.

sms'je

dvd'tje

mp3'tje

3A. Voor een achtervoegsel staat een apostrof.

CDA'er

mbo'er

3B. Bij samenstellingen zet je geen apostrof, maar een liggend streepje.

CDA-fractie

mbo-docent(e)

4A. Bij bezitsrelaties staat een apostrof, wanneer het woord eindigt op a, i, o, u en y (met een medeklinker ervoor).

Anja's belevenissen

Toni's spijkerbroek

Benno's bloemenzaak

Ru's vader

baby's rammelaar

4B. Wanneer verkeerd lezen uitgesloten is, staat de -s aan het woord vast.

Bens gedachten

Jeanettes fiets

Sofies kamerplanten

Andrés verdwijning

Argentiniës president

Humphreys opdracht

4C. Zet bij een sisklank alleen een apostrof. (Dus geen extra -s erachter!)

Loes' eigenwijsheid

Rex' gitaar

Philips' commentaar

Maurice' activiteiten

5. Wanneer letters zijn weggelaten, gebruik je een apostrof.

's winters (= des winters)

jus d'orange (= jus de orange)

's-Gravenhage (= des-Gravenhage)

Multiple Choice

5/9 Wat is het meervoud van 'logo'?

• logos

• logoos

• logo's

• logoo's

Multiple Choice

6/9 Wat is het meervoud van 'menu'?

• menuus

• menu's

• menus

• menus's

Multiple Choice

7/9 Er is 'in de nacht' veel regen voorspeld.

• 's Nachts

• 's nachts

• snacht's

• s' nachts

ACCENTTEKENS

We beginnen met drie van oorsprong Franse uitspraaktekens:

accent grave, accent aigu en accent circonflexe.

1. accent grave (streepje naar links)

à la carte

3 à 4 personen

barrière

caissière

crèche

crème

première

scène

volière

2A. accent aigu (streepje naar rechts)

cliché

comité

communiqué

defilé

empolyé (M) / employee (V)

introducé (M) / introducee (V)

logé (M) / logee

paté

procédé

prostitué (M) / prostituee (V)

saté

2B. Om klemtoon aan te geven, gebruik je het accent aigu. Zet het accent dan op de eerst twee klinkers van de lettergreep.

- Hij is volgens mij dé persoon om heir orde op zaken te stellen.

- Jos heeft alleen maar ruzie met zijn óúdste broer en niet met de jongste.

3. accent circonflexe (dakje)

crêpepapier

maîtresse

coûte que coûte

enquête

gemêleerd

gênant

4. Andere uitspraaktekens

- cedille: Curaçao, façade

- umlaut: knäckebröd, föhn, überhaupt

- tilde: mañana, señora

5. Plaats, als er een uitspraakprobleem dreigt, accenten op het telwoord één (1), maar niet op hoofdletters.

- Juliette heeft één scooter en twee fietsen. Eén of twee?

- Maar: Kan een van jullie de deur even dichtdoen?

Multiple Choice

8/9 Je kunt ook een accent op klinkers plaatsen als je er de nadruk op wil leggen.

• Ja, absoluut.

• Ja, maar alleen als je foutloos notuleert.

• Nee, zeker niet.

• Dat ligt aan de omstandigheden, alleen bij positieve woorden.

Multiple Choice

9/9 Welke zin klopt het best voor deze woorden:

logé, crêpe, Çuracao, misère

• Op deze woorden staan trema's om een verkeerde uitspraak te voorkomen.

• Op deze woorden staan accenten om een verkeerde uitspraak te voorkomen.

• Op deze woorden staan accenten zodat je weet wat de verkeerde uitspraak is.

• Op deze woorden staan trema's omdat ze uit andere talen komen.