FEN VE MATEMATİK ETKİNLİKLERİ

FEN VE MATEMATİK ETKİNLİKLERİ

Fen Etkinlikleri

• Fen, olaylar ve hareketler üzerinde yansıma, düşünme ve gözlemleme sürecidir.

• Fen eğitimi, çocuğun karşılaştığı nesnelerin, olayların ve bunların ilişkilerini gözlem-leyip, inceleyip, araştırması ve sonuçlara varması olarak tanımlanabilir.

• Okul öncesinde fen eğitimi, çocuklara merak duygularını geliştirerek, araştırma yapmasına fırsat tanıyan çevrele-rindeki olayları ve nesneleri gözlemleyerek farklılıkları ve nesneleri keşfetmesi için zemin hazırlayan ve çocuklar için günlük yaşamında gerekli olan sayısız becerileri kazandıran bir eğitimdir.

• Okul öncesi çocukları için fen ortamının başlangıç noktası, onların doğal çevreleridir.

• Çocuklar doğal bir merakla, ailelerini, sınıflarını, okullarını, mahallelerini ve doğayı tanıma-ya ve araştırmaya yönelirler.

• Okul öncesinde fen eğitiminin amacı, çocukları birer bilim adamı yapmak değildir.

• Okul öncesinde fen eğitiminin amacı, çocuğa doğaya ilişkin temel olgu ve olayların gerçekleşmesine dair temel bilgileri vermenin yanında onlara duyusal ve psikomotor becerileri kazandırmak, kendisini ve çevresini anlamasına yardımcı olmaya çalışarak temel yaşam becerileri ile donatmaktır.

• Toplumda herkes günlük yaşamında gerekli olan bilgiyi öğrenmek zorundadır. Böylece fen eğitiminde amaç, geleceğin büyüklerine gittikçe büyüyen dünya problemlerini çözme yeteneğini kazandırmaktır.

• Fen eğitimi önce ailede anne baba tarafından başlatılmaktadır.

• Çocuklar yaşları büyüdükçe, çevreye karşı ilgi ve merakları arttıkça sorular sormaya, çeşitli deneyler yapmaya ve bunların sonuçlarını gözlemlemeye başlarlar.

• Bazen olumsuz davranış gibi görünen bazı hareketleri bile aslında onların bilimsel düşünme ve keşfetme yolunda attıkları adımlardandır.

• Örneğin; yüksek yerden eşyaları atma yiyecekleri birbirine karıştırma, sıcak nesnelere dokunma merakı veya çeşitli seslere dikkatini çekerek onların kaynağını keşfetmesini sağlayacak oyunlar oynaması, çocuğun fen ile ilgili ilk gözlemleri, davranışlarıdır.

• Eğer çocukların bu doğal merak duyguları uygun şekilde desteklenirse, bol duyusal deneyim ve gözlem fırsatları sunulursa bilimsel süreçleri öğrenmeleri de ve bilime karşı olumlu tutum geliştirmeleri daha kolay mümkün olur.

Okul öncesi dönemde fen etkinlikleri,

• fen bilimlerine ilişkin bilgilerin çocuğa aktarılması demek değildir, fakat çocuğun yaşayarak, deneyerek, keşfederek ve araştırarak öğrenmesidir.

• Fen bilgisini ezberden aktarımının çocuğun bilişsel gelişimine hiçbir katkısı olamayacaktır.

Fen Etkinliklerinin Çeşitleri

• Formal fen etkinlikleri: gözlem yapma, inceleme, bilgilenme, farklılıkları ve benzerlikleri keşfetme, tanımlama ve tartışma yer almaktadır.

• Bu tip etkinlikler, çocuğa öncelikle iyi bir gözlem becerisi kazandırmayı ve gözlemlenen durumlarla ilgili uygun sözcükleri kullanmayı amaçlayan etkinliklerdir ve eğitimciler tarafından planlanırlar.

Formal olmayan fen çalışmaları

• özellikle güne başlama zamanında çocukların fen merkezinde çeşitli materyallerle, istedikleri gibi kullanarak denemeler yapmalarını içermektedir.

