ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUKLAR İÇİN KAYNAŞTIRMA EĞİTİMİ

Zihinsel Yetersizlik

Kaynaştırma Eğitiminin Yeri ve Önemi

• Zihinsel yetersizliği olan çocukların ileride başkalarına bağımlı olmadan yaşayabilmeleri kendi kendilerine yetebilmeleri ve toplumla bütünleşmeleri amaçlanmaktadır.

• Bu amaç doğrultusunda zihinsel yetersizliği olan çocukların eğitiminde çocukların gelişimsel özelliklerine uygun en az kısıtlayıcı eğitim ortamı seçilmelidir.

• Kaynaştırma eğitimi ortamı zihinsel yetersizliği olan çocukların normal gelişim gösteren akranları ile aynı ortamda eğitim almalarının gerçekleştirilmesinden dolayı en az kısıtlayıcı ortam olma özelliğine sahiptir.

Kullanılan Araç Gereçlerin Özellikleri

• Kitaplar: Sade bir dil, yaş ve gelişim düzeyine uygun resimleme özelliklerine sahip olması, içerik ve resimler arasında uyumun sağlanması 0-72 aylık zihinsel yetersizliği olan çocuklar için hazırlanan kitaplarda aranılan önemli niteliklerdir.

• Resimlerin gerçeğe mümkün olduğunca yakın ve abartısız olması kitaplarda ele alınan konu, kavram ve olayın çocuk tarafından somutlaştırılabilmesi ayrıca seçilen konularda insanlar arasındaki farklılıklara saygı, tarafsızlık, başkalarına karşı adil olma ve insan sevgisi açısından önemli olan konulara vurgu yapan türden kitaplara yer verilerek kitaplarda olaylar arasındaki zincirin iyi kurulması, mantıklı ilişkilerin kullanılması ve akıcılığın sağlanması son derece önemlidir.

Kavramların kazanılmasına yardımcı araç ve gereçler:

• Soyut kavramları çocuğun günlük yaşantısıyla bağdaştırmak için somut nesneler, kavram kartları, nesnelerin modelleri, figürler, uyarıcı panolar, kuklalar, masa oyuncakları v.b araç gereçler kullanılabilir.

• Çocuğun gelişim düzeyine uygunluk, çeşitlilik, araçların, araçların nasıl kullanılacağına dair gerekli açıklamaların yapılması, cesaretlendirme, çocukların ne yaptıklarını bilip bilmediklerini anlamak için yaşadıklarını anlatmalarını sağlamak, yeterli deneyim kazandıktan sonra sorular ve ipuçları ile kavramların soyutlanmasına yardımcı olmak önemlidir.

Teknoloji:

• Zihinsel yetersizliği olan çocukların eğitiminde davranışlarının sonunda sistemli dönüt aldıkları, küçük adımlarla ilerleyebildikleri ve çok sayıda alıştırma yapabildikleri bilgisayar programlarından yararlanılabilir.

• Kaynaştırma eğitimi alan zihinsel yetersizliği olan çocuklar için kullanılan araç-gereçlerde öğrencinin bireysel özelliklerine uygun uyarlamalar mutlaka yapılmalıdır. Kullanılacak araç gereçlerin abartısız ve gerçeğe uygun olması da son derece önemlidir.

Kaynaştırma Eğitimi Alan Zihinsel Yetersizliği Olan Çocukların Özelliklerine Uygun Etkinlikler

• Zihinsel yetersizliği olan çocuğun bireyselleştirilmiş eğitim programında saptanan amaçlara ulaşmasını sağlayacak etkinlikler hazırlanır ve uygulanır.

• Bu etkinliklerin bazıları bireysel olarak, bazıları ise grupla gerçekleştirilebilir.

• Bazı özel gereksinimli öğrenciler için yapılandırılmış etkinliklere gereksinim duyulabilir.

• Erken çocukluk döneminde kaynaştırmaya ilişkin ortaya çıkan problemlerden birisi özel gereksinimli çocukların yavaş öğrenmesi ya da öğrenememesidir.

• 0–72 aylık çocuklar için hazırlanan günlük akış planlarında yer alan etkinliklerde zihinsel yetersizliği olan çocukların bireysel özelliklerine uygun uyarlamalar yapılarak çeşitli uygulamalar gerçekleştirilir.

Multiple Choice

Bireyin, temel okuma-yazma ve sayma becerilerini kazanmasında ortaya çıkan gecikme durumudur. Özel eğitim ile destek eğitim hizmetlerine sınırlı düzeyde ihtiyaç duyarlar.

Verilen tanım hangi zihinsel engelin sınıflandırmasıdır?

• çok ağır derecede zihinsel engel

• ağır derecede zihinsel engel

• orta derecede zihinsel engel

• hafif derecede zihinsel engel

Multiple Choice

Bireyin ciddi şekilde konuşma ve dil gelişimi güçlüğü, sosyal duygusal ve temel öz bakım becerilerini öğrenmesinde ortaya çıkan gecikme durumudur. Yaşam boyu süren, yaşamın her alanında tutarlı ve yoğun özel eğitim hizmetlerine ihtiyaç duyarlar.

• Çok ağır düzeyde zihinsel yetersizlik

• Ağır düzeyde zihinsel yetersizlik

• Hafif düzeyde zihinsel yetersizlik

• Orta düzeyde zihinsel yetersizlik

Multiple Choice

Kadının gebeliği sırasında kızamıkçık hastalığına yakalanması bebekte zihinsel yetersizliğe neden olabilir. Bu durum zihinsel yetersizliğe neden olan hangi etmen içinde yer alır?

• Doğum anı nedenleri

• Doğum sonrası nedenler

• Doğum öncesi nedenler

• Çevresel etmenler

Multiple Choice

bebeğin boynuna kordon dolanması, bebeğin doğum kanalında oksijensiz kalması, doğumun geç-erken ya da zor olması gibi olumsuzluklar zihinsel yetersizliğe neden olan hangi etmenler arasında yer alır?

• Doğum sonrası nedenler

• Doğum anı nedenleri

• Ailesel etmenler

• Doğum öncesi nedenler

Multiple Choice

Yaşıtlarına göre oturma, emekleme, yürüme gibi becerileri daha geç kazanırlar. Büyük ve küçük kas becerilerinin kullanımında, el-göz koordinasyonu gerektiren becerilerde sıkıntı yaşayabilirler.

Yukarıda verilen özellikler zihinsel engelli bireylerin hangi gelişim alanını belirtmektedir?

• Fiziksel ve psikomotor gelişim özellikleri

• Zihinsel gelişim özellikleri

• Sosyal ve duygusal gelişim özellikleri

• Dil gelişimi özellikleri

Kaynaştırma Eğitimi Alan Zihinsel Yetersizliği Olan Çocuklara Uygun Eğitim Ortamlarının Niteliği

• Sınıf düzeni:

• Kaynaştırma sınıflarında öğrencileri gruplandırma:

Sınıf düzeni:

• Fiziksel özellikler: Sınıfın genel görünüşü, duvar, ışık ve depo kullanımı bilinçli yapılmalıdır.

• Duvarlara panolar asılabilir fakat zihinsel yetersizliği olan çocukların önemli dikkat problemleri olduğundan günlük akış içerisinde ele alınan amaçlara uygun olmayan uyarıcıların olmamasına özen gösterilmelidir.

• Uyarıcıların etkili olabilmesi açısından zamanında değiştirilmesi, yeniliklerin eklenmesi, renk ve parlaklık açısından abartıya kaçmadan dikkat çekici özelliklerinin arttırılması ve yararlı olacakları sırada öne çıkartılmaları çok önemlidir.

• Ayrıca sınıfta bulunan öğrenme merkezlerinin öğrenciler arasındaki etkileşimi arttırıcı bir biçimde tasarlanmalı ve yeterli alana sahip olmalıdır.

Sınıfta program düzeninin sağlanması:

• Sınıftaki uygulamalarda ve yapılan etkinliklerde belli bir sıra düzeni korunuyorsa öğrenciler nasıl davranacakları konusunda şaşırmazlar ve zaman kaybı olmaz.

• Rutin etkinlikleri ve sınıf içinde bazı uygulamaları başlatırken sınıf düzenini sağlamak için uyarıcı nitelikte şarkı, şiir ve tekerlemeler kullanılabilir.

Sınıf iklimi:

• Öğretmenin kendini ifade etme zorluğu olan öğrencinin en ufak bir girişimini dikkate alması çok önemlidir.

• Öğretmenin sınıfta işbirliğini arttırıcı yöntemleri seçmesi, pekiştirmeyi nasıl kullandığı öğrencilerin birbirleriyle etkileşimini de etkiler.

• Her öğrencinin kendine özgü bir değer olduğuna inanan öğretmen, öğrencileri birbirleriyle karşılaştırmayacaktır.

• Öğretmenin eğitimin ilkelerine uygun tutum içinde olması onlara sevgiyle yaklaşması, kaynaştırma ortamlarının sağlıklı olmasını sağlayacaktır.

Davranışların düzenlenmesi:

• Sınıf kurallarının belirlenmesi, kurallara uyulup uyulmadığının takip edilmesi ve öğrencilerin güdülenmesi davranışların düzenlenmesinde etkili olan faktörlerdir.

• Kural sayısının fazla olması akılda tutmayı zorlaştırdığından önemli olan üç veya beş kural yeterlidir.

• Kuralların sınıf panosunda resimlerle yer alması bellekte korunmasına yardımcı olacaktır.

• Olumsuz ifadeler yerine olumlu ifadelerin kullanılmasına özen gösterilmelidir.

• Olumlu pekiştirme, amaç oluşturma ve öğrencinin kendini kontrol etmesi güdülemede önemli rol oynar.

Zamanı kullanma:

• Kaynaştırma eğitiminde zamanın bilinçli bir şekilde kullanılması öğrenmeye daha fazla zaman ayırmaya ihtiyacı olan zihin yetersizliği olan çocuk açısından son derece önemlidir.

• Bir etkinlikten diğerine geçişte zaman kaybının önlenmesi için kural sistemi kullanılmalıdır.

• ”Sessiz hareket edin, sandalyenizi sessiz taşıyın, dikkatli hareket edin.’’ gibi kurallar uygulanabilir.

Kaynaştırma sınıflarında öğrencileri gruplandırma:

• Sınıfta öğrencilerin gereksinimlerine ve programın niteliğine göre değişik eğitim ortamları düzenlenir.

• Sınıf bütünüyle büyük grup şeklinde ele alınabilir.

• Çocuklar bazen de küçük grup çalışmalarına yönlendirilebilir.

• Öğrenciler kendi programlarına uygun bire bir eğitime alınabilir veya arkadaşların birbirini eğitmesine dayalı akran öğretimi uygulamaları gerçekleştirilebilir.

Multiple Choice

Aşağıda verilen özelliklerden hangisi hafif derecede zihinsel yetersizliği olan bireylerin özelliklerinden biri değildir?

• 35-49 zekâ puanına sahiptirler.

• Fiziksel görünümde fark yoktur.

• Sözel becerileri kazanır.

• Sosyal olarak uyumludur.

Multiple Choice

1. Aşağıda verilen özelliklerden hangisi çok ağır derecede zihinsel yetersizliği olan bireye ait bir özelliktir?

• Fiziksel görünümde fark yoktur.

• Bazı fiziksel farklılıklar gözlenebilir.

• Fiziksel farklılıklar gözlenebilir.

• Doğumsal anomalilere sıklıkla rastlanır.

Multiple Choice

Down sendromunda kromozom sayısı ……………………dir.

• 45

• 46

• 47

• 48

Multiple Choice

Bir etkinlikten diğerine geçişte zaman kaybının önlenmesi için……………………kullanılmalıdır.

• sorular

• cevaplar

• pekiştireçler

• kurallar

Multiple Choice

0-72 aylık çocuklar için hazırlanan günlük akış planlarında yer alan etkinliklerde zihinsel yetersizliği olan çocukların bireysel özelliklerine uygun………………………..yapılır.

• uyarılar

• uyarlamalar

• kurallar

• pekiştireçler