Ορθογραφία

Γλώσσα με την κυρία Αθανασία

1. Ο τονισμός των λέξεων

Δρακοπαραμύθι - Αγγελική Βαρελλά

Υπάρχουν πολλά παραμύθια με δράκους, όμως αυτό που θα διαβάσουμε είναι λιγάκι διαφορετικό...

http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2003/Anthologio_E-ST-Dimotikou_html-empl/index02_06.html

Τι μας θυμίζουν τα ονόματα των δράκων της συμμορίας;

• Νεφ

• Ρυπανσίν

• Χωματερόλ

• Ντεσιμπέλ

• Πεινάν

• Πυρκαγέισον

• Ανερζί

Ο τόνος

Ουπς! Λάθος τόνος!

Ο τόνος

Αυτή η μικρή γραμμούλα μπορεί να φέρει τα πάνω κάτω!

Ο τόνος (') μπαίνει πάνω από το φωνήεν της λέξης που προφέρεται πιο δυνατά (λύκος, ποδόσφαιρο). Αν είναι κεφαλαίο, ο τόνος μπαίνει μπροστά από το φωνήεν (Άγγελος).

Παίρνουν τόνο:

• οι δισύλλαβες λέξεις π.χ. γάτα

• οι τρισύλλαβες λέξεις π.χ. αλεπού

• οι πολυσύλλαβες λέξεις π.χ. δεινόσαυρος

• οι μονοσύλλαβες λέξεις ή, πού; πώς; π.χ. Ή εγώ ή εσύ. Πού είναι; Δεν μου είπε πού είναι. Πώς τα πέρασες; Δε μας είπε πώς τα πέρασε.

• ΠΡΟΣΟΧΗ! Οι υπόλοιπες μονοσύλλαβες λέξεις δεν τονίζονται π.χ. και, να, γη, γεια, φως

• ΚΙ ΑΛΛΗ ΠΡΟΣΟΧΗ! Τα πού και πώς τονίζονται μόνο όταν ρωτάμε.

Ανάλογα με τη συλλαβή που τονίζεται, μια λέξη μπορεί να είναι:

• οξύτονη ⊳ ο ερευνητής, η γιαγιά, το χωριό

  τονίζονται στη λήγουσα

• παροξύτονη ⊳ ο φίλος, η αρκούδα, το δάσος

  τονίζονται στην παραλήγουσα

• προπαροξύτονη ⊳ ο άνθρωπος, η θάλασσα, το όνομα

  τονίζονται στην προπαραλήγουσα

Τα διαλυτικά

Δυο τελίτσες που χωρίζουν τα γράμματα!

Διαλυτικά. Πότε μπαίνουν και πότε όχι;

• γαϊδαράκος, κοροϊδεύω

  
  

  Δείχνουν ότι δυο φωνήεντα που βρίσκονται το ένα δίπλα στο άλλο

  δε σχηματίζουν δίψηφο φωνήεν π.χ. αι, αλλά προφέρονται χωριστά.

• γάιδαρος, πλάι

  
  

  Δε χρησιμοποιούνται όταν το πρώτο από τα δυο φωνήεντα τονίζεται.

• ΠΡΟΣΟΧΗ! Όταν μπαίνουν σ' ένα φωνήεν που παίρνει τόνο, τότε μπαίνουν δεξιά και αριστερά του τόνου: Μαΐου.

Multiple Choice

Συμπληρώνω το κενό με τη λέξη που βρίσκεται στην παρένθεση βάζοντας τόνο στο σωστό γράμμα:

1. Η Αθήνα βρίσκεται στον ………. Αττικής. (νομος)

• νομό

• νόμο

Multiple Choice

Συμπληρώνω το κενό με τη λέξη που βρίσκεται στην παρένθεση βάζοντας τόνο στο σωστό γράμμα:

2. Η συζήτηση της Βουλής για τον νέο ……….. ολοκληρώθηκε. (νομος)

• νομό

• νόμο

Multiple Choice

Συμπληρώνω το κενό με τη λέξη που βρίσκεται στην παρένθεση βάζοντας τόνο στο σωστό γράμμα:

3. Το αυτοκίνητο έχει χαλάσει, θα πρέπει να πάμε με τα ……… (ποδια)

• ποδιά

• πόδια

Multiple Choice

Συμπληρώνω το κενό με τη λέξη που βρίσκεται στην παρένθεση βάζοντας τόνο στο σωστό γράμμα:

4. Η γιαγιά μου φοράει μια πολύχρωμη ………. όταν φτιάχνει πίτα. (ποδια)

• πόδια

• ποδιά

Open Ended

Βάζω τόνους και διαλυτικά όπου χρειάζεται:

1. Οι παροιμιες λενε πως, οταν δεν εχει κανεις δουλεια, σκεφτεται κακα πραγματα.

2. Εσκασε απο το πολυ φαι, μα κοντεψε να σκασει και απο τα γελια, οταν τους ακουσε να παραπονιουνται πως πεθαινουν εκατομμυρια παιδια απο την πεινα.

3. Αυτη ειναι θεοτρελη και τα κανει οπου παει γης μαδιαμ!

4. Και δεν ειναι αδικο να τραγουδας και να σπας πλακα μονος σου;

5. Ο Νεφ κατεβασε μονορουφι μια κοκα κολα και συνεχισε.

Οι λύσεις:

1. Οι παροιμίες λένε πως, όταν δεν έχει κανείς δουλειά, σκέφτεται κακά πράγματα.

2. Έσκασε από το πολύ φαΐ, μα κόντεψε να σκάσει και από τα γέλια, όταν τους άκουσε να παραπονιούνται πως πεθαίνουν εκατομμύρια παιδιά από την πείνα.

3. Αυτή είναι θεότρελη και τα κάνει όπου πάει γης μαδιάμ!

4. Και δεν είναι άδικο να τραγουδάς και να σπας πλάκα μόνος σου;

5. Ο Νεφ κατέβασε μονορούφι μια κόκα κόλα και συνέχισε.