Q3W4-FILIPINO6

Q3W4-FILIPINO6

By ROSEMINDA BUEN

​

1.      Nakabubuo ng mga bagong salita gamit ang panlapi at salitang-ugat (F6PT-IIIj-15)

2.      Nasusuri kung ang pahayag ay opinyon o katotohanan (F6PB-IIIj-19)

 

​PAUNANG PAGSUBOK:

Dagdagan ng pantig ang mga sumusunod upang makabuo ng bagong salita. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

​

1. BAIT __________

2. GANDA __________

3. GUBAT __________

4. GULO __________

5. DAGAT __________

​

​

Isulat ang K kung katotohanan at O kung opinyon ang mga pahayag.

​

1.  Para sa akin, wala ng bulaklak na babango pa sa Sampaguita.

2.  Ang Pilipinas ay nasa Timog-Silangang Asya.

3.  Si Tatay ang pinakamasipag sa lahat ng ama.

4.  May mga programa sa telebisyon na para sa mga bata.

5.  Kung ako ang tatanungin, mas mabuting alagaan ang aso kaysa sa pusa.

​BALIK-TANAW:

​

MAGBIGAY NG HALIMBAWA NG PANGATNIG AT PANG-ANGKOP. GAMITIN ITO SA SARILING PANGUNGUSAP.

A. PAGBUBUO NG MGA SALITA GAMIT ANG MGA PANLAPI AT SALITANG UGAT.​

​

​ROBIN GARCIA-BAYANI NG NUEVA ECIJA

PAGPAPAKILALA NG ARALIN​

​

​ Si Robin ay isinilang sa Barangay Bagong Sikat, Nueva Ecija. Mahirap lamang  sila kaya siya ay napatigil sa kaniyang pag-aaral sa gulang na labindalawang taon. Mahusay at matalino siya, subalit walang kakayahang tustusan ng kaniyang mga  magulang ang kaniyang pag-aaral. Kaya naghanapbuhay siya bilang kargador para matulungan ang kanyang pamilya.

Makaraan ang pitong  taon,  noong  1989, naisipan niyang  ipagpatuloy  ang kaniyang pag-aaral. Dahil siya’y magaling na mag-aaral, na-promote siya mula sa unang taon ng high school patungong ikaapat na taon.

Noong ika-16 ng Hulyo, 1990 nagkaroon ng isang malakas na lindol. Halos lahat ng tao ay nagimbal at nasindak dahil sa lakas ng pagyanig ng lupa.

Dalawampung taong gulang noon si Robin nang mangyari ang lindol na kumitil ng daan-daang buhay at sumira ng milyon-milyong ari-arian sa bansa.

​ Dahil sa lakas ng lindol, gumuho ang paaralang kaniyang pinapasukan. Papunta na siya sa labas ng paaralan ngunit napansin niyang marami pang mag-aaral ang nakulong sa gumuhong gusali, kaya’t naisipan niyang bumalik. Kaniyang nailigtas ang limang mag-aaral na noo’y nanghihina na rin. Muli siyang nakarinig ng mga tinig na humihingi ng saklolo kaya’t minabuti niyang bumalik sa loob ng gumuhong gusali. Sa kasamaang palad, nadaganan siya ng malalaking tipak ng pader.

Si Robin ay buhay pa nang ilabas sa gumuhong paaralan ngunit hindi rin nagtagal at binawian siya ng buhay dahil sa natamo niyang pinsala sa loob ng kaniyang katawan. Isa sana siya sa mga nakaligtas kung inisip lamang niya ang kaniyang sarili subalit ipinamalas niya ang kaniyang katapangan at kabayanihan sa pamamagitan ng pagtulong sa kaniyang mga kasamahan sa paaralan.

​PANSININ ANG MGA SALITANG GINAMIT SA KUWENTO.

​-MATALINO

-KUMITIL

-GUMUHO

-​NADAGANAN

-KABAYANIHAN

-​KATAPANGAN

-​KASAMAHAN

-BINAWIAN​

​

​

​ Salitang-ugat – ito ay tumutukoy sa simpleng salita na walang panlapi. Tinatawag din itong payak na anyo ng salita.

Halimbawa : punta, luto, dasal, bilin, iwas

​ Panlapi – ito ay kataga o mga katagang ikinakabit sa unahan, gitna, o hulihan ng mga salitang ugat upang makabuo ng panibagong salita.

​ Iba’t-ibang Uri ng Panlapi

1.  Unlapi – ito ang tawag sa pantig na idinaragdag sa unahan ng salitang-ugat tulad ng ma-, na-, pag-, at ka-.

2.  Gitlapi - ito ang tawag sa pantig na idinaragdag sa gitna ng salitang-ugat tulad ng um-, at in-.

3.  Hulapi - ito ang tawag sa pantig na idinaragdag naman sa hulihan ng salitang-ugat tulad ng an-, at han-.

​

​PANLAPI	​URI NG PANLAPI	​SALITANG UGAT	​NABUONG SALITA
​UM	​GITLAPI	​PUNTA	​PUMUNTA
​MAG	​UNLAPI	DASAL​	MAGDASAL​
AN	​HULAPI	HUGAS​	​HUGASAN
NAG	​UNLAPI	​TANIM	NAGTANIM​
IN	​GITLAPI	BAWI​	BAWIINBINAWI

​

1.   Nasusuri kung ang pahayag ay opinyon o katotohanan

(F6PB-IIIj-19)

 

​

A. Katotohanan at Opinyon

Katotohanan – ito ay nagpapahayag kung ano ang tunay na pangyayaring naganap. Hindi ito sinasamahan ng paglalarawan o sariling palagay kaugnay sa mangyayari. Isa rin itong pahayag/pangyayari na ibinatay sa mga nakatala at napatunayan. Ginagamitan ito ng mga salita o parirala bilang pananda gaya ng: batay sa, resulta ng, pinatutunayan ng, pinatutunayan ni, sang-ayon sa, mula kay, tinutukoy na at mababasa na.

Halimbawa:

1.Pinatutunayan ng sensiya, na ang mundo ang pangatlong planetang malapit sa araw.

2.Batay sa nabasa ko, si Dr. Jose P. Rizal ang ating pambansang bayani.

​ Opinyon - ito ay pala-palagay, kuru-kuro o sariling haka-haka tungkol sa pangyayari. Ito ay isang palagay lamang ng isa o ilang tao at walang maipakikitang katibayan. Maaring gamitan ng mga sumusunod na salita ang opinyon  katulad  ng:  sa pakiwari ko, kung ako ang tatanungin, para sa akin, sa aking palagay, sa ganang akin, at sa nakikita  ko.

​ ​

Halimbawa :

1. Para sa akin, lechon ang pinakamasarap na pagkain.

2. Kung ako ang tatanungin, mas magandang mamasyal sa Baguio kaysa sa Tagaytay

​PILIIN ANG TAMANG SAGOT:

OPINYON O KATOTOHANAN​

Multiple Choice

1. Iniligtas ni Robin ang mga mag-aaral na nakulong sa gumuhong gusali.

• OPINYON

• KATOTOHANAN

Multiple Choice

2. Ang mga kapos-palad ay may kakayahang tustusan ang kanilang pag-aaral.

• OPINYON

• KATOTOHANAN

Multiple Choice

3. Si Robin ay naghanapbuhay bilang kargador para matulungan ang lahat ng mahihirap.

• OPINYON

• KATOTOHANAN

Multiple Choice

4. Binawian ng buhay si Robin dahil sa natamo niyang malaking pinsala sa loob ng kaniyang katawan.

• OPINYON

• KATOTOHANAN

Multiple Choice

5. Nagkaroon ng isang malakas na lindol noong ika-16 ng Hulyo, 1990.

• OPINYON

• KATOTOHANAN

​ Basahin mo ang bawat pangungusap. Bumuo ka ng bagong salita batay sa salitang-ugat na nasa panaklong upang mabago  ang  diwa  ng  pangungusap. 

Fill in the Blanks

( gabi ) 1. Matulog ka na at huwag ka nang maghintay dahil baka ako

.

Fill in the Blanks

( kulay )   2. Agad  matatanaw ang                               na kasuotan ng mananayaw.

Fill in the Blanks

( kalat )      3. Mabilis na                             ang sunog sa Barangay Dos.

Fill in the Blanks

( tanim )   4. Puwede ring                              ng mga gulay sa paso at lata.

Fill in the Blanks

( ligaya )   5. Labis ang                                 ng binate nang makapasa sa board examination.

​TANDAAN:

​   Ang salitang-ugat ay ang punong salita na walang kahit anong dagdag natitik, kataga o pantig.

​

Ang panlapi naman ay mga kataga o pantig na ikinakabit sa unahan, sa gitna, o sa hulihan ng salitang-ugat upang makabuo ng bagong salita.

​ -Ang panlapi ay may iba’t-ibang uri ito ay ang unlapi, gitlapi at hulapi.

-Kapag pinagsama natin ang panlapi at salitang-ugat ay makakabuo tayo ng bagong salita.

-  Ang katotohanan ay tumutukoy sa mga totoong pangyayari, may mga basehan at kalakip na mga impormasyon o katibayan na nangyari nga.

-  Samantalang ang opinyon ay nakabase lamang sa mga nangyayari o totoong naganap at nakabatay sa mga saloobin ng isang tao kung papaano o ano ang pagkakaintindi niya sa nangyari o naganap sa kanyang paligid.

​TO ALL GRADE 6 PUPILS: