Wobec śmierci - "Treny" J. Kochanowskiego

Wobec śmierci - "Treny" J. Kochanowskiego

opr. mgr Iga Zawadska

Multiple Choice

Do jakiej wcześniejszej epoki w kulturze nawiązywał Jan Kochanowski?

• średniowiecza

• prekolumbijskiej

• witruwiańskiej

• antycznej

Multiple Choice

Jan Kochanowski tworzył:

• fraszki, ody, satyry
• pieśni, treny, sonety
• fraszki, pieśni, treny
• satyry, dramaty, psalmy

Multiple Choice

W jakiej epoce tworzył Jan Kochanowski?

• w oświeceniu

• w romantyzmie

• w renesansie

• w średniowieczu

Multiple Choice

Utwory "Na zdrowie", "Na dom w Czarnolesie", "Na lipę" to:

• psalmy
• treny
• pieśni
• fraszki

Multiple Choice

Fraszka to:

• krótki, wierszowany utwór zakończony puentą.

• żałobny utwór wierszowany.
• utwór żartobliwy pisany prozą.

Multiple Choice

Co jest tematem pieśni Jana Kochanowskiego?

• ból i rozpacz ojca po śmierci ukochanej córki Urszuli

• wojny prowadzone przez króla Stefana Batorego

• mądre rządy Zygmunta Augusta

• miłość, przyjaźń, refleksja nad życiem, niepewność ludzkiego losu

​ Czym jest żałoba?  Jak sobie z nią radzić?

​

​

​Według mnie żałoba to ..............................................., aby sobie z nią poradzić należy..............................

​Zakłócone szczęście w Czarnolesie...

​Żywot Jana Kochanowskiego w Czarnolesie zakłóciły nieszczęścia rodzinne. W 1577 zmarł starszy brat, Kasper; w 1579 córka poety, trzydziestomiesięczna Urszula a później przed 1583 rokiem Hanna.

Multiple Choice

Czym był okres czarnoleski w twórczości Jana Kochanowskiego?

• czasem tęsknoty za służbą dworską

• okresem niczym niezmąconego szczęścia

• pasmem nieszczęść

• okresem prawdziwego szczęścia przerwanym śmiercią córki

Multiple Choice

Jak się nazywały dwie zmarłe córeczki Jana Kochanowskiego?

• Dorota i Hanna

• Urszula i Dorota

• Hanna i Urszula

• Zuzanna i Urszula

​Jan Kochanowski po stracie dwuipółletniej córki – Urszulki, napisał cykl 19 trenów.

• TRENY 1-8: pochwała zmarłej i żal po jej stracie

• TRENY 9-18: przeżywanie straty

• TREN 19: pocieszenie

Multiple Choice

Ile trenów napisał Jan Kochanowski?

• XX

• XIV

• XIX

• XVI

Multiple Choice

Co jest tematem "Trenów" Jana Kochanowskiego?

• cierpienie spowodowane upadkiem ojczyzny

• ból i rozpacz ojca po stracie ukochanego dziecka

• żal po śmierci króla

• smutek spowodowany nieszczęśliwą miłością

Multiple Choice

Komu poeta poświęcił "Treny"?

• córce Urszuli

• żonie Dorocie

• córce Hannie

• bratankowi Piotrowi

Multiple Choice

Tren to :

• krótki ,zabawny tekst

• utwór żałobny poświęcony osobie zmarłej

• powieść historyczna

• powieść przygodowa

​pdr. str. 86

​

Multiple Choice

Czy utwór jest podzielony na strofy?

• TAK

• NIE

RYTM bywa zaburzony, co sprawia, że wypowiedź o jednolitym metrum staje się niespokojna, jakby jej autor, pogrążony w rozpaczy, mówił urywanymi zdaniami.

Multiple Choice

W którym fragmencie znajduje się apostrofa?

• Prózno ! bo i na sarnę okrutnik zmierza,

• Wszytki troski na świecie, wszytki wzdychania

  I żale, i frasunki, i rąk łamania,

  Wszytki a wszytki za raz w dom się mój noście,

  A mnie płakać mej wdzięcznej dziewki pomożcie,

• Wszytko prózno!

• Słowiczki liche zbiera, a swe łakome

Multiple Choice

apostrofa to:

• określenie rzeczownika

• porównanie jednego elementu do drugiego

• niezwykłe zestawienie słów

• bezpośredni zwrot do osoby, pojęcia, rośliny, przedmiotu itp.

​Notatka:

​Podmiot liryczny to zrozpaczony po śmierci córeczki ojciec, który w rozbudowanej apostrofie zaprasza pod swój dach wszystkie smutki, aby pomogły mu opłakiwać Urszulkę.

Multiple Choice

"Wdzięcznej dziewki" to

• uosobienie

• porównanie

• epitet

• przenośnia

Multiple Choice

Epitet to

• niezwykłe zestawienie słów

• określenie rzeczownika

• określenie czasownika

• bezpośredni zwrot do osoby, pojęcia, rzeczy

Multiple Choice

Fragment: "I żale, i frasunki, i rąk łamania,

Wszytki a wszytki za raz w dom się mój noście,

A mnie płakać mej wdzięcznej dziewki pomożcie," to

• epitet

• uosobienie

• porównanie

• onomatopeja

Multiple Choice

Uosobienie to:

• nadanie przedmiotom, pojęciom, roślinom itp. cech ludzkich

• określenie rzeczownika

• bezpośredni zwrot do osoby, pojęcia, rośliny itp.

• porównanie jednego elementu do drugiego

​Notatka:

​W utworze zastosowano uosobienie (nadanie cech ludzkich) smutkom, żalom i frasunkom.

Multiple Choice

"Tak więc smok, upatrzywszy gniazdo kryjome,

Słowiczki liche zbiera, a swe łakome"

Smok jest alegorią

• życia

• zła

• żałoby

• śmierci

Multiple Choice

Słowiczek zjadany przez smoka to:

• Urszulka

• matka

• życie

• smutek

​Notatka:

​Śmierć została porównana do smoka, który znienacka wybiera małe słowiczki z gniazda. Potwór jest alegorią śmierci.

Multiple Choice

Czy w TRENIE I występują pytania retoryczne?

• tak

• nie

Notatka:

​Pytania retoryczne wzbudzają w czytelniku refleksję, poddają w wątpliwość sens jakichkolwiek działań. Wizja śmierci jest apokaliptyczna.

​

​PODSUMOWANIE:

• ​Tren I wprowadza w tematykę całego cyklu.

• Prezentuje bohaterkę i bohatera utworów.

• Przedstawia podmiot liryczny nie tylko jako zrozpaczonego po stracie dziecka ojca, ale i jako poetę – filozofa, człowieka renesansu, który przeżywa kryzys światopoglądowy.

​TREN V

Multiple Select

Tren to gatunek liryki.

• Prawda

• Fałsz

pdr. str. 87​

​

Multiple Select

Tren V to wiersz

• stychiczny

• stroficzny

Multiple Choice

W Trenie V występują rymy

• okalające o układzie abba

• parzyste o układzie aabb

• krzyżowe o układzie abab

Multiple Select

W Trenie V występują rymy (zaznacz dwie poprawne odpowiedzi)

• męskie

• żeńskie

• dokładne

• niedokładne

Multiple Select

Tren V jest trzynastozgłoskowcem, czyli w każdym wersie jest 13 sylab

• Prawda

• Fałsz

Multiple Select

W Trenie V Urszulka została porównana do małego ledwo wschodzącego drzewka oliwnego

• Prawda

• Fałsz

Multiple Select

Słowa: "oliwka", "gałązek", "listków", "prątkiem" to

• epitety

• zdobnienia

Multiple Select

Zdobnienia w Trenie V podkreślają kruchość i delikatność dziecka oraz czułość ojca.

• Prawda

• Fałsz

Multiple Select

Epitety w plastyczny sposób budują poszczególne obrazy poetyckie.

• Prawda

• Fałsz

​Notatka

• ​Tren V stanowi w całości metaforę – poeta porównuje Urszulkę do drzewa oliwkowego, które zostaje nieopatrznie ścięte.

• ​Jest to rozbudowane porównanie, czyli porównanie homeryckie (Urszulka --> ścięte drzewo)

• ​

• ​Zdrobnienia wyrażają przywiązanie rodziców do zmarłego dziecka.

Multiple Choice

"O zła Persefono, /Mogłażeś tak wielu łzam dać upłynąć płono?"

Powyższy cytat to

• apostrofa i personifikacja

• apostrofa i pytanie retoryczne

• epitet i anafora

Multiple Choice

Persefona to bogini

• urodzaju

• mądrości

• świata podziemnego

Multiple Select

Zadając pytanie retoryczne podmiot liryczny w Trenie V... (zaznacz trzy poprawne odpowiedzi)

• oczekuje odpowiedzi od Persefony

• wyraża swój ból i smutek

• podkreśla przypadkowość i bezsens śmierci dziecka

• wyraża swój żal do Persefony, że pozwoliła na tę niepotrzebną śmierć

Notatka

​Tren kończy się apostrofą do Persefony, żony Hadesa – władcy Świata Umarłych. Pyta ją, dlaczego tak wiele łez musiało upłynąć nadaremnie.

W słowach podmiotu lirycznego brzmi wyrzut pod adresem „srogiej Śmierci”, nazwanej także „złą Persefoną”.