Δομή Παραγράφου

Δομή Παραγράφου

by Άννα Καζαμία

Η παράγραφος

• είναι μια μικρογραφία του κειμένου.

• Όπως το κείμενο έχει πρόλογο, κύριο μέρος και επίλογο, έτσι και η παράγραφος έχει αντίστοιχα

  1. τη θεματική περίοδό της,

     τις λεπτομέρειες/σχόλια και

  2. την κατακλείδα της.

• Τα τρία αυτά μέρη μιας παραγράφου συνηθίζουμε να τα αποκαλούμε δομικά στοιχεία ή συστατικά μέρη μιας παραγράφου.

​Θεματική πρόταση / περίοδος

• Η θεματική πρόταση ή (συνηθέστερα) περίοδος αποτελεί τον «πρόλογο» της παραγράφου και παρουσιάζει το θέμα που θα αναπτυχθεί με τα υπόλοιπα στοιχεία που θα ακολουθήσουν.

• Η θέση της μέσα στην παράγραφο μπορεί να είναι η οποιαδήποτε.

1. Σε πολλές περιπτώσεις η θεματική περίοδος βρίσκεται στην αρχή της παραγράφου για να δηλώσει σαφώς το θέμα της.

2. Σπανιότερα βρίσκεται στη μέση της παραγράφου, όταν κάποιες σκέψεις οδηγούν σε αυτή, και στη συνέχεια ακολουθεί η επεξήγησή της.

3. Τέλος, υπάρχουν περιπτώσεις που η θεματική περίοδος τοποθετείται στο τέλος της παραγράφου. Τότε, έχουμε ταύτιση της θεματικής περιόδου με την περίοδο κατακλείδα.

​Λεπτομέρειες / Σχόλια

​Αν η θεματική πρόταση είναι ο πρόλογος της παραγράφου, οι λεπτομέρειες αποτελούν το κύριο μέρος της. Οι προτάσεις που συναποτελούν τις λεπτομέρειες μπορούν να χωριστούν σε:

α. βασικές ή κύριες

​Η λειτουργία των βασικών λεπτομερειών της παραγράφου είναι να αναπτύξουν και να προωθήσουν την ιδέα που εκφράζει η θεματική πρόταση και γι’ αυτό η ενότητά τους με αυτή είναι άμεση.

β. βοηθητικές ή δευτερεύουσες

Οι βοηθητικές λεπτομέρειες έχουν στόχο να επεξηγήσουν τη βασική λεπτομέρεια από την οποία εξαρτώνται και γι’ αυτό η σχέση τους με τη θεματική πρόταση είναι έμμεση.

​Κατακλείδα

• ​Η πρόταση (ή συνηθέστερα περίοδος) κατακλείδα συνοψίζει το θέμα μιας παραγράφου και ολοκληρώνει την ανάπυξή της.

• Φυσική της θέση λοιπόν είναι το τέλος της παραγράφου.

• Επειδή το περιεχόμενό της είναι συναφές με αυτό της θεματικής, συνήθως απουσιάζει.

Multiple Choice

Να εντοπίσετε τη θεματική περίοδο στην ακόλουθη παράγραφο.

Γλώσσα και σκέψη είναι αξεχώριστες. Είναι αδύνατο να μιλήσει κανείς χωρίς να σκεφτεί, ούτε να σκεφτεί χωρίς λέξεις. Η γλώσσα ντύνει τη σκέψη μας και η σκέψη τροφοδοτεί τη γλώσσα. Όσο πιο βαθιά σκέφτομαι τόσο πιο συγκροτημένα μιλάω κι όσο πιο ευκρινώς μιλάω τόσο πιο καθαρό είναι το μυαλό μου. Όσο πιο μακριά πετάει η σκέψη μου τόσο ανακαλύπτω λέξεις για να της δώσω υπόσταση. Δεν μπορώ με φτωχό λεξιλόγιο να αναφερθώ σε απαιτητικές έννοιες ούτε να εκφράσω συναισθήματα με λεκτική πεζότητα. Αλλά και ο τρόπος που μιλάει κανείς δηλώνει τον τρόπο που σκέφτεται. Οι λέξεις δεν είναι συμπληρωματικά στοιχεία αλλά σήματα προς τα έξω του μέσα μας κόσμου. Οι λέξεις είναι ουσία. Με αυτές σημασιολογούμε, αξιολογούμε, κρίνουμε. Με αυτές εκδηλώνουμε χαρά ή λύπη, ενθουσιασμό ή απογοήτευση. Αλλιώς δεν γίνεται. Να λοιπόν γιατί είναι αδύνατο να ξεχωρίσουμε τη γλώσσα από τη σκέψη.

• Γλώσσα και σκέψη είναι αξεχώριστες.

• Να λοιπόν γιατί είναι αδύνατο να ξεχωρίσουμε τη γλώσσα από τη σκέψη.

• Είναι αδύνατο να μιλήσει κανείς χωρίς να σκεφτεί, ούτε να σκεφτεί χωρίς λέξεις.

• Η γλώσσα ντύνει τη σκέψη μας και η σκέψη τροφοδοτεί τη γλώσσα.

Multiple Select

Να εντοπίσετε τις λεπτομέρειες στην ακόλουθη παράγραφο.

Το άγχος οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην κατάσταση που επικρατεί σήμερα στις εργασιακές σχέσεις. Η εργασία αναμφίβολα αποτελεί έναν καθοριστικό παράγοντα για την ολοκλήρωση της ανθρώπινης προσωπικότητας. Σήμερα όμως η εργασία, λόγω της απόλυτης εξειδίκευσης, αλλοτριώνεται, εντατικοποιείται, ενώ παράλληλα μειώνεται και ο ελεύθερος χρόνος του εργαζομένου. Η εργασία έχει γίνει πια ανταγωνιστική και στοχεύει απλώς στο άκριτο κυνήγι του υλικού κέρδους. Σε αυτά βέβαια πρέπει να προσθέσει κανείς και το φαινόμενο της ανεργίας που ταλανίζει σήμερα όλες τις βιομηχανικά αναπτυγμένες χώρες του πλανήτη.

• Η εργασία αναμφίβολα αποτελεί έναν καθοριστικό παράγοντα για την ολοκλήρωση της ανθρώπινης προσωπικότητας.

• Σήμερα όμως η εργασία, λόγω της απόλυτης εξειδίκευσης, αλλοτριώνεται, εντατικοποιείται, ενώ παράλληλα μειώνεται και ο ελεύθερος χρόνος του εργαζομένου.

• Η εργασία έχει γίνει πια ανταγωνιστική και στοχεύει απλώς στο άκριτο κυνήγι του υλικού κέρδους.

• Σε αυτά βέβαια πρέπει να προσθέσει κανείς και το φαινόμενο της ανεργίας που ταλανίζει σήμερα όλες τις βιομηχανικά αναπτυγμένες χώρες του πλανήτη.

Multiple Choice

Να εντοπίσετε την κατακλείδα στην ακόλουθη παράγραφο.

Η γλώσσα δεν είναι απλώς ένα εργαλείο επικοινωνίας. Είναι καθοριστικό συστατικό της φυσιογνωμίας ενός λαού. Μέσα στη γλώσσα ενός λαού, στην κάθε λέξη και φράση, απεικονίζονται στοιχεία από την ιστορία, τη σκέψη, την καλλιέργεια, τον πολιτισμό του. Τα γλωσσικά σύμβολα αποκαλύπτουν με τον πιο εύγλωττο τρόπο τη νοοτροπία, το ήθος, τις αξίες και τη στάση ενός λαού απέναντι στον κόσμο. Γι' αυτό η πιο ουσιαστική προσέγγιση ενός πολιτισμού περνάει πάντα μέσα από τον λόγο που εκφράζει.

Σπυρίδων Κούτρας

• Η γλώσσα δεν είναι απλώς ένα εργαλείο επικοινωνίας.

• Γι' αυτό η πιο ουσιαστική προσέγγιση ενός πολιτισμού περνάει πάντα μέσα από τον λόγο που εκφράζει.

• Είναι καθοριστικό συστατικό της φυσιογνωμίας ενός λαού.

• Τα γλωσσικά σύμβολα αποκαλύπτουν με τον πιο εύγλωττο τρόπο τη νοοτροπία, το ήθος, τις αξίες και τη στάση ενός λαού απέναντι στον κόσμο.