Дулат Исабеков

Дулат Исабеков

"Әпке" пьесасы​

By Aru Kasimova

​Д.Исабеков – қазіргі заманның ең көрнекті жазушысы, драматург. Оңтүстік Қазақстан облысы Сайрам ауданында 1942 жылы 12 желтоқсанда өмірге келген. Қазақ мемлекеттік университетінің түлегі. Дулат Исабеков «Құрмет» және «ІІ дәрежелі Достық» ордендерінің иегері, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығы мен платиналы «Тарлан» тәуелсіз сыйлығының лауреаты. Жазушы қаламынан көптеген әңгімелер мен романдар жарық көрді. Ал драматургия саласындағы алғашқы туындысы – «Ректордың қабылдау күндері» деп аталады. Одан басқа автор қаламынан туындаған «Әпке», «Мұрагерлер», «Алыстан келген ананас», «Кішкентай ауыл» т.б. пьесалары театрларда сахналануда.

​

​«Әпке» драмасы екі бөлімнен тұрады. Қаламгер оны 1977 жылы жазған «Әпке» пьесасының басты кейіпкері Қамажай – өз басынан гөрі бауырларының бақытын жоғары қоятын бауырмал әпкелердің жиынтық бейнесі.

Subject | Subject

​Шығарманың идеясы арқылы ұлттық мүдде айқын көрініс тапқан. Оны кейіпкерлер тілінен аңғаруға болады. Ең бірінші, Қамажай бейнесінен қазақ әйеліне тән ұлттық мінез (мейірімділік, жан жылулығы, қамқорлық), көрінсе, отбасында ұлттық тәрбиенің берілуін де шығармадан тыс қалдырмаған, мысалы, Тимур үйленем деп шешімін айтқанда, Қамажайдың оған ағаңнан рұқсат сұра деп, үлкеннің жолын кеспеу керектігін ескерткенін айтуға болады. Сондай-ақ көрші әйелдің Қамажайды жұбата отырып, «Келеді ғой. Қара шаңырақ оларды қайда жіберер дейсің» деген бір ауыз сөзінен де талай дүниені санаға түюге болады. Автор ұлттық құндылықтардың бірі «қара шаңырақты» кейіпкер сөзіне арқау ете отырып, ұлттық болмысымызды да сипаттап отыр, яғни жан-жақта қызмет бабымен жүрген бауырлар түптің түбінде әпкесіне міндетті түрде келеді, оған себеп – қара шаңырақтың киесі.

​ Сөз өнерінде кейіпкердің ішкі жай-күйін, толғаныс-тебіренісін бейнелеу мақсатында қолданылатын тәсіл. Монологтің ерекшелігі бір адамның ойы, сөзі көрініс табады. Сахналық монологте кейіпкер өзімен-өзі сырласқандай болып, тыңдаушы не көрерменнен жауап күтпейді. Монолог – сөйлеуші өз ойын бір, бірнеше, көп адамдарға арнап айтатын ауызша сөйлеу әрекеті.

​Монолог

​Драма (грек.drama – қимыл-әрекет) – сахнаға арналып жазылатын жанр.

Пьеса – драмалық шығармалардың жазылу түрі.

Ремарка – қысқа түсіндіру түрінде келетін автор сөзі.

​Драма жанры

Multiple Choice

Шығарма әдебиеттің қай тегіне жататынын анықта

• проза

• лирика

• драма

• поэзия

Multiple Choice

Жақша ішіндегі сөздің терминдік атауын анықта (Сахна төрінен Қамажай мен Қабеннің тұлғалары көрінеді. Қараңғыдан шығып олар бері жақындайды)

• диалог

• монолог

• ремарка

• пьесса

Multiple Choice

Үзіндіден "Бұл кісінің" кім екенін анықта. Бұл кісі жұмысқа орналасуы заңды, бірақ біз үшін тым күтпеген жай. Бұл кісі финанс тапшылығын ескеріп, ұлттық табысқа өз үлесін қосуды ойлаған

• Назила

• Камила

• Қамажай

• Тимур

Multiple Choice

Үзіндіде кімнің хаты екенін анықта: Мен сені үш күн бойы күттім.Адамды осылай қорлауға бола ма?

• Қабден

• Омар

• Тимур

• Қамажай

Multiple Choice

Шығармадағы Тимурдың достары арқылы автордың айтпақ болған ойын анықта

• Жастардың ана тілге, ұлттық дәстүрге немқұүрайлы қарауы

• Албырт шақта жіберілетін қателіктер

• Заман ағымына қарай қалыптасып келе жатқан жастар бейнесі

• Барлық жауап дұрыс

Open Ended

Қамажай образы қандай? 1-2 сөйлеммен ойыңды жаз