• Eğitimci bu tipteki fen çalışmalarında aktif bir planlayıcı olmamakla birlikte çocukların araştırma ve keşfetme becerilerini sağlayacak çevresel düzenlemeyi yapmalıdır.

• Bu tip etkinliklerde çocuğun kendi başına araştırıp keşfetmesi ve yaratıcılığını kullanması diğer tipteki etkinliklere göre daha çok gerçekleşebilmektedir.

Rastlantısal fen çalışmaları

• anlık meydana gelen ve çocukların ilgilerini çeken bir takım olaylarla çocuklara fen eğitimi vermeyi içermektedir.

• Yeni bilgiler öğrenmek için fırsatlar yaratmak ve çocuğun merak duygusunu uyanık tutmak gerekmektedir.

• Bir çok ortam çocukları bilime yönlendirmek için kullanılabilmektedir.

• Örneğin; aniden sağanak yağışın ardından çevre gezisine çıkarak ve ortamdaki yağmur sonrası çıkan kokuyu duyuları aracılığı ile keşfetmesini sağlamak, örümcek ağlarını, çeşitli kuşları ve çevredeki farklı canlıları incelemek rastlantısal fen çalışmaları olarak adlandırılabilir.

Fen öğretim yöntemleri

• Hayvan besleme,

• bitki yetiştirme,

• gezi gözlem inceleme,

• deney yapma ve gözlem,

• sınıfa konuk çağırma,

• fen ve doğa merkezinde bulunan materyalleri kullanarak yapılan diğer çalışmalardır.

Hayvan besleme

• Hayvanlarla ilgili bilgi sahibi olmak, çocukların hayvanlar arasındaki benzerlikleri, farklılıkları, beslenme şekillerini öğrenmelerine, onlara özgü özellikleri, alışkanlıkları ve ayrıntıları fark etmelerine yardım etmektedir.

• Hayvan besleme çalışmaları çocuklara hayvanları izleme, gözlemleme ve inceleme yoluyla daha yakından tanıma imkânı vererek, çocukların sorumluluk üstlenmesi ve sorumluluğunu yerine getirme duygusunu geliştirir.

• Okul öncesi eğitim kurumlarında, sınıfta balık, civciv, kuş, ipek böceği gibi hayvanlar; bahçede ise köpek, tavşan, tavuk gibi hayvanlar beslenebilir.

• Beslenecek hayvan seçerken çocukların yaşı ve olgunluk düzeyi göz önüne alınmalıdır.

Hayvan besleme etkinlikleri çocukların evde besledikleri kedi, köpek, kaplumbağa gibi hayvanları zaman zaman sınıfa getirmeleriyle de yapılabilir. Okula getirilen hayvanların sağlık önlemlerinin alınmış olması ve onlar için okulda yer temin edilmesi önemlidir.

Sınıfta iki farklı türde hayvan besleniyorsa bununla karşılaştırılabilir. Örnek olarak; sınıfta balık ve kuş besleniyorsa çocuklara “balık ve kuş aynı şekilde mi davranıyor? ”, “balık ne yapıyor ?” , “kuş ne yapıyor?” gibi sorular sorulurken hayvanların davranışlarını gözlemlemeleri istenilebilir. Ve daha sonra bunlar üzerinde tartışılabilir. Sabahtan akşama kadar olan sürede belli aralıklarla iki hayvanın da fotoğrafları çekilip çocuklara gösterilebilir. Fotoğraflar üzerinde konuşulabilir. Günün sonunda, bir hayvanın tüm fotoğrafları dizilerek hayvanın hareketleri konuşulabilir.

Bitki yetiştirme

• Sınıfta ve bahçede bitki yetiştirme çocukların doğa ile ilgili bilgilerini geliştirmeye yardım etmektedir.

• Çocuklar toprağı tanımakta ve türlerini öğrenmektedirler.

