Wojny ostatnich Jagiellonów

Wojny ostatnich Jagiellonów

by Blanka Błaszczak-Rozenbaum

​Spójrz na sinusoidę!

Zaczynamy w roku 1506, czyli jesteśmy w wieku XVI. Jaka to epoka??

​

​RENESANS!

​

W tej epoce żyło dwóch polskich królów, ojciec i syn: Zygmunt I Stary oraz Zygmunt II August

​ZYGMUNT I STARY 1506 - 1548

​Zygmunt I Stary to ten po prawej. To ojciec

​Zygmunta Augusta i mąż królowej

​Bony Sforzy.

​

​Czemu Stary?? Otóż dlatego, że został

​królem jak miał prawie 40 lat (a dla ludzi

​w tamtych czasach był to już wiek sędziwy), a

​umarł mając 81lat (ludzie tyle wtedy nie żyli o.O).

​

​Był królem bardzo długo.

​BONA SFORZA

Druga żona króla Zygmunta Starego,

ta po prawej. Była mecenaską sztuki

(opiekowała się artystami), ale przede

​wszystkim była kobietą o mocnym

​charakterze i wiedziała, jak rządzić

​krajem.

​ZA CZASÓW ZYGMUNTA STAREGO TOCZONO DWIE NAJWAŻNIEJSZE WOJNY:

​1. Ostatnia wojna z Krzyżakami, czyli państwem, które nazywało się wtedy Prusami Zakonnymi

​

​2. Wojna z Wielkim Księstwem Moskiewskim (które zmieni swoją nazwę wkrótce i zacznie nazywać się "Rosją")

​WOJNA Z MOSKWĄ

​Spójrz na mapę! Litwa, która razem z Polską tworzyła wtedy jedno państwo, sąsiadowała wtedy z Wielkim Księstwem Moskiewskim, którego władcy chcieli mieć jak najwięcej ziem. Zaatakowali więc Litwę i w 1514 roku zdobyli SMOLEŃSK (zaznaczony zielonym kółkiem).

​WOJNA Z MOSKWĄ

​JAK ZDOBYLI TEN SMOLEŃSK - NO TO TEGO BYŁO JUŻ ZA WIELE!!! Król Zygmunt Stary się wkurza i rusza ze swoim wojskiem w okolice tego Smoleńska. Następuje

​

​BITWA POD ORSZĄ - 1514 rok!

​

​Polacy i Litwini wygrywają!! Ale i tak nie udaje się odzyskać zdobytych przez Wielkie Księstwo Moskiewskie ziem.

​

​Chlip, chlip.

​Obraz "Bitwa pod Orszą 1514" namalowany kilka lat po bitwie!

​

​WOJNA Z KRZYŻAKAMI

Pamiętasz bitwę pod Grunwaldem (15.07.1410 - 15.07 to moje urodziny!), w której Polacy i Litwini pod wodzą króla Władysława Jagiełły. dziadka króla Zygmunta Starego, wygrali z Krzyżakami?? No to wygrali, ale ich państwo nadal istniało i cały czas miało nieźle na pieńku z Polską i Litwą!!

​

​<-- tak wyglądali Krzyżacy, to byli rycerze-zakonnicy; mieszkali w zamku w Malborku (wpisz zamek w Malborku w Google!!)

​WOJNA Z KRZYŻAKAMI

​Wielkim mistrzem zakonu krzyżackiego (czyli przywódcą Krzyżaków) został Albrecht Hohenzollern (ten po prawej). Powiedział wtedy do polskiego króla tak:

​

​- Ej no, w 1466 roku zabraliście nam Pomorze Gdańskie i Warmię!!! My chcemy mieć dostęp do Morza Bałtyckiego, oddawajcie nam to!!!

​WOJNA Z KRZYŻAKAMI (1519 - 1521)

​Zygmunt Stary zaśmiał się mu w twarz, rzecz jasna. Więc Albrecht Hohenzollern postanowił zacząć wojnę!

​

​Pamiętasz, w którym roku była bitwa pod Orszą, wygrana bitwa z Moskwą?? W 1514 roku. Wojna z krzyżakami wybucha 5 lat po tej bitwie, czyli w 1519 roku!! I trwa dwa lata. W tym czasie polskie wojsko totalnie skopało tyłki krzyżakom, którzy podkulili ogony i poprosili o rozejm.

