Odrodzenie Reczypospolitej

Odrodzenie Rzeczypospolitej

Na co będziemy zwracać uwagę na dzisiejszej lekcji

• jakie ośrodki władzy powstały na ziemiach polskich pod koniec 1918r.

• w jakich okolicznościach Polska odzyskała niepodległość.

• kiedy powołano polski rząd uznawany przez zachodnie mocarstwo

3 czerwca 1918

Dnia 3 czerwca 1918 roku państwa ententy podjęły wspólną deklarację o powołaniu niepodległego państwa polskiego.

Multiple Choice

Którą datę 1918 r. uznaje się za moment odzyskania przez Polskę niepodległości ?

• 3 maja

• 11 listopada

• 10 listopada

• 22 listopada

Rada Regencyjna

 Jesienią 1918 roku w Polsce nastąpiło tworzenie lokalnych ośrodków władzy

·        cesarze Niemiec i Austro – Węgier powołali Radę Regencyjną (12.09. 1917 rok, Warszawa).

Rada Regencyjna

Do tej instytucji, powołanej przez państwa centralne, społeczeństwo nie miało jednak zaufania.

Jesienią 1918 r. w całym kraju zaczęły powstawać konkurencyjne ośrodki władzy.

  Powstanie Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej w Lublinie –

7. 11.1918 r. z Ignacym Daszyńskim jako premierem

Multiple Choice

Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej powstał w:

• Warszawie

  Poznaniu

• Poznaniu

• Lublinie

• Białymstoku

Multiple Choice

Na czele Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej stał:

• Ignacy Daszyński

• Józef Piłsudski

• Jędrzej Moraczewski

• Ignacy Jan Paderewski

Program rządu zakładał

• nacjonalizację banków i kopalń (nacjonalizacja - ustawowe przejęcie przez państwo prywatnej własności.)

• powszechne prawa wyborcze

• podział wielkich majątków ziemskich na mniejsze działki i przekazanie ich chłopom

•  prawa wyborcze dla kobiet

• bezpłatne szkolnictwo

   Polska Komisja Likwidacyjna Galicji i Śląska Cieszyńskiego

- powstała w Krakowie 28.10.1918 rok, jej pracami kierował Wincenty Witos.

28 października 1918 roku w Krakowie posłowie polscy do parlamentu austriackiego powołali Polską Komisję Likwidacyjną, która dwa dni później przejęła władzę w Galicji. Na jej czele stanął przywódca PSL "Piast" Wincenty Witos, ale w składzie znaleźli się przedstawiciele

wszystkich ugrupowań.

 

Komisja, w której składzie po za wspomnianym Witosem byli m.in. Ignacy Daszyński, hrabia Aleksander Skarbek, Jędrzej Moraczewski czy malarz Włodzimierz Tetmajer, przejęła

władzę w Krakowie 31 października 1918 roku.

     Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego ( 19.10.1918 r. )

Inicjując swoją działalność 19 października 1918 r., Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego była pierwszym

niezależnym od władz zaborczych organem odradzającego się po 123 latach niewoli polskiego państwa. Co więcej zaś, powstała z woli mieszkańców regionu, który nie wchodził w skład I Rzeczypospolitej, a poza granicami Polski znajdował się już od średniowiecza.

Jej celem było

przejęcie władzy nad terenem dawnego księstwa

cieszyńskiego, a następnie – zgodnie z oczekiwaniami zdecydowanej większości mieszkańców regionu – przyłączenie go do Polski.

Sprawując najwyższą władzę na Śląsku Cieszyńskim, posiadała prawo wydawania rozporządzeń z mocą obowiązującą na terenach jej podległych. W skład RNKC weszło po siedmiu przedstawicieli trzech polskich stronnictw politycznych – Polskiego Zjednoczenia Narodowego (PZN), Polskiej Partii Socjalno- Demokratycznej dla Galicji i Śląska (PPSD) oraz Związku Śląskich Katolików (ZŚK), w sumie 21 osób, w tym trzy kobiety – po jednej z każdej partii.

Odzyskanie niepodleglości

Niemcy zwolnili z twierdzy magdeburskiej Jozefa Piłsudskiego i pozwolili mu wrócić do kraju.Piłsudski przybył do Warszawy 10 listopada. Dzień później, 11 listopada 1918 r. przejął od Rady Regencyjnej władzę wojskową. Jest to symboliczna data odzyskania przez Polskę niepodległości. 14.11. 1918 r. nastąpiło  przekazanie Józefowi Piłsudskiemu przez Radę Regencyjną władzy cywilnej.  22 listopada, objął funkcji Tymczasowego Naczelnika Państwa.

Multiple Choice

Józef Piłsudski po odzyskaniu przez Polskę niepodległości objął funkcję:

• Tymczasowego Premiera Państwa

• Tymczasowego Prezydenta Państwa

• Tymczasowego Naczelnika Państwa

• Tymczasowego Zwierzchnika Sił Zbrojnych Polski

Większość krajów wstrzymała się z uznaniem nowych władz polskich i nadal akceptowała jedynie KOMITET NARODOWY POLSKI z ROMANEM DMOWSKIM na czele.

Utworzenie rządu Jędrzeja Moraczewskiego.

Reformy jakie wprowadził rząd:

• ośmiogodzinny dzień pracy,

• płaca minimalna,

•  system ubezpieczeń społecznych,

•  prawa wyborcze dla kobiet.

Multiple Choice

Do reform przygotowanych przez gabinet J. Moraczewskiego NIE należały:

• ośmiogodzinny dzień pracy

• płaca minimalna

• ograniczenie praw kobiet

• przyznanie kobietom praw wyborczych

• wprowadzenie ubezpieczenia społecznego

Kwestia ustroju nowo powstającej Polski była kwestią kontrowersyjną, nieokreślone były jej granice, które pod koniec 1918 r. obejmowały właściwie jedynie dawne Królestwo Polskie (Kongresówkę). Istniało bardzo poważne zagrożenie ze strony sąsiednich krajów – Niemiec, w których trwała rewolucja bolszewicka, a których wojska wciąż znajdowały się na terenie Ukrainy i Białorusi; Rosji – zarówno bolszewickiej, jak i „białej”, powstających struktur państwa ukraińskiego, a nawet powstając Czechosłowacji.

Pierwszy rząd powołany 17 listopada 1918 r. rząd Jędrzeja Moraczewskiego, poprzedzony „gabinetem trzydniowym” Ignacego Daszyńskiego, nie był w stanie zapanować nad sytuacją w Kraju. Gabinet ten składał się głównie z polityków PPS, oficerów Legionów i przedstawicieli kilku mniejszych partii. Nie miał szerszego poparcia w społeczeństwie, zwłaszcza w kręgach Narodowej Demokracji, bardzo silnej zwłaszcza w Warszawie

Jednym z głównych problemów był brak uznania rządu Rzeczpospolitej na arenie międzynarodowej,

 szczególnie przez państwa Ententy (Francję, Wlk. Brytanię, USA i Włochy, paradoksalnie rząd Jędrzeja Moraczewskiego uznawały Niemcy i Austria). Wynikało to głównie z faktu, że większość jego członków była dawnymi politykami bądź wojskowymi Państw Centralnych. Tymczasem w Paryżu nadal urzędował Komitet Narodowy Polski Romana Dmowskiego, uznawany przez państwa Ententy za tymczasowy rząd Polski, stacjonowała tam także Błękitna Armia gen. Józefa Hallera.

Multiple Choice

Kto był pierwszym polskim premierem po odzyskaniu przez Polskę niepodległości ?

• Jędrzej Moraczewski

• Ignacy Jan Paderewski

• Roman Dmowski

• Józef Piłsudski

  Utworzenie rządu Ignacego Paderewskiego 16 stycznia 1919 r.) –

z udziałem narodowej demokracjio

uznany na arenie międzynarodowej za legalną władzę w odrodzonej Polsce.

Dziękuję za uwagę.