neologizmy

Neologizmy i ich rodzaje

​Czy poniższe wypowiedzi mogłyby zostać użyte 100 lat temu? Uzasadnij swoją odpowiedź wskazując odpowiednie wyrazy.

​a) Elo, Julka! Pójdziesz ze mną jutro na frytki z ketchupem? Będzie niezły fun!

​b) Zostawiłam kciuk w górę pod postem Jurka. Jego nowe łyżworolki to totalny sztos!

​Czym są neologizmy?

​Neologizm to wyraz lub wyrażenie, które nie było dotąd używane w języku, nabrało nowego znaczenia lub opisuje nowe zjawisko, np. selfie, kaloryfer, infuencer.

​Wymyśl słowa, którymi można by zastąpić podane opisy:

​a) Spodnie, które same rozpuszczają się, gdy są długo nieużywane

​b) Urządzenie łączące w sobie funkcje pralki, lodówki i zmywarki

​c)lek w sprayu, który natychmiast goi spryskane nim rany

​

​Neologizmy często mają ograniczony zasięg. Bywają używane w wypowiedziach:

​a) potocznych (przegryw, sztos)

​b)literackich (zanieistnieć, bezpiecze)

​c) specjalistycznych (termojądrowy, kosmid)

​Funkcje neologizmów:

​a) wzbogacanie języka

​b)nazywanie nowych elementów rzeczywistości

​c) ułatwianie formowania naszych myśli

Rodzaje neologizmów​

​Neologizmy słowotwórcze

​Są one tworzone od wyrazów istniejących już w języku polskim złączone formantami, np. domówka, słodziak, rolkostrada.

​

​Neologizmy znaczeniowe

Są tworzone od wyrazów istniejących już w języku polskim poprzez nadanie im nowego znaczenia, np. korek (dawniej: przedmiot do zamknięcia butelki, później: zator w ruchu drogowym)

​a) Grypę wywołuje wirus, więc nie leczymy jej antybiotykiem.

​Nie otwieraj maili z nieznanego źródła, bo możesz ściągnąć jakiegoś wirusa.

​b) Wojtek od zawsze chciał zostać pilotem.

​Zgubiłam pilota i nie mogę teraz obejrzeć filmu.

​

​Wyjaśnij znaczenie podkreślonych wyrazów w każdej parze zdań.

​Neologizmy frazeologiczne

​Nowe, stałe połączenia wyrazów, np. woda smakowa, łapka w górę, zielone światło.

​Zapożyczenia

​Wyrazy obce, które weszły do języka polskiego, mogą być zapisywane i wymawiane jak w języku, z którego pochodzą lub w formie spolszczonej (ketchup=keczup). Większość zapożyczeń po pewnym czasie zaczynamy odmieniać (ksero-brak ksera).

​Przeciwieństwem zapożyczeń są wyrazy rodzime.

​Z podanych wyrazów wybierz zapożyczenia.

​a) kamień

​b) komputer

​c) księżyc

​d) kwiat

​e) muzyka

​f) naturalny

​g) nietoperz

​h) ortografia

​i) spaghetti

​j) tablet

​k) hobby