Petersburg – miasto Babilon

Petersburg – miasto Babilon

By Katarzyna Polak

Przeanalizuj podane cytaty z powieści opisujące Petersburg

Na ulicy skwar był okropny, a przy tym zaduch, ścisk, co krok wapno, rusztowania, cegły, kurz i ten szczególny letni smród, tak dobrze znany każdemu petersburżaninowi, którego nie stać na letnisko – to wszystko na raz niemile wstrząsnęło nerwami młodzieńca, już i tak rozstrojonymi. Nieznośny zaś fetor bijący z szynków, bardzo licznych w tej dzielnicy, oraz pijacy co chwila spotykani, mimo że to był dzień powszedni, jeszcze wzmacniali wstrętną i smutną barwę obrazu. Po delikatnej twarzy młodzieńca przemknął wyraz najgłębszej odrazy. [t. 1, s. 12]

"Zbrodnia i kara" - miasto w powieści

Open Ended

Jakie uczucia wywołuje to miasto? W jaki sposób wpływa ono na mieszkańców?

Przeanalizuj podane cytaty z powieści opisujące Petersburg

Obudził się w nastroju żółciowym, rozdrażniony, zły, i z nienawiścią spojrzał na swoją ciupkę. Była to maluteńka klitka, jakie sześć kroków długa, żałośnie wyglądająca ze swoją żółtawą, zakurzoną, poodlepianą tapetą, a tak niska, że człowiek choć trochę słuszniejszy czuł się tu nieswojo, co chwila czekając, że zawadzi głową o sufit. Umeblowanie było odpowiednie: trzy stare, koślawe krzesła, zabejcowany stół, na którym leżało kilka zeszytów i książek – gruba warstwa kurzu świadczyła, że od dawna nie dotykała ich niczyja ręka – wreszcie pokraczna, duża sofa, zajmująca bez mała całą ścianę i połowę szerokości izdebki, niegdyś obita kretonem, teraz obdarta i zastępująca Raskolnikowowi łóżko. Często sypiał na niej w ubraniu, bez prześcieradła, okrywając się starym, zniszczonym płaszczem studenckim […]. Trudno było o większe zaniedbanie i niechlujstwo; lecz Raskolnikowowi, w jego obecnym usposobieniu, to nawet dogadzało. [t. 1, s. 37]

"Zbrodnia i kara" - miasto w powieści

Multiple Choice

Jaki był pokój wynajmowany przez Raskolnikowa w Petersburgu?

• obdarty, zniszczony, tajemniczy

• mały, brudny, niechlujny

• niski, zniszczony, przytulny

• wąski, zabałaganiony, śmierdzący

Multiple Choice

Jak czuł się w nim Raskolnikow?

• jednocześnie nienawidził pokoju i pasowało mu jego zaniedbanie

• drażnił go nieporządek i rozpadające się meble

• lubił bałagan i brud, celowo nie wycierał kurzu

• miał ochotę zrobić w nim porządek i wyrzucić starocie

Multiple Choice

Raskolnikow budzi się w swojej "ciupie" w nastroju żółciowym, czyli...

• roztrzęsiony, zalękniony

• nienawidzi siebie

• głodny

• rozdrażniony, zły

Przeanalizuj podane cytaty z powieści opisujące Petersburg

Kopuła soboru […] aż promieniała, a przeźrocze powietrze pozwalało dojrzeć każdy jej ornament. […] Kiedy chodził na uniwersytet, zdarzało mu się ze sto razy – najczęściej w drodze powrotnej do domu – przystawać w tym właśnie miejscu, pilnie się wpatrywać w tę rzeczywiście przepyszną panoramę i dziwić się mętnemu i nierozwikłanemu wrażeniu, które go za każdym prawie razem ogarniało. Jakiś niewytłumaczony chłód wiał zawsze na niego od tej wspaniałej panoramy; ten cudny obraz był dlań głuchy, milczący… Za każdym razem był zaskoczony tym ponurym, zagadkowym wrażeniem; nie ufając sobie, odkładał rozwiązanie tej zagadki na później. [t. 1, s. 125]

"Zbrodnia i kara" - miasto w powieści

Open Ended

Jak działa na Raskolnikowa budynek soboru? Jakie uczucia w nim wywołuje?

Multiple Choice

Zagadka dotycząca kopuły soboru, którą chciał rozwiązać Rodion dotyczyła:

• milczenia kopuły

• rozbieżności między zachwycającym wyglądem i lodowatymi odczuciami

• małej ilości czasu na dokładne przyjrzenie się kopule

• tajemniczością wywołaną oglądaniem kopuły po zmroku

Przeanalizuj podane cytaty z powieści opisujące Petersburg

W ostatnich czasach, gdy mu się robiło zbyt obrzydliwie na duszy, miał ochotę włóczyć się w tych miejscach, „żeby było jeszcze obrzydliwiej”. Dziś jednak przyszedł, o niczym nie myśląc. Jest tutaj duża kamienica, wypełniona szynczkami i innymi spożywczo-trunkowymi zakładami; raz po raz wybiegały stamtąd kobiety, […] bez chustek na głowie i bez zwierzchnich okryć. […] Nieopodal, na bruku, głośno miotając wyzwiska wałęsał się pijany żołnierz z papierosem; zdawało się, że chciał gdzieś wejść, ale zapomniał, gdzie mianowicie. Jeden obszarpaniec wymyślał drugiemu obszarpańcowi, a w poprzek ulicy leżał śmiertelnie pijany drągal. Raskolnikow przystanął koło dużej gromady kobiet. Rozmawiały przepitymi głosami; wszystkie były w perkalikowych sukniach, kozłowych trzewikach i bez chustek na głowie… Widziałeś tutaj czterdziestoletnie i starsze, lecz widziałeś także siedemnastoletnie, a prawie wszystkie miały podbite oczy. [t. 1, s. 170]

"Zbrodnia i kara" - miasto w powieści

Multiple Choice

<<gdy mu się robiło zbyt obrzydliwie na duszy, miał ochotę włóczyć się w tych miejscach, „żeby było jeszcze obrzydliwiej”>> - Raskolnikow włóczy się po najgorszych dzielnicach, gdyż:

• nie chce, żeby ktoś go pocieszał, rozchmurzał

• tu czuje się jakby pasował do zdegenerowanego świata

• to objawy apatii, depresji, obniżonego nastroju

• wszystkie odpowiedzi są właściwe

Poll

Najbardziej przemawia do mnie powód wałęsania się Rodiona po patologicznych rejonach Petersburga

• nie chce, żeby ktoś go pocieszał, rozchmurzał

• poczucie przynależności do zdegenerowanego świata

• objawy apatii, depresji, obniżonego nastroju

• szaleństwo

Open Ended

Jakie dźwięki towarzyszą wędrówce Raskolnikowa? Podaj 3 odgłosy, które można tam usłyszeć.

Przeanalizuj podane cytaty z powieści opisujące Petersburg

Podniosłaś rękę na siebie, zaprzepaściłaś życie… własne […]. Byłabyś mogła żyć duchem i rozumem, a skończysz na placu Siennym… […] Pomyśl, co będzie, jeżeli w rzeczy samej zabiorą cię jutro do szpitala? […] Czyż nie widujesz na wszystkich rogach dzieci, które ich matki wysyłają na żebry? Dowiadywałem się, gdzie te matki mieszkają i w jakich warunkach. Tam dzieci nie mogą być dziećmi. Tam siedmioletni malec jest rozpustnikiem i złodziejem. A wszak dzieci są obrazem Chrystusa: ich jest Królestwo Boże”. On kazał czcić je i miłować, one są przyszłą ludzkością… [t. 2, s. 55–56]

"Zbrodnia i kara" - miasto w powieści

Multiple Choice

W jaki sposób - w myśl determinizmu społecznego - otoczenie i pochodzenie wpływa na dzieci żebraków z biednych dzielnic?

• dzieci podzielają los rodziców, są na niego skazane

• dzieci służą rodzicom, muszą być posłuszne

• dzieci nabywają umiejętności, dzięki którym poradzą sobie w życiu

• dzieci mają wybór, ale wolą żebrać dla pieniędzy

Multiple Choice

Z fragmentu wynika, że przeznaczeniem dzieci według bohatera powinno być

• być rozpieszczanymi przez rodziców

• być rozpustnikami i złodziejami

• być beztroskimi, kochanymi, być dziećmi

• żebrać dla swoich rodziców

Przeanalizuj podane cytaty z powieści opisujące Petersburg

[…] w Petersburgu wiele ludzi chodząc, mówi do siebie. Jest to miasto półwariatów. Gdyby u nas istniała nauka, to medycy, prawnicy i filozofowie mogliby czynić nad Petersburgiem nader wartościowe dociekania, każdy w swojej dziedzinie. Rzadko gdzie spotyka się tyle posępnych, ostrych i cudacznych wpływów na dusze człowieka jak w Petersburgu. Już chociażby same wpływy klimatyczne! A tymczasem jest to przecie ośrodek administracyjny całej Rosji i jego charakter musi odbijać się na wszystkim. [t. 2, s. 196]

"Zbrodnia i kara" - miasto w powieści

Multiple Choice

Co wpływa "posępnie, ostro i cudacznie" na ludzi w mieście?

• są chorzy psychicznie

• badania naukowe nad samopoczuciem mieszkańców

• atmosfera Petersburga tak na nich działa

• jest tu sprzyjający klimat

Open Ended

Napisz, co jest widocznym objawem półwariactwa petersburskiego, co da sie zaobserwować na ulicach.

Przeczytaj fragment dziennika Dostojewskiego

Był wilgotny, mglisty poranek. Petersburg wstał zły i gniewny, jak rozdrażniona światowa pannica, zżółkła ze złości na wczorajszy bal. Był wściekły od stóp do głowy. Czy się nie wyspał, czy się rozlała w nim w nocy żółć w niewspółmiernej ilości, czy się przeziębił i złapał katar, czy się zgrał wczoraj jak smarkacz w karcięta do tego stopnia, że musiał wstać rano z całkiem pustą kieszenią, ze złością na niedobre, rozpieszczone żony, na leniwe impertynenckie dzieci, na niegoloną, nieogładzoną hałastrę posługaczy, na Żydów-wierzycieli, na niegodziwych doradców, oszczerców i różnych innych donosicieli – trudno powiedzieć, dość, że złościł się tak, aż przykro było patrzeć na jego wilgotne, ogromne mury, na jego marmurowe reliefy, posągi, kolumny, które się też jak gdyby złościły na kiepską pogodę, drżały i niemal szczękały zębami z wilgoci, na obnażony mokry granit chodników, jakby ze złości popękany pod nogami przechodniów […]. Cały petersburski horyzont miał taką kwaśną, kwaśną minę… Petersburg się dąsał.

Fiodor Dostojewski, Dziennik pisarza, PIW, Warszawa 1982, s. 23–24.

"Zbrodnia i kara" - miasto w powieści

Open Ended

Jaką rolę odgrywa w dzienniku personifikacja Petersburga? Po co autor ją zastosował i jaki efekt uzyskał?

Open Ended

Dlaczego Petersburg to miasto „chore”? Jakie choroby wymienia w tekście i co one mogą oznaczać?

Przeczytaj słownikowe znaczenie symboliki Babilonu

Babilon jest symbolem zepsucia i upadku zasad, niesprawiedliwości oraz podziałów społecznych na lepszych i gorszych. W Piśmie Świętym Babilon to miasto, w którym rządził pieniądz. Żądza władzy, zepsucie moralne, nieposzanowanie zasad bożych i materializm doprowadziły Babilon do upadku. Babilon to zło świata, symbol materializmu, upadku moralnego i niesprawiedliwości.

"Zbrodnia i kara" - miasto w powieści

Open Ended

W jaki sposób można symbolikę Babilonu odnieść do Petersburga ze "Zbrodni i kary"? Wyjaśnij.

Poll

Według mnie Petersburg został przedstawiony

• dosyć neutralnie, jak większość miast w tamtych czasach, ma wady i zalety

• jako miasto zwariowane, szalone, w którym zdarzają się dziwne rzeczy

• raczej negatywnie, ludzie tutaj cierpią, kierują nimi niskie pobudki, mają ciężkie życie

• zdecydowanie negatywnie, pełne demoralizacji, dążące do upadku moralnego, niszczące ludzi