Język polski-lekcja

Imiesłowy

Imiesłowy

 imiesłowy nie są samodzielnymi częściami mowy, a jedynie formami gramatycznymi czasownika. Różnią się od pozostałych form czasownikowych tym, że nie odmieniają się przez osoby. Dlatego nazywamy je formami nieosobowymi. Dzielą się na dwie grupy:

Rodzaje imiesłowu

• Imiesłowy przymiotnikowe, np. malujący, 

• Imiesłowy przysłówkowe, np. malując.

Imiesłów przymiotnikowy

• Imiesłowy przymiotnikowe to formy czasownika, które nie tylko przypominają przymiotniki, ale również podobnie jak one się odmieniają (przez przypadki, liczby i rodzaje). Wyróżniamy dwa rodzaje imiesłowów przymiotnikowych:

• imiesłowy przymiotnikowe czynne zakończone na -ący, np. piszący – ‘ktoś, kto pisze’; używamy ich po to, aby pokazać cechę osoby, która wykonuje jakąś czynność.

• imiesłowy przymiotnikowe bierne zakończone na -ny lub -ty, np. napisany – ‘taki, który ktoś napisał’); zdarty – taki, który ktoś zdarł’; używamy ich po to, aby wskazać cechy osób bądź przedmiotów, które podlegają jakiejś czynności albo mają jakieś właściwości ze względu na to, że coś się zdarzyło.

Zapamiętaj!

Aby uniknąć błędów związanych z odróżnianiem imiesłowów przymiotnikowych od przymiotników, należy sprawdzić, czy dany wyraz pochodzi od czasownika. Jeśli tak - jest to imiesłów przymiotnikowy.

Imiesłowy przysłówkowe

• Wyróżniamy dwa typy tych imiesłowów:

• współczesny – zakończony na -ąc, np. wołając, pisząc, mówiąc,

• uprzedni – zakończony na -wszy (po samogłoskach np. wróciwszy, napisawszy) lub na -łszy (po spółgłoskach np. zmókłszy, przyszedłszy).

Imiesłowy

• Odpowiadają na pytania:

• -Imiesłowy przysłówkowe-Jak,gdzie,kiedy?

• -Imiesłowy przymiotnikowe-Jaki,jaka,jakie?

Pisownia ,,nie'' z imiesłowami

• NIE z imiesłowami przysłówkowymi piszemy ^ROZŁĄCZNIE. Np:

• -Nie pijąc,nie pisząc,nie malując.

Pisownia ,,nie'' z imiesłowami

• NIE z imiesłowami przymiotnikowymi piszemy ŁĄCZNIE Np:

• Niemalujący,niepiszący.

WYJĄTKI

• Imiesłowy przymiotnikowe w przeciwstawieniach piszemy oddzielnie,Np.

• Nie stojący, ale siedzący,

• Lub w składni,której ośrodkiem jest spójnik ani lub nie,czasem powtórzony,Np. ani nie malujący,ani nie rysujący

Zapamiętaj!

Imiesłowy przysłówkowe z przeczeniem „nie” piszemy zawsze rozdzielnie, np. nie pisząc, nie napisawszy.

Imiesłowy przymiotnikowe z przeczeniem „nie” piszemy łącznie, np. niemający, niewykonany, niewykryty.

Czas na quiz!