Kamienie na szaniec - lekcja 4

Kamienie na szaniec

- lekcja