CZĘŚCI ZDANIA

CZĘŚCI ZDANIA

opr. mgr. Iga Zawadska

PODMIOT

KTO? CO?

WYKONWCA CZYNNOŚCI

​

​RRRZECZOWNIK

​

​Podmiot

​- nazywa wykonawcę czynności

​- kto? co?

​

​Wskaż podmiot w podanych zdaniach:

• ​Piotr zobaczył ducha.

• ​(on) Uciekł w popłochu.

• ​Nie było go w domu dwa dni.

• ​Pięć duchów go szukało.

• ​Piotr i duchy w końcu się dogadali.

​- podmiot gramatyczny

​- podmiot domyślny

​- podmiot logiczny

​

​- podmiot szeregowy

Multiple Choice

Podmiot w zdaniu pełni funkcję

• określenia cech wykonawcy czynności

• wykonawcy czynności

• czynności

• opisywanych okoliczności

Multiple Choice

Podmiot najczęściej odpowiada na pytania

• celownika - komu? czemu?

• biernika - kogo? co?

• miejscownika - o kim? o czym?

• mianownika - kto? co?

Multiple Choice

Podmiot gramatyczny występuje w zdaniu

• Dziś Jacek był najlepszy

• W domu nie było chleba

• Jola i Bartek poszli do sklepu

• Wygraliśmy zawody

Multiple Choice

Podmiot szeregowy występuje w zdaniu

• Dziś Jacek był najlepszy

• W domu nie było chleba

• Jola i Bartek poszli do sklepu

• Wygraliśmy zawody

Multiple Choice

W zdaniu: "Kiedy nas odwiedzicie?" występuje podmiot:

• gramatyczny
• logiczny
• domyślny
• szeregowy

Multiple Choice

Podmiot najczęściej odpowiada na pytania:

• Mianownika - kto? co?

• Miejscownika - o kim? o czym?

• Celownika - komu? czemu?

• Biernika - kogo? co?

Multiple Choice

Podmiotem w zdaniu: "Pod krzesłem leży kot" jest

• krzesło

• kot

• leży

• pod

Multiple Choice

W zdaniu: "Koty, psy i chomiki to popularne zwierzęta domowe" występuje:

• podmiot domyślny

• podmiot szeregowy(składający się z kilku słów)

• podmiot w dopełniaczu

Multiple Choice

Podmiotem w zdaniu: Za oknem szaleje silny wiatr, jest:

• okno

• za oknem

• szaleje

• wiatr

Multiple Choice

W zdaniu:
Jutro wyruszymy na rajd rowerowy.
podmiotem jest:

• jutro
• wyruszymy
• (my)
• rajd

Multiple Choice

Wskaż rzeczownik.

• Pić
• Rzucając
• Wojtek
• Oni

Multiple Choice

Jaka to część zdania?

Mama czyta książkę.

• podmiot

• orzeczenie

• przydawka

• dopełnienie

Multiple Choice

Ania i Piotr wyszli razem na spacer.
W tym zdaniu podmiotem jest:

• Ania i Piotr
• Ania
• Piotr
• nie ma podmiotu

ORZECZENIE

CO ROBI? CO SIĘ Z NIM DZiEJE?

WYRAŻA CZYNNOŚĆ LUB STAN

​Orzeczenie

​- określa czynność lub stan/proces

​- co robi? co się z nim dzieje? w jakim jest stanie?

​

​Wskaż orzeczenie w podanych zdaniach

• ​Piotr jadł obiad z duchami.

• ​Lubił spędzać z nimi czas.

• ​Zjedzono już wszystko.

• ​Można polubić duchy.

• ​Piotr został przyjacielem pięciu duchów.

• ​Jest dzięki nimi szczęśliwy.

- czasownikowe

​

​

​

- imienne (łącznik + orzecznik)

Multiple Choice

Orzeczenie podkreślamy zwykle

• jedną kreską

• dwoma kreskami

• falowaną linią

Multiple Choice

Orzeczenie odpowiada na pytanie

• co robi? co się z nim dzieje?

• Kto? co?

• Jak?

• Gdzie?

