LEKCJA POWTÓRZENIOWA - UPADEK RZECZYPOSPOLITEJ

LEKCJA POWTÓRZENIOWA

Powtórzenie z działu "Upadek Rzeczypospolitej"

RZECZPOSPOLITA W CZASACH SASKICH (1697 - 1663)

Panowanie Augusta II Mocnego rozpoczęło się po okresie bezkrólewia po śmierci Jana III Sobieskiego, w 1697 roku. Pochodził on z dynastii Wettinów, był księciem Saksonii i dzięki koronacji na króla Polski, nasz kraj został połączony unią personalną z Saksonią.

OD SASA DO LASA

August II Mocny w 1702 r. w obawie przed Szwedami opuścił Polski tron i uciekł do Saksonii. W tym czasie koronowano Stanisława Leszczyńskiego na króla Polski (panował do 1709 roku). August II Mocny powrócił do Polski, dopiero gdy Rosjanie pokonali Szwedów w 1709 r. w bitwie pod Połtawą. Od tego momentu zaczyna się ingerencja Rosji w sprawy Polski.

SEJM NIEMY

W 1717 r. odbył się Sejm Niemy, nazwany tak z powodu faktu, iż posłom i senatorom nie zezwolono na zabieranie głosu, w obawie przed zerwaniem sejmu. Wśród postanowień Sejmu Niemego wymienia się:

- uchwalenie podatków na utrzymanie stałej armii

- zmniejszenie liczby żołnierzy do 24 tys.

- ograniczenie władzy senatu i wpływów hetmanów

- król bez zgody sejmu nie mógł rozpocząć wojny, ani opuszczać terytorium Polski

- usunięcie urzędników saskich

- zakaz budowania świątyń innych niż katolickie

Panowanie Augusta III Sasa

August II Mocny zmarł w 1633 roku, wówczas sejm elekcyjny wybrał na tron jego syna Augusta III Sasa. Równocześnie wybrano po raz drugi Stanisława Leszczyńskiego na króla Polski (1733 - 1736), poparli go bowiem mieszkańcy Gdańska. Po przegranej z Augustem III Sasem, uciekł do Francji i otrzymał we władanie Księstwo Lotaryngii. Nigdy nie miał ambicji politycznych.

SYTUACJA POLSKI ZA AUGUSTA III SASA

• Brak jakichkolwiek reform, zerwane wszystkie sejmy (-)

• Anarchia w kraju, osłabienie państwa (-)

• Sąsiedzi Rzeczpospolitej (Rosja, Prusy, Austria) wzmacniali się coraz bardziej (-)

• Wojska rosyjskie stacjonowały w Polsce na stałe (-)

• Odbudowa gospodarki (+)

• Długotrwały pokój (+)

• Początki klasycyzmu (+) - Operalnia, Pałac Saski, Ogród Saski, promowanie nauki, fundowanie stypendiów królewskich

PROJEKTY REFORM

Za panowania Sasów pojawiły się pierwsze projekty niezbędnych reform w Rzeczypospolitej. Stanisław Konarski ("O skutecznym rad sposobie") postulował zniesienie liberum veto, konfederacji i wolnych elekcji, założył w 1740 r. Collegium Nobillium - nowoczesną szkołę, kształcącą młodych ludzi wedle europejskich standardów. Także Stanisław Leszczyński ("Głos wolny wolność ubezpieczający") postulował zniesienie liberum veto.

STANISŁAW AUGUST PONIATOWSKI 91764 - 1795)

Ostatni król Polski, skoligacony z Familią Czartoryskich, usadzony na tronie dzięki carycy Katarzynie II. Reformator Polski, król mecenas, który ostatecznie podłożył Polskę zaborcom ze strachu przed carycą. Był zwolennikiem reform i zrobił błąd, nie pytając carycy o zgodę.

REFORMY STANISŁAWA AUGUSTA

• Czasopismo MONITOR

• Powstanie Teatru Narodowego (wystawiano dzieła Ignacego Krasickiego i Wojciecha Bogusławskiego "Cud mniemany, czyli Krakowiacy i górale")

• Obiady Czwartkowe

• Reforma finansów

• Szkoła Rycerska (1765)

• Zwolennik pisarstwa politycznego Hugona Kołłątaja i Stanisława Staszica

• Sprowadził do Polski wielu malarzy włoskich (Canaletto, Bacciarelli)

KLASYCYZM

Za panowania Stanisława Augusta rozwinął się w Polsce klasycyzm, do jego charakterystycznych elementów należały: kolumnowe portyki, trójkątny tympanon, kolumny, kopuły. Najsłynniejsze zabytki epoki klasycyzmu w Polsce to Pałac w Śmiełowie, pomnik Jana III Sobieskiego w Warszawie, Pałac na Wodzie w Łazienkach i Sala Rycerska Zamku Królewskiego w Warszawie.

NAJWAŻNIEJSZE DOKONANIA STANISŁAWA AUGUSTA

- 14.10.1773 - Komisja Edukacji Narodowej

- 03.05.1791 - Konstytucja 3 Maja

- 1788 - 1792 - Sejm Czteroletni

- prawo o miastach

- zwiększenie armii z 24 tys. do 100 tys. (pieniędzy wystarczyło na 65 tys.)

- stałe podatki dla szlachty i duchowieństwa

- Trójpodział władzy

Multiple Choice

W którym roku miał miejsce I rozbiór Polski?

• 1764

• 1772

• 1791

• 1792

Multiple Choice

Kosynierzy w powstaniu kościuszkowskim to:

• piechota ciężkozbrojna

• husaria polska

• chłopi uzbrojeni w kosy

• szlachta gołota walcząca z nieprzyjacielem

Multiple Choice

4 kwietnia 1794 to data:

• Bitwy pod Racławicami

• II rozbioru Polski

• Sejmu Niemego

• Śmierci Augusta II Mocnego

Multiple Choice

Akt prawny wydany przez Tadeusza Kościuszkę w dniu 7 maja 1794 roku, zachęcający chłopów do powstania, to:

• Sejm Czteroletni

• Panorama Racławicka

• Operalnia

• Uniwersał Połaniecki

Multiple Choice

Klęska Tadeusza Kościuszki pod Maciejowicami miała miejsce w dniu:

• 5 grudnia 1772

• 10 października 1794

• 16 czerwca 1791

• 12 stycznia 1799

Multiple Choice

II rozbiór Polski jest datowany na rok:

• 1772

• 1785

• 1793

• 1795

Multiple Choice

Powstanie Kościuszkowskie jest inaczej nazywane:

• uniwersałem

• insurekcją

• konfederacją

• sejmem

Multiple Choice

Wśród reform Sejmu Wielkiego można wymienić"

• prawo o miastach i zwiększenie liczby wojska do 100 tys.

• prawo o miastach i zmniejszenie liczby wojska do 24 tys.

• Komisję Edukacji Narodowej i prawo o miastach

• Uchwalenie liberum veto i zniesienie konfederacji

Open Ended

Wymień 3 charakterystyczne elementy architektury klasycyzmu:

Multiple Choice

Autorem dramatu pt. "Powrót posła" jest:

• Ignacy Krasicki

• Julian Ursyn Niemcewicz

• Wojciech Bogusławski

• Hugo Kołłątaj

Multiple Choice

III rozbiór Polski jest datowany na rok:

• 1795

• 1793

• 1772

• 1764