• Bitki yetiştirme çalışmaları ile çocuklar, kurallarına uygun ve güvenli bir şekilde araç kullanmayı, arkadaşlarıyla işbirliği yapmayı, araçları ve alanı paylaşmayı, grupla beraber çalışmayı, sorumluluğunu yerine getirmeyi, bitkilerin de büyümesi için insanlar gibi suya ve beslenmeye ihtiyacı olduğunu, güneş ve ışığın bitkilerin gelişimini nasıl etkilediğini öğrenmektedirler.

• Bunları tartışarak da gözlem yapma alışkanlıkları gelişmektedir.

• Okul ortamında çocuklara bitki yetiştirme fırsatının verilmesi gerekmektedir.

• Grup odalarında veya bahçede çeşitli çalışmalar yapılabilir.

• Yeşil yapraklı bitkiler, akvaryum bitkileri, yosun, bezelyeler, soğanlar gibi bitkiler yetiştirilebilir.

• Çocuklar bu bitkilerin büyümelerini izlerken, bakım sorumluluğu almaktan da hoşlanmaktadırlar.

• Çocuklardan, yetiştirdikleri bitkilerin boylarını belli aralıklarla ölçmeleri istenebilir, ölçme işlemi ip kullanarak yapılabilir, bu ipler bir pano üzerine yapıştırılarak bir büyüme grafiği hazırlanabilir.

 Gezi gözlem inceleme

• İnceleme gezileri çocukların dünyayı daha kolay anlaması ve derinlemesine inceleme yapmaları için uygun bir fırsat vermektedir.

• İnceleme gezileri, çocukların gelişim düzeylerine uygun bilgi ve becerileri doğrudan elde etmelerine daha önceden teorik olarak öğrendikleri bilgileri daha kolay hatırlamalarına yardımcı olmaktadır.

• Geziler, okulöncesi dönem çocuklarının doğrudan bilgi edinmelerine, gözlem ve araştırma yapmalarına, çevrelerini tanımalarına ve çevrelerine ilişkin yeni bilgiler edinmelerine olanaklar sağlamaktadır.

• 
  

• 
  

Alan gezileri yapılacak yerler

• çiftlikler, hayvanat bahçeleri, spor malzemeleri satan dükkânlar, kuaförler, pastaneler, hastaneler, kütüphaneler, müzeler, itfaiye birimleri, çeşitli atölyeler, marketler, açık hava panayırları bunlara örnek olarak verilebilir.

• Değişik mevsimlerde yapılacak doğa yürüyüşleri ve halk pazarları gezileri de çocukların bitkilerdeki, sebze ve meyvelerdeki mevsimsel değişiklikleri gözleme açısından önemlidir.

• Yaz aylarında piknikler ve çevre temizliği yapmak, çocukların doğaya duyarlılıklarını geliştirmekte, aile katılımı da sağlanırsa model alma yönünde çocukların gelişimine katkıda bulunmaktadır. 

İnceleme gezi ve gözlem planlanırken dikkat edilecek noktalar şunlardır:

• İnceleme gezisinin kazanımları saptanır. Seçilen konuya uygun bir yere gezi planlanmalıdır. 

• İnceleme gezisinin hangi tarihte yapılacağı ve ne kadar zaman alacağı belirlenir. 

• İnceleme gezisi yapılacak yerden izin alınır. Bu izin yazılı olarak istenebileceği gibi, sözlü de olabilir. Ziyaret izni istenirken ziyaret tarihi, ziyaretin süresi, çocukların sayısı hakkında bilgi verilmesi gerekir.

• Mümkünse, geziden önce gidilecek gezi yerine öğretmen tarafından bir ön ziyaret yapılması yararlı olur. Durum ve gezi için önemli bilgi noktaları not edilir

• İnceleme gezilerinde, okulun içinde ve yakın çevresinde olanlar hariç, ana babaların da görüşleri alınır. Bu görüş çocuğunun geziye katılması için velisinin iznini almak şeklinde olur. Bütün gün süren gezilerde, gezi emniyeti bakımından ana-babalardan yardım da istenebilir.