Multiple Choice

Orzeczenie to część zdania, która:

• nazywa czynność lub stan
• nazywa wykonawcę czynności
• jest przymiotnikiem
• nazywa cechy przedmiotu

Multiple Choice

Zdanie nie istnieje bez:

• podmiotu
• przydawki
• dopełnienia
• orzeczenia

Multiple Choice

Orzeczenie to część zdania, która:

• nazywa czynność lub stan
• nazywa wykonawcę czynności
• jest przymiotnikiem
• nazywa cechy przedmiotu

Multiple Choice

Orzeczenie imienne składa się z łącznika i orzecznika

• tak

• nie

Multiple Choice

Łącznikiem zwykle są

• rzeczowniki

• przymiotniki lub zaimki przymiotne

• czasowniki być, stać się, zostać

• bezokoliczniki

Multiple Choice

W zdaniu: Kasia czyta list. Orzeczeniem jest:

• Kasia

• list

• czyta

• Kasia czyta

Multiple Choice

W zdaniu "Adam nie będzie grał w piłkę" orzeczenie to

• nie będzie

• będzie

• nie będzie grał

• Adam

Multiple Choice

Który wyraz w zdaniu KLASA PIĄTA ROZWIĄZUJE KARTKÓWKĘ jest orzeczeniem

• klasa

• piąta

• rozwiązuje

• kartkówkę

PRZYDAWKA

JAKI? JAKA? JAKIE?

NAJCZĘŚCIEJ ŁĄCZY SIĘ
Z PODMIOTEM

​Przydawka

​- jest określeniem rzeczownika

​- jaki? który? czyj? ile? czego? z czego?

​

​Wskaż przydawki:

• ​Wiosenne słońce grzało.

• ​Uczył nas świetny nauczyciel polonista.

• ​Wokół unosiła się woń kwiatów.

• ​Kupiłam rękawiczki ze skóry.

• ​Miał czwarty numer w dzienniku.

• ​Dawno nie widziałam swojego kuzyna.

​- przymiotnik

​- przymiotnik, rzeczownik

​- rzeczownik w D.

​- wyrażenie przyimkowe

​- liczebnik

​- zaimek

Multiple Choice

Przydawka to

• część zdania

• część mowy

• określenie czasownika

• nazwa środka stylistycznego

Multiple Choice

Jaką funkcję pełni przydawka?

• Nazywa wykonawcę czynności

• Nazywa czynność

• Nazywa cechy osób, przedmiotów i zjawisk

• Nazywa okoliczności danej czynności

Multiple Choice

W zdaniu: "Mama kupiła nowy sweter z czerwonej wełny" przydawkami są:

• nowy, z czerwonej,

• mama, sweter, czerwonej

• kupiła, wełny, sweter

• nowy, wełny, mama, kupiła

Multiple Choice

" To były jej pieniądze" - przydawka w tym zadaniu wyrażona jest:

• liczebnikiem

• rzeczownikiem

• zaimkiem

• przymiotnikiem

Multiple Choice

Przydawką nigdy nie bywa:

• przymiotnik

• liczebnik

• czasownik

• zaimek

Multiple Choice

Jaką funkcję pełni przydawka?

• Nazywa wykonawcę czynności

• Nazywa czynność

• Nazywa cechy osób, przedmiotów i zjawisk

• Nazywa okoliczności danej czynności

Multiple Choice

Przydawka odpowiada na pytania:

• Kogo? czego? komu? czemu? kogo? co?

• Kto? co?

• jaki? jaka? jakie? ile? czego? z czego?

• Kiedy? gdzie? skąd? dokąd? którędy?

Multiple Choice

W którym wyrażeniu nie ma przydawki?

• ciepłe kluski

• łabędzi śpiew

• sodoma i gomora

• pięta Achillesa

Multiple Choice

" To były jej pieniądze" - przydawka w tym zadaniu wyrażona jest:

• liczebnikiem

• rzeczownikiem

• zaimkiem

• przymiotnikiem

Multiple Choice

Wskaż w zdaniu przydawkę:

Na łące rosły piękne kwiaty

• Na łące

• rosły

• piękne

• kwiaty

Open Ended

Stwórz zdanie z co najmniej dwoma przydawkami do rzeczownika "kot".

DOPEŁNIENIE

odpowiada na pytania przypadków:

- oprócz: Mianownika, Wołacza

​Dopełnienie

​- określa czasownik

​- informuje o osobach lub rzeczach związanych z daną czynnością

​- kogo? czego? komu? czemu? kogo? co? z kim? z czym? o kim? o czym?

​

​Wskaż dopełnienia:

• ​Nie róbmy już tych bzdur.

• ​Daj mi spokój z tymi głupimi zadaniami!

• ​Czy naprawdę musimy je robić?

• ​Wolałbym iść z psem na spacer.

• Mogę nawet zjeść surowy kalafior.

​- czego?

​- z czym?

​- co?

​- z kim?

​co?

Multiple Choice

Dopełnienie jest określeniem

• czasownika

• rzeczownika

• przymiotnika

• zaimka

Multiple Choice

Dopełnienie informuje o:

• osobach lub rzeczach związanych z daną czynnością

• cechach osób, przedmiotów i zjawisk

• okolicznościach danej czynności

• wykonawcy czynności

Multiple Choice

Dopełnienie odpowiada na pytania;

• kto? co?

• co robi? co się z nim dzieje?

• jaki? który? ile?

• kogo? czego? komu? czemu?

Multiple Choice

W którym zdaniu w funkcji dopełnienia wystąpiło wyrażenie przyimkowe?

• Bił się z myślami.

• Opóźniał wyjazd.

• Uderzył go.

• Ominął przystanek.

Multiple Choice

W którym zdaniu w funkcji dopełnienia wystąpił zaimek?

• Pouczał go.

• Kupił chleb.

• Obawiał się koronawirusa.

• Cieszył się ze zwycięstwa.

Multiple Choice

Mama kupiła wczoraj zieloną sukienkę - dopełnieniem jest wyraz

• mama

• kupiła

• wczoraj

• sukienkę

Multiple Choice

W którym związku wyrazowym występuje dopełnienie?

• wnuczka opowiedziała

• opowiedziała babci

• opowiedziała wczoraj

• ciekawą historię

Multiple Choice

W którym zdaniu w funkcji dopełnienia wystąpił zaimek?

• Pouczał go.

• Kupił chleb.

• Obawiał się koronawirusa.

• Cieszył się ze zwycięstwa.

Multiple Choice

Wskaż dopełnienie w zdaniu:

Mam problem z zadaniem

• (Ja)

• mam

• problem

• z zadaniem

Multiple Choice

Wskaż dopełnienie w zdaniu:

Bardzo nie lubimy kangurów

• (my)

• bardzo

• nie lubimy

• kangurów

OKOLICZNIK

OKOLICZNOŚĆ
jak? gdzie? kiedy?

​Okolicznik

​MIEJSCA

​gdzie? skąd? dokąd? którędy?

​CZASU

​kiedy? odkąd? jak długo?

​SPOSOBU

​jak? w jaki sposób?

​PRZYCZYNY

​dlaczego? z jakiej przyczyny?

CELU

​po co? w jakim celu?

​WARUNKU

​pod jakim warunkiem?

​PRZYZWOLENIA

​mimo co/czego? wbrew czemu?

​STOPNIA I MIARY

​jak bardzo? w jakim stopniu? w jakiej mierze?

Multiple Choice

Rodzice poszli do kina. - co jest okolicznikiem w tym zdaniu?

• rodzice

• do kina

• poszli.

Multiple Choice

Jaką funkcję składniową pełni wyróżniona część zdania?

Cicho zamknęła drzwi.

• okolicznik sposobu

• okolicznik celu

• okolicznik warunku

• okolicznik czasu

Multiple Choice

Na pytania: kiedy? od kiedy? do kiedy? odpowiada:

• okolicznik czasu

• okolicznik miejsca

• okolicznik celu

• okolicznik sposobu

Multiple Choice

Jaką funkcję składniową pełnią wyróżnione części zdania?

W miejskim teatrze odbyła się premiera.

• okolicznika celu

• okolicznika miejsca

• okolicznika sposobu

• okolicznika przyczyny

Multiple Choice

Jaką funkcję składniową pełnią wyróżnione części zdania?

W miejskim teatrze odbyła się premiera.

• okolicznika celu

• okolicznika miejsca

• okolicznika sposobu

• okolicznika przyczyny

Multiple Choice

Okolicznik mówi o okolicznościach wykonywanej czynności.

• prawda

• fałsz

Multiple Choice

Kot cicho mruczy. Wyraz cicho to:

• okolicznik

• przydawka

• podmiot

• dopełnienie

Multiple Choice

W wypowiedzeniu:

Zapach wody, zielony w cieniu, złoty w słońcu (…) ledwo miesza się, kołysze

podkreślone wyrazy pełnią funkcję

• orzeczników

• przydawek

• okoliczników

• dopełnień

Multiple Choice

Jaką funkcję składniową pełnią wyróżnione części zdania?

W miejskim teatrze odbyła się premiera.

• okolicznika celu

• okolicznika miejsca

• okolicznika sposobu

• okolicznika przyczyny

Multiple Choice

Rodzice poszli do kina. - co jest okolicznikiem w tym zdaniu?

• rodzice

• do kina

• poszli.

Multiple Choice

Jaką funkcję składniową pełni wyróżniona część zdania?

Cicho zamknęła drzwi.

• okolicznik sposobu

• okolicznik celu

• okolicznik warunku

• okolicznik czasu