ՆԶՊ: ՇԱՐԱՅԻՆ ՊԱՏՐԱՍՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՆԶՊ

Շարային պատրաստություն

Ինչ է շարային պատրաստությունը

​Զինվորականների մարտական պատրաստության, ուսուցման ու դաստիարակության կարևորագույն առարկաներից մեկը շարային պատրաստությունն է: Այն կազմակերպվում և անցկացվում է ՀՀ ԶՈՒ շարային կանոնադրությանը համապատասխան: Շարային պատրաստությունը կոփում և առնականացնում է զինծառայողներին, նրանց մեջ դաստիարակում կարգապահության, զսպվածության զգացում, ձգվածություն, սովորեցնում է լինել կոկիկ և մաքուր հագնված, հմտորեն և ներդաշնակ գործել շարքում և մարտական գործողությունների ժամանակ:

Ինչ է մեզ սովորեցնում շարային պատրաստությունը

Շարային պատրաստությունը սովորեցնում է`

●    շարքի տեսակները, նրա բաղկացուցիչ մասերը,

●    շարային վարժաձևերն առանց զենքի և զենքով,

●    շարքից դուրս գալը և շարք վերադառնալը,

●    զինվորական ողջույնի կատարման եղանակները,

●    հրամաններ տալու և կատարելու կարգը,

●    զինծառայողների պարտականությունները շարվելուց առաջ և շարքում:

Զինծառայողների, ստորաբաժանումների ու զորամասերի՝ շարային կանոնադրությամբ սահմանված դասավորությունը համատեղ գործողությունների համար՝ հետիոտն և մեքենայով, կոչվում է շարք:

Յուրաքանչյուր շարք ունի հետևյալ բաղկացուցիչ մասերը՝ ճակատ,

թիկունք, թևեր, տարածություն, հեռավորություն, լայնություն և խորություն:

Շարքում գտնվող զինծառայողների դիմային կողմը կոչվում է ճակատ: Շարքի ճակատի հակադիր կողմը կոչվում է թիկունք:

Շարքի աջ վերջավորությունը կոչվում է աջ թև, ձախ վերջավորու թյունը՝ ձախ թև:

Շարքի դարձումների (աջդարձ, ձախդարձ, հետդարձ) ժամանակ թևերի անվանումները չեն փոխվում:

Շարքի ճակատում զինծառայողների արմունկների միջև եղած արանքը կոչվում է տարածություն:

Զինծառայողների, ստորաբաժանումների միջև դեպի խորքն ընկած արանքը կոչվում է հեռավորություն:

Շարքի թևերի միջև ընկած հեռավորությունը կոչվում է շարքի լայնություն:

Առաջին և վերջին տողաններում կանգնած զինծառայողների միջև եղած հեռավորությունը կոչվում է շարքի խորություն:

​Շարքերն ըստ նշանակության լինում են ծավալուն և երթային:

Ծավալուն շարքը, որպես կանոն, շարվում է մեկ կամ երկու տողանով:

Մեկ գծի վրա, սահմանված տարածությամբ կողք կողքի շարված զինծառայողների շարքը կոչվում է տողան:

Ծավալուն շարքը կիրառվում է ստուգումների, ստուգատեսների, զորահանդեսների, շարային հաշվարկների ժամանակ և անհրաժեշտ այլ դեպքերում:

Երթային շարքը կիրառվում է ստորաբաժանումների շարժման համար և կազմված է շարասյուներից:

Միմյանց թիկունքում շարված զինծառայողների և իրար հետև կանգնած ստորաբաժանումների շարքը կոչվում է շարասյուն: Երթային շարքերը լինում են միաշարասյուն, երկշարասյուն և այլն:

​Երկտողան շարքում առաջին տողանի զինծառայողը և նրա թիկունքում կանգնած զինծառայողը կազմում են կարգ: Եթե առաջին տողանի զինծառայողի թիկունքում՝ երկրորդ տողանում զինծառայող չկա, ապա դա կոչվում է ոչ լրիվ կարգ: Վերջին կարգը միշտ պետք է լինի լրիվ, ուստի երկտողան շարքի հետդարձի ժամանակ ոչ լրիվ կարգի զինծառայողն անցնում է առաջին տողան:

Միատողան (երկտողան, եռատողան) շարքերը կարող են լինել խիտ կամ նոսր:

​Խիտ շարքում զինծառայողները տեղավորվում են կողք-կողքի՝ մեկը մյուսի արմունկից ձեռքի ափի լայնությամբ, իսկ նոսր շարքում ճակատով կանգնած զինծառայողների արմունկների միջև տարածությունը պետք է լինի մեկ քայլ կամ հրամանատարի նշած չափով (երկու, երեք քայլ և այլն):

Երթային շարքով շարժվելիս շարքի առջ ևից գնացող զինծառայողը (մեքենան, ստորաբաժանումը) կոչվում է ուղղապահ, իսկ շարասյունը եզրափակող զինծառայողը (մեքենան, ստորաբաժանումը) կոչվում է վերջապահ:

​Երթային շարք

​Շարքի կառավարումը

Շարքերը կառավարվում են հրամանատարների (պետերի) հրամաններով ու կարգադրություններով: Հրամանները բաժանվում են երկու մասի՝ նախնական և կատարողական: Օրինակ` «Դ ասակ, քայլո՜վ–ՄԱ՛ՐՇ» հրամանում «Դ ասակ, քայլով»-ը նախնական մասն է, իսկ «ՄԱ՛ՐՇ»-ը՝ կատարողական: Հրամանները կարող են լինել նաև միայն կատարողական, այսինքն՝ հրամայական բառեր՝ «ԶԳԱ՛ՍՏ», «ՈՏՔԻ՛»:

Հրամանի կատարողական մասը` հրամայական բառերը, սովորաբար, գրվում են գլխատառերով:

Նախնական հրամանն արտասանվում է բարձրաձայն, հստակ, փոքրինչ ձգելով, որպեսզի շարքում գտնվող զինծառայողները հասկանան, թե իրենցից ինչ գործողություն է պահանջվում: Լսելով նախնական հրամանը՝ զինծառայողներն ընդունում են շարային կեցվածք՝ երբ գտնվում են շարքում, անցնում են շարային քայլի՝ երբ գտնվում են շարժման մեջ: Շարքից դուրս գտնվելիս նրանք շրջվում են հրամանատարի (պետի) կողմը և ընդունում են շարային կեցվածք` պատրաստ լինելով կատարողական հրամանից հետո անմիջապես կատարել այդ գործողությունը:

Կատարողական հրամանը տրվում է մի փոքր դադարից հետո, բարձրաձայն, հատ-հատ և հստակ:

Երբեմն անհրաժեշտություն է զգացվում չեղյալ հայտարարել հրամանը կամ դադարեցնել սկսած գործողությունը: Այս դեպքում տրվում է «ԹՈՂՆԵ՛Լ» հրամանը, որով զինծառայողներն ընդունում են իրենց նախնական դիրքը:

Ստորաբաժանումները շարելու համար հրամանատարը տալիս է «ՇԱՐՎԻ՛Ր» հրամանը՝ նշելով նաև շարվելու կարգը: Օրինակ՝ « Ջոկ, միատողա՜ն–ՇԱՐՎԻ՛Ր»:

​Շարային կեցվածքի ընդունումը զինվորական ծառայության այբուբենն է: Այն զինծառայողին ուղեկցում է զինվորական ծառայության զորակոչվելու առաջին օրվանից մինչև զորացրումը: Շարային կեցվածքի ընդունումը զինվորի մեջ դաստիարակում է կուռ կարգապահություն, ուշադրություն, կատարողականություն և այլ հատկանիշներ:

Շարային կեցվածք ընդունվում է «ԶԳԱ՛ՍՏ» կամ «ՇԱՐՎԻ՛Ր» հրամաններով: Լսելով այդ հրամանները՝ զինծառայողն առանց լարվելու կանգնում է ուղիղ` ոտնաթաթերը բացելով թաթի լայնությամբ և հավասարեցնելով ճակատային գծի հետ: Ծնկները պետք է լինեն ուղիղ, գլուխը՝ բարձր պահած, կուրծքը և մարմինը՝ մի փոքր առաջ տված: Ձեռքերը պետք է ցած իջեցնել ազդրերի կողքով այնպես, որ դաստակների ափերը՝ կիսախուփ ծալված մատներով, հպվեն ազդրերին:

Կանոնադրությամբ սահմանված են շա-

րային կեցվածք ընդունելու նաև այլ դեպքեր՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական օրհներգի, զինվորական ողջույնի կատարման ժամանակ, զեկույց տալիս, կարգադրություններ անելիս և այլն:

Զինծառայողը պարտավոր է՝

. գիտենալ իր տեղը շարքում և հրամանից հետո արագորեն զբա-ղեցնել այն,

. ստուգել իրեն ամրացված զենքի, ռազմական տեխնիկայի սար-քինությունը, սակրային գործիքների և այլ հանդերձանքի առկայությունն ու վիճակը,

. շարքում չխոսել, առանց հրամանատարի (պետի) թույլտվությանդուրս չգալ շարքից ու չծխել,

. շարժման ընթացքում պահպանել կանոնադրությամբ կամ հրա-մանատարի կողմից սահմանված տարածությունն ու հեռավորությունը, ուշադիր հետևել հրամանատարի հրամաններին ու ազդանշաններին:

Զինծառայողների պարտականությունները շարվելուց առաջ և շարքում

Շարք կանգնելուց առաջ և շարքում զորամասերի (ստորաբաժանումների) հրամանատարներն ու բոլոր զինծառայողներն ունեն որոշակի, կանոնագրքերով, շարային կանոնադրությամբ և հրահանգներով ամրագրված իրենց պարտականությունները, որոնց անշեղ կատարումը յուրաքանչյուր զինծառայողի պարտքն է:

Նախքան շարք կանգնելը հրամանատարը նշում է շարվելու տեղը, ժամանակը, կարգը, համազգեստը, հանդերձանքը, տվյալ պահի համար անհրաժեշտ տեխնիկան ու տեխնիկական միջոցները, զինամթերքը, պաշտպանության անհատական միջոցները: Ստորաբաժանումը շարելուց հետո ստուգում է դրանց առկայությունը, անձնակազմի արտաքին տեսքը, համազգեստի ու հանդերձանքի հարմարեցումը, փոխադրվող միջոցների ամրակապումը, անձնակազմի իմացությունը ազդանշանների, անվտանգության կանոնների մասին:

​

​