Części mowy - powtórzenie

Części mowy - powtórzenie

​CZĘŚCI MOWY

​W języku polskim mamy 10 części mowy: 5 odmiennych i 5 nieodmiennych.

​

​​WBIJ TO SOBIE DZIŚ DO GŁOWY -

​MAMY DZIESIĘĆ CZĘŚCI MOWY.

​

​Odmienna część mowy to taka, która zmienia swoją końcówkę, czyli przez coś się odmienia.

​Nieodmienna część mowy nie zmienia swego zakończenia, zawsze występuje w takiej samej formie.

​RZECZOWNIK

​To odmienna część mowy, która oznacza osoby, zwierzęta, rośliny, przedmioty, zjawiska, pojęcia itd.

​Rzeczownik odmienia się przez:

- przypadki,

​- liczby.

Rzeczownik nie odmienia się przez rodzaj. Rodzaj rzeczownika jest stały!

​

​NIECH OBETNĄ USZY TEMU - OKRUTNI SAMURAJE -

​KTO TWIERDZI, ŻE RZECZOWNIK ODMIENIA SIĘ PRZEZ RODZAJE.

​PRZYMIOTNIK

​To odmienna część mowy, która wskazuje na cechy lub przynależność osób i rzeczy.

​Odpowiada na pytania: jaki? (jaka, jakie?), czyj? (czyja, czyje?), który? (która, które?).

​Odmienia się przez:

​- przypadki,

​- liczby,

​- rodzaje.

​Przymiotnik podlega stopniowaniu - regularnemu, nieregularnemu lub opisowemu.

​LICZEBNIK

​To odmienna część mowy, która wskazuje na liczbę, kolejność lub wielokrotność przedmiotów.

​Liczebniki dzielą się na:

​- główne > odmieniają się przez PRZYPADKI i RODZAJE,

​- zbiorowe > odmieniają się przez PRZYPADKI,

​- porządkowe > odmieniają się przez LICZBY i RODZAJE.

​

​

​LICZBENIKI ZBIOROWE ODNOSZĄ SIĘ DO:

​- osób różnej płci, np. troje rodzeństwa, sześcioro dzieci, dziesięcioro kobiet i mężczyzn,

​- rzeczowników, które mają tylko liczbę mnogą, np. dwoje drzwi, troje skrzypiec, czworo nożyc,

​- rzeczowników zakończonych w lp. na -ę, a w lm. -ęta, np. czworo dziewcząt, ośmioro zwierząt, sześcioro kociąt.

​

W liczebnikach zbiorowych wielowyrazowych zwykle tylko ostatni człon ma postać liczebnika zbiorowego, np. dwadzieścia pięcioro uczniów.

​CZASOWNIK

​To odmienna część mowy, która oznacza czynności lub stany.

​Odmienia się przez:

​- osoby, - liczby, ​- czasy, ​- rodzaje, ​- tryby, - strony.

​

​POSTARAJ SIĘ ZAPAMIĘTAĆ NA RÓŻNE SPOSOBY,

​ŻE TYLKO CZASOWNIK ODMIENIA SIĘ PRZEZ OSOBY.

​NIEOSOBOWE FORMY CZASOWNIKA:

- bezokolicznik - podstawowa forma czasownika, zakończona na -ć lub -c,

​- formy zakończone na -no, -to,

​- imiesłowy: przymiotnikowe (czynne i bierne) i przysłówkowe (współczesne i uprzednie)

​ZAIMEK

​To część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek.

​Wyróżniamy zaimki:

​- pytające > kto?, co?, jaki?, który?, czyj?, ile?, kiedy?, gdzie?, dokąd?, dlaczego? itp.,

​- względne > te same, co pytające, ale użyte nie w celu utworzenia pytania,

​- wskazujące > ten, tamta, ów, taki, tu, tam, tędy itp.,

​- osobowe > ja, ty, on, ona, ono, my, wy, oni, one,

​- dzierżawcze > mój, twój, jego, jej, nasz, wasz, ich,

​- zwrotne > się, siebie, sobie, sobą

​PRZYSŁÓWEK

​To nieodmienna część mowy, która wskazuje na sposób, miejsce lub czas.

​Najczęściej łączy się z czasownikiem.

​Podlega stopniowaniu.

​

​

​To nieodmienna i niesamodzielna część mowy, która wskazuje na związki zachodzące między wyrazami samodzielnymi.

​Przyimek rządzi przypadkami, czyli wpływa na końcówkę wyrazu, do którego się odnosi, np. do stołu (D.), ku stołowi (C.)

​

PRZYIMEK + RZECZOWNIK = WYRAŻENIE PRZYIMKOWE

​PRZYIMEK

​SPÓJNIK

​

Wyraz nieodmienny i niesamodzielny, który łączy wyrazy lub zdania. Nie wpływa na końcówkę (przypadek) wyrazu.

​

NIECHAJ NIKT ZA TO SPÓJNIKA NIE ŁAJA,

ŻE SAM NIC NIE ZNACZY, LECZ TYLKO SPAJA.

​

​

o nieodmienna część mowy, która wyraża uczucia lub wolę mówiącego, lub naśladuje dźwięki.

​

​

​

​WYKRZYKNIK

​PARTYKUŁA

​To nieodmienna część mowy, która zmienia lub wzmacnia znaczenie innego wyrazu.

​Przykłady partykuł:

​- pytające > CZY (Czy znasz Gosię?), -LI (Znaszli ten kraj?);

​- przypuszczające > BYM, BYŚ, BYŚCIE;

​- rozkazujące > NIECH, NIECHAJ, OBY, BODAJ;

​- twierdzące > TAK, WSZAK, ZAISTE, NO;

​- przeczące > NIE;

​- wzmacniające > -ŻE (Chodźże!), -Ż (Ileż), - NO (Zrób no!), CI (A to ci dopiero!).

Multiple Choice

Nie z liczebnikami zapisujemy łącznie.

• prawda

• fałsz

Multiple Choice

Wskaż czasownik.

• myślenie
• myśleć
• myślnik
• mysz

Multiple Choice

Nie odmienia się zaimek...

• przymiotny
• rzeczowny
• przysłowny
• liczebny

Multiple Choice

Przez przypadki nie odmieniamy:

• czasownika

• rzeczownika

• przymiotnika

• zaimka

Multiple Choice

Cząstkę "nie" zapisujemy osobno z:

• przymiotnikiem w stopniu wyższym i najwyższym

• rzeczownikiem

• przymiotnikiem w stopniu równym

Multiple Choice

Spójniki to:

• nieodmienne części mowy

• odmienne części mowy

• nieodmienne części zdania

• odmienne części zdania

Multiple Choice

W zdaniu "Moim ulubionym przedmiotem od zawsze był język polski" zaimkiem jest:

• Moim

• zawsze

• był

• polski

Multiple Choice

Wskaż zdanie, w którym czasownik występuje w trybie przypuszczającym.

• Przeczytałeś już książkę?

• Może przeczytałbyś jakąś książkę?

• W szachy grał od dziecka.

• W wieku dwudziestu dwu lat został mistrzem świata.

Multiple Choice

Cząstka nie- została poprawnie zapisana w poniższym zdaniu:

Prosimy o niezaśmiecanie trawnika przez lokatorów.

• prawda

• fałsz

Multiple Choice

"Takie" to zaimek:

• przysłowny
• rzeczowny
• liczebny
• przymiotny

Multiple Choice

W którym zestawie są same części mowy odmienne?

• czasownik, rzeczownik, liczebnik

• rzeczownik, przymiotnik, spójnik

• czasownik, partykuła, zaimek

Multiple Choice

Wskaż grupę wyrazów będących osobowymi formami czasownika.

• można, zrobić, wziął

• zamknięto, zrobiono, zastosowano

• trzeba, napisali, przedstawię

• pisaliby, niech zrobią, mówili

Multiple Choice

Określ rodzaj czasownika: śpiewały

• rodzaj męskoosobowy

• rodzaj żeński

• rodzaj nijaki

• rodzaj niemęskoosobowy

Multiple Choice

Przykładem bezokolicznika są wyrazy:

• zjedzono, naprawiono

• spać, szorować

• piszę, znać

• naprawiono, zasnęła

Multiple Choice

Wyrazy "grających, piszącego, płaczącej, rzucającymi" to imiesłowy:

• przymiotnikowe bierne

• przysłówkowe współczesne

• przysłówkowe uprzednie

• przymiotnikowe czynne

Multiple Choice

I, oraz, a, więc to przykłady:

• spójników

• liczebników

• przyimków

• wykrzykników

Multiple Choice

Co najczęściej określa przysłówek?

• cechy rzeczy, osób, roślin

• liczbę i kolejność

• wykonywaną czynność

• czas, miejsce i sposób wykonania czynności

Multiple Choice

Który zapis "nie" z przysłówkiem jest poprawny?

• nienajdłużej

• nie długo

• niedłużej

• nie najdłużej

Multiple Choice

Z jaką częścią mowy najczęściej łączy się przysłówek?

• z czasownikiem

• z rzeczownikiem

• z liczebnikiem

• z przymiotnikiem

Multiple Choice

Które nieodmienne części mowy są niesamodzielne?

• bezokolicznik i zaimek przysłowny

• przyimek i spójnik

• przysłówek

• partykuła i wykrzyknik

Multiple Choice

Wyrażenie przyimkowe to połączenie:

• przyimka z czasownikiem

• przyimka ze spójnikiem

• przyimka z rzeczownikiem

• przyimka z bezokolicznikiem

Multiple Choice

"Nie" z przysłówkami, które nie pochodzą od przymiotników pisze się:

• rozdzielnie

• łącznie

Multiple Choice

Wyraz nie najwyższy został zapisany poprawnie.

• prawda

• fałsz

Multiple Choice

"Nie" z rzeczownikami piszemy łącznie.

• fałsz

• prawda

Multiple Choice

Cząstkę nie- z przymiotnikami w stopniu równym piszemy oddzielnie.

• prawda

• fałsz