6.3.6 Kryzys Rzeczpospolitej

Temat:

Kryzys Rzeczpospolitej

Multiple Select

Z kim Rzeczpospolita prowadziła wojny?

Zaznacz WSZYSTKIE poprawne odpowiedzi.

• z Turcją

• z Rosją

• ze Szwecją

• z Ukrainą

Temat: Kryzys Rzeczpospolitej

1. Skutki wojen XVII wieku.

Wiek XVII nazywany jest stuleciem wojen. Rzeczpospolita walczyła z Rosją, Turcją, Szwecją, Ukrainą.

Skutkiem tych wojen było:

- utrata części terytorium (około ⅓, m.in. Inflanty, wschodnią Ukrainę, Prusy Książęce),

- zmarło wiele osób (około 4 mlnów ludzi zmarło w wyniku walki, chorób, epidemii),

- kryzys gospodarczy (zniszczono wiele miast, wsi, folwarków, spadły ceny zboża),

- pogorszenie sytuacji chłopów (szlachta zmuszała ich do dłuższej pracy, zwiększała wymiar pańszczyzny).

Temat: Kryzys Rzeczpospolitej

2. Kryzys państwa

Do zniszczeń doszedł także chaos we władzach państwa. Szlachta niechętnie uchwalała nowe podatki, to powodowało, że brakowało pieniędzy. Brak pieniędzy uniemożliwiał stworzenie silnej armii. Brak armii powodował, że Rzeczpospolita nie miała jak bronić się przed najazdami.

Jedną z przyczyn kryzysu państwa było „liberum veto” (czyli nie pozwalam w języku łacińskim). Szlachcic, który wypowiedział te słowa, kończył obrady sejmu bez uchwalania nowego prawa. Po raz pierwszy stało się to w 1652 roku. Dokonał tego Władysław Siciński.

Temat: Kryzys Rzeczpospolitej

2. Kryzys państwa

Szlachta coraz częściej buntowała się przeciw królowi. Zbrojne wystąpienie szlachty przeciw królowi to rokosz.

Przykładem rokoszu jest bunt przeciwko królowi Janowi Kazimierzowi, który chciał zmienić zasady wyboru władcy. Proponował, by zrobić to za życia panującego króla, w ten sposób nie byłoby przerwy w rządzeniu. Szlachta się na to nie zgodziła. Przywódcą rokoszu został hetman Jerzy Lubomirski. Wojna domowa trwała 5 lat. Zakończyła się ugodą. Hetman został wygnany, król abdykował i wyjechał z kraju.

Temat: Kryzys Rzeczpospolitej

3. Weto dziś

Obecnie w Polsce nadal używa się weta.

Jednak to nie posłowie korzystają z tego przywileju. Taka możliwość ma prezydent.

Może „zawetować” ustawę, którą uzna za niewłaściwą. Sejm może takie weto odrzucić. W takim wypadku prezydent traci prawo wetowania ustawy i musi ją podpisać, czyli zatwierdzić.

Multiple Choice

Prawda, czy fałsz?

W wyniku wojen XVII wieku Rzeczpospolita powiększyła swoje terytorium.

• Prawda

• Fałsz

Multiple Choice

Prawda, czy fałsz?

W wyniku wojen XVII wieku sytuacja chłopów pogorszyła się.

• Prawda

• Fałsz

Multiple Choice

Prawda, czy fałsz?

W wyniku wojen XVII wieku sytuacja miast pogorszyła się.

• Prawda

• Fałsz

Multiple Choice

Jakie skutki miały wojny XVII wieku dla Rzeczpospolitej?

• pozytywne

• negatywne

Multiple Choice

Rokosz to…

• bunt króla przeciw szlachcie.

• bunt szlachty przeciw królowi.

Multiple Choice

„Liberum veto” …

• natychmiast kończyło obrady sejmu.

• rozpoczynało obrady sejmu.