SONETY KRYMSKIE ADAMA MICKIEWICZA

Mickiewicz - pejzażysta

O "Sonetach krymskich" Adama Mickiewicza

Zapowiedź malarskości w "Sonetach krymskich"...

znajdziemy już w tytułach sonetów: "Stepy akermańskie", " Cisza morska", "Burza", "Bajdary", "Ałuszta w dzień", "Ałusztaw nocy", "Góra Kikineis", "Ajudah", "Ruiny zamku w Bałaławie", "Widok gór ze stepów Kozłowa", "Bakczysaraj" itp.

Malarstwo romantyczne

• tajemnicza, nieokiełznana, i budząca grozę przyroda (choć miewa też sielankowe oblicze)

• bogactwo kolorystyczne

• kontrastowy światłocień

• delikatność faktury

Nurt jasny

np. Katedra w Salisbury, widok od strony gruntów biskupich – obraz angielskiego malarza Johna Constable’a.

NURT JASNY

• sielankowy, idylliczny nastrój

• dominują równiny lub łagodne wzniesienia

• spokojne niebo

• bujna roślinność

• motywy architektoniczne

• np. John Constable, Łan zboża

Nurt ciemny

np. Wędrowiec nad morzem mgły - obraz  Caspara Davida Friedricha, namalowany w 1818.

_{Słynny obraz Friedricha przedstawia postać samotnego wędrowca, odwróconego do widza plecami, stojącego spokojnie na skalistym szczycie nad przepaścią. Poniżej wędrowca zalega „morze mgieł” zasłaniające ziemski świat.}

NURT CIEMNY

• mroczna atmosfera

• groźna, nieokiełznana przyroda

• monumentalne góry, ruiny, cmentarze, krajobrazy we mgle

• np. Ruiny zamku w Heidelbergu (ok. 1830)

Nurt intertekstualny

Stworzenie świata - akwaforta kolorowana akwarelą, wykonana przez Williama Blake’a w 1794 roku.
Artysta oddał nastrój chwili stworzenia poprzez rozwiane włosy Stwórcy. Jasność boskiego kręgu słonecznego rozświetla i przenika ciemności. 

NURT INTYERTEKSTUALNY

• nawiązanie do Biblii oraz do literatury

• np. Wielki czerwony smok i niewiasta obleczona w słońce, W. Blake'a

Nurt zaangażowany

Wolność wiodąca lud na barykady – obraz francuskiego malarza, Eugène’a Delacroix upamiętniający wydarzenia rewolucji lipcowej wymierzonej przeciwko panowaniu króla Francji, Karola X. _{Wolność została uosobiona w postaci kobiety trzymającej w jednej ręce trójkolorową flagę, a w drugiej muszkiet wyposażony w bagnet.}

NURT ZAANGAŻOWANY

• ilustracja wydarzeń społeczno-politycznych

• np. Masakra na Chios, obraz Eugène Delacroix

Bardzo często

nurty te zachodzą na siebie

i łączą się w jednym dziele.

Rzadko zdarza się, aby twórczość danego artysty mieściła się tylko

w jednym nurcie.

ROMANTYCZNE TEMATY

I TRANSFORMACJE LITERACKIE

• TEMATYKA MARYNISTYCZNA ( np. sonety: Burza, Żegluga)

• GROBOWCE I CMENTARZE (np. sonet Grób Potockiej)

• RUINY (np. sonet Bakczysaraj)

SONET "BURZA"

• nieokiełznana przyroda

• porywisty wiatr

• sztormowe morze

• groźne niebo

• PERSONIFIKACJA PRZYRODY

• PORÓWNANIE PRZYRODY DO WALCZĄCEJ ARMII - wzbudzenie grozy, nastroju walki itp.

Multiple Select

Z którym nurtem romantycznego malarstwa kojarzy Ci się sonet "Burza"

• z nurtem jasnym

• z nurtem ciemnym

• z nurtem intertekstualnym

• z nurtem zaangażowanym

zadanie

Przeczytaj uwaznie tekst sonetu "Żegluga" i odpowiedz na pytania

Multiple Select

Zaznacz wszystkie zadnia prawdziwe.

• W "Żegludze" mamy do czynienia z nieokiełznaną przyrodą i porywistym wiatrem oraz groźnym niebem.

• W "Żegludze" obraz przyrody jest sielankowy.

• Warunki atmosferyczne budzą lęk u podmiotu lirycznego.

• Warunki atmosferyczne nie wywołują lęku u podmiotu lirycznego.

• Podmiot liryczny czuje się wolny niczym ptak szybujący w przestworzach.

Open Ended

Jaka funkcję pełni przyroda w sonecie "Żegluga"?

Stepy akermańskie

• PORÓWNANIE STEPU DO MORZA

• zmierzch

• w wodach Dniestru odbija się światło księżyca

• cisza...

• tęsknota - nadzieja - ROZCZAROWAN IE

Poll

Czy Twoim zdaniem sonet "Stepy akermańskie" mozna zaliczyc do nurtu marynistycznego?

• tak

• nie

Open Ended

Gdybyś miał namalować obraz inspirowany "Stepami akermańskimi", jakich kolorów i linii byś użył(-a)?

Poll

Sonet "Stepy akermańskie" nastraja Cię...

• optymistycznie

• pesymistycznie

• refleksyjnie

• patriotycznie

• melancholijnie

"MALARSKOŚĆ"

• opisy zachodów słońca z dominującą czerwienią (charakterystyczne dla - późniejszych - impresjonistów)

• np. W zachodzącym słońcu, Ludwik de Laveaux 1868-1894

• "Na szczycie jaka łuna! pożar Carogrodu!" ( sonet "WIDOK GÓR ZE STEPÓW KOZŁOWA")

"MALARSKOŚĆ"

• Zachwyt łąką, kolorami, różnobarwnymi kwiatami i motylami to kolejny ulubiony temat impresjonistów.

• "Łąka w kwiatach, nad łąką latające kwiaty/Motyle różnobarwne, niby tęczy kosa, Baldachimem z brylantów okryły niebiosa" (sonet" AŁUSZTA W DZIEŃ")

• ^{Oscar Claude Monet , Japoński mostek w Giverny, 1890,} 

NACISK

NA DOZNANIA WZROKOWE

• "Na barki Czatyrdachu spada lampa światów,/Rozbija się, rozlewa strumienie szkarłatów/I gaśnie" (Ałuszta w nocy")"

• "Lubię poglądać wsparty na Judahu skale,/Jak spienione bałwany (...) buchają" ("AJUDAH")

Open Ended

Co o człowieku mówi zestawienie w sonetach obrazu morza, natury, przyrody z obrazem ludzkiej psychiki? Odpowiedz oparciu o materiał z lekcji oraz przeczytane sonety.