Türk Dili ve Edebiyatı

Türk Dili ve Edebiyatı

By Buse Demirci

​Servetifünun Döneminde Anı

​Bir edebî tür olarak anı, toplumca tanınmış ve alanlarında isimleri duyulmuş kişilerin geçmişte yaşadıkları ya da şahit oldukları olayları, durumları anlattıkları yazı türüdür.

​

Some text here about the topic of discussion

• ​Anılar, yaşanabilecek olanı değil yaşanmış olanı anlatan yazı türleri olduğundan gerçeğe dayalıdır.

​

• Bu yönüyle anılar, yaşandığı dönemin ekonomik, toplumsal, siyasal, kültürel ve tarihî yapısını yansıtan birer belge niteliği taşır.

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

• Anı, insanların geçmişte yaşadığı olayları başkalarıyla paylaşma ihtiyacından ortaya çıkmıştır.

  ​

• Derin gözlem gücünün ürünü olan anılar, sade ve akıcı bir dille anlatılır.

  ​

• Anılar anlatılırken birinci kişi anlatımı kullanılır.

  ​

• Anıda anlatılanlar doğru, anı anlatımı samimi bir hava içinde olmalıdır.

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​​

Bu yazı türünün yazılma amaçları arasında; hayat tecrübelerini paylaşmak, olaylara açıklık kazandırmak, unutulmaya yüz tutan toplum değerlerini tanıtmak ve yaşatmak gibi unsurlar sayılabilir.

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​​Yazılı anlamda bilinen ilk anı örneği, milattan önce dördüncü yüzyılda Yunan tarihçi Ksenophon’un (Ksenöpon) yazdığı “Anabasis” adlı eserdir.

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​​XV. yüzyılda Babür Şah’ın yazdığı Babürname, edebiyatta bu türün ilk örneği olarak kabul edilmektedir.

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​​XVII. yüzyılda Ebul Gazi Bahadır Han’ın yazdığı “Şecere-i Türk” yer yer anı özelliği taşıyan bir tarih kitabıdır.

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​

Bunların dışında divan edebiyatında yazılan tezkire, gazavatname, vakayiname, menakıpname, sefaretname, seyahatname gibi türlerde anlatılan olaylar, tanınmış kişilerin hayatından örnekler de yer yer anı özelliği göstermektedir.

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​

​

• Tanzimat’la birlikte gelişen bu tür; II. Meşrutiyet sonrası edebiyatımızda tam olarak yerini bulmuştur.

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

• ​Tanzimat Dönemi’nde anı türünün diğer türlerle iç içe verilmesi söz konusudur.

​

​

• Bu türün Batılı anlamda ilk örnekleri Servetifünun Dönemi’nde verilmiştir. Halit Ziya Uşaklıgil’in Kırk Yıl adlı eseri, Batılı anlamda anı türünün ilk örnekleri arasındadır.

​

​

​

Tanzimat Dönemi

• ​Akif Paşa: Tabsıra

• ​Ziya Paşa: Defter-i Amal

• ​Namık Kemal: Magosa Mektupları

• ​Muallim Naci: Ömer’in Çocukluğu

• ​Ahmet Mithat Efendi: Menfa

​

Some text here about the topic of discussion

Servetifünun Dönemi Anı

Bu dönemde yazılan anılarda; Servetifünun sanatçılarının bir araya gelişleri, amaçları, dönemin diğer aydınlarıyla olan tartışmaları işlenmiştir.

​

Some text here about the topic of discussion

Servetifünun Dönemi Anı

​

• Ahmet İhsan Tokgöz: Matbuat Hatıralarım

• ​Ahmet Rasim: Falaka, Gecelerim, Eşkâl-i Zaman

• ​Hüseyin Cahit: Kavgalarım, Siyasal Hatıralar, Edebî Hatıralar

• ​Halit Ziya Uşaklıgil: Kırk Yıl, Saray ve Ötesi, Bir Acı Hikâye

Some text here about the topic of discussion

Milli Edebiyat Dönemi Anı

• ​Yakup Kadri Karaosmanoğlu: Zoraki Diplomat, Politikada 45 Yıl

• ​Yusuf Ziya Ortaç: Portreler, Bizim Yokuş

• ​Halide Edip Adıvar: Türkün Ateşle İmtihanı, Mor Salkımlı Ev

​

​

Some text here about the topic of discussion

Milli Edebiyat Dönemi Anı

Some text here about the topic of discussion

• ​Anı, başlı başına edebî tür olsa da bir hikâye veya romana da kaynaklık edebilir.

​

​

• Yazar çoğu zaman kurmaca ile eserini oluştururken kimi zaman da yaşadıkları, şahit oldukları, roman veya hikâyeye konu olur.

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​Ömer Seyfettin’in çocukluk yıllarındaki anılarına dayanan üç-dört öyküsü vardır.

​​

Bunlardan At adlı öyküsü, aynı zamanda onun ilk öyküsü olma özelliğini taşır. Bunun dışında “İlk Namaz”, “Ant” ve “Kaşağı”, onun çocukluk yıllarını neredeyse bir anı niteliğinde sergiler özelliktedir.

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​

Peyami Safa’nın “Dokuzuncu Hariciye Koğuşu” romanı bir anıdan hareketle yazılmıştır.

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

Multiple Choice

Halide Edip Adıvar'ın anı türündeki eseri hangisidir?

• Vurun Kahpeye

• Mor Salkımlı Ev

• Sinekli Bakkal

• Ateşten Gömlek

Fill in the Blank

Peyami Safa'nın bir anıdan hareketle yazılan romanın adı nedir?

Poll

Anı yazmak diğer edebi türlere göre daha kolay mıdır zor mudur?

• Kolay

• Zor

Open Ended

Anı türünün yazılma amaçları nedir?