​CO TO JEST ROZEJM????????

​ROZEJM to czasowe wstrzymanie walk uzgodnione przez obie strony zbrojnego konfliktu

​

​Krzyżacy poprosili aż o 4 lata przerwy w walkach, czyli poprosili o czteroletni rozejm.

​

​Ten rozejm zakończył HOŁD PRUSKI - 10.04.1525!!

​TO BARDZO WAŻNE WYDARZENIE!!

​WOJNA Z KRZYŻAKAMI 1519 - 1521

​​HOŁD LENNY - jest dwóch władców - jeden większego kraju (senior), drugi mniejszego (wasal). Umawiają się tak: senior zostaje właścicielem kraju wasala, ALE wasal może władać tą ziemią, użytkować ją, mieć z niej jakąś korzyść, w zamian za to, że pomaga seniorowi swoją armią i swoimi pieniędzmi.

​

​Wasal klękał przed seniorem i uroczyście przysięgał mu wierność.

​HOŁD PRUSKI - 10.04.1525

​​Dokładnie tak wyglądał Hołd Pruski (10.04.1525) - Albrecht Hohenzollern, ostatni wielki mistrz krzyżacki, ukląkł przed Zygmuntem Starym i przysiągł mu wierność.

​

Dodatkowo:

​- przeszedł na luteranizm wraz z całymi Prusami (spójrz na sinusoidę - hołd pruski jest tylko 8 lat po wystąpieniu Marcina Lutra!)

​- obiecał, że tron pruski (Prusy Zakonne zmieniły nazwę na Prusy Książęce) będzie dziedziczony tylko przez męskich potomków Hohenzollerna

​- jeżeli Hohenzollernowie nie będą mieli dzieci, pruskie lenno stanie się częścią Polski

​HOŁD PRUSKI - 10.04.1525

​Który na obrazie

to Albrecht Hohenzollern,

a który to król Zygmunt Stary???

​HOŁD PRUSKI - 10.04.1525

​Fajnie, że tak wymyślił Zygmunt Stary??? Fajnie?? NIE FAJNIE.

​

​Wojna pruska (1519 - 1521) była zwycięska dla Polski - mogliśmy po prostu przejąć te ziemie, a nie bawić się w jakieś lenna. Hohenzollernowie ani myśleli odpuszczać i kiedy syn Zygmunta Starego, Zygmunt August, musiał poprosić o pomoc wojskową władcę Prus Książęcych, ten wymógł na nim, żeby tron Prus Książęcych mogła dziedziczyć inna linia Hohenzollernów, z innego państwa.

​

Przez to NIGDY nie zabrakło władcy na pruskim tronie, więc NIGDY Prusy nie stały się częścią Polski. Natomiast w dwieście lat później stały się Królestwem Prus, które dokonało rozbioru Polski. CHLIP!!

​HOŁD PRUSKI - 10.04.1525

​​<--- tu niezadowolona Bona Sforza, żona Zygmunta Starego z obrazu "Hołd Pruski". Uważała, że hołd to zła decyzja.

​​---> tu smutny Stańczyk, błazen króla Zygmunta Starego. Również miał mówić królowi, że nie powinien iść na rękę Prusom.

​1548 - UMIERA ZYGMUNT STARY

​Spójrz na niebieską karteczkę na biurku! Pamiętasz, w 1545 roku zaczął się Sobór Trydencki, na którym biskupi zastanawiali się, jak zreformować Kościół Katolicki??

Kiedy on trwał, w 1548 roku umarł król Zygmunt Stary i na tronie zasiadł jego syn Zygmunt August!

​​ZYGMUNT II AUGUST (1548 - 1572)

​Zygmunt August ma trochę smutne życie.

​Zwłaszcza miłosne. Nie ma dzieci, więc kończy się na

nim dynastia Jagiellonów.

​

Ale też trochę panował i przede wszystkim pomyślał, że może warto mieć większą władzę nad Morzem Bałtyckim.

​WOJNA PÓŁNOCNA 1563 - 1570

​Dlaczego północna?? Bo działa się na północy Polski! Tam gdzie jest Morze Bałtyckie. Jeżeli masz dużo portów i ziem nad morzem, to możesz łatwiej wysyłać statki z towarami, czyli rozwijasz handel, czyli - jesteś coraz bogatsza! WSPANIALE.

​

​Ale nie tylko Polska chciała być taka bogata. Również:

​1) Dania

​2) Szwecja

​3) Moskwa (późniejsza Rosja; rządził tam wtedy IWAN V GROŹNY. Naprawdę był groźny)

​WOJNA PÓŁNOCNA 1563 - 1570

​Wojna trwała 7 lat - od 1563 do 1570 roku. Polska i Litwa, Dania, Szwecja i Moskwa walczyły o ziemie, które nazywały się wtedy INFLANTAMI.

​

​INFLANTY - to tereny dzisiejszej Łotwy i Estonii (wpisz w Google Maps "Łotwa" i "Estonia" i zobacz, gdzie to jest!!)

​

​Wojna się skończyła pokojem. Największą część Inflant dostała Polska, Szwecja dostała Estonię, Dania wyspy na Morzu Bałtyckim, a Moskwa tylko DWA miasta. Dlatego Rosja się wkurzyła i w późniejszych latach znowu wybuchła wojna.

​GOTOWA NA QUIZ????

​Możesz jeszcze raz przejrzeć slajdy. Jeśli jesteś już gotowa, przejdź do kolejnego slajdu!

Multiple Choice

Król Zygmunt Stary został polskim królem w...

• 1506 roku

• 1500 roku

• 1503 roku

• 1510 roku

Multiple Select

Zygmunt Stary toczył wojnę z...

• Turcją

• Prusami Zakonnymi (Państwem Krzyżackim)

• Wielkim Księstwem Moskiewskim

• Szwecją i Danią

Multiple Choice

Na początku XVI wieku król Zygmunt Stary walczył z Wielkim Księstwem Moskiewskim. Zdobycie przez Moskwę jakiego miasta zmobilizowało do walki wojska polsko - litewskie??

• Krakowa w 1514roku

• Lwowa w 1514 roku

• Pskowa w 1514 roku

• Smoleńska w 1514

Multiple Choice

Jak nazywała się bitwa, która odbyła się za czasów króla Zygmuna Starego, w której polsko-litewskie wojska zwyciężyły Moskwę? W którym to było roku?

• Bitwa pod Obertynem - 1525

• Bitwa pod Orszą - 1514

• Bitwa pod Obertynem - 1514

• Bitwa pod Orszą - 1525

Multiple Choice

Jak nazywamy czasowe wstrzymanie walk uzgodnione przez obie strony zbrojnego konfliktu???

• HOŁD

• POKÓJ

• ROZEJM

• NEGOCJACJE

Multiple Choice

Jak nazywa się pan zakreślony na czerwono?

• Maksymilian Habsburg

• Ulrich von Jungingen

• Joachim Hohenzollern

• Albrecht Hohenzollern

Multiple Choice

Wskaż datę hołdu pruskiego:

• 10.05.1525

• 10.04.1525

• 10.05.1521

• 10.04.1521

Multiple Choice

Wojna z kim trwała w latach 1519 - 1521??

• Z Moskwą

• Ze Szwecją

• Z Krzyżakami

• Z Danią

Multiple Choice

Czyim synem był król Zygmunt August?

• Zygmunta Starego

• Jana Obrachta

• Władysława Jagiełły

• Iwana IV Groźnego

Multiple Choice

Jakie dzisiejsze kraje leżą na terenie INFLANTÓW??

• Dania i północne Niemcy

• Finlanda i część Estonii

• Brandenburgia i Dania

• Estonia i Łotwa

Multiple Select

Wskaż wszystkie kraje, które WALCZYŁY ze sobą w wojnie północnej:

• Dania

• Estonia

• Polska i Litwa

• Moskwa

• Szwecja

Multiple Choice

Jak się nazywał władca Moskwy, CAR, który walczył z królem Zygmuntem Augustem??

• Iwan III Srogi

• Dymitr IV Odważny

• Iwan IV Groźny

• Piotr Wielki

Poll

I na koniec - głosowanie! Która z ważnych postaci XVI wiecznej Polski podoba Ci się najbardziej?? Bona Sforza, Zygmunt August, Stańczyk, Zygmunt Stary czy może Iwan Groźny??

Dzięki Łucja za dojście do końca! ​

Daj znać, czy Ci się podobało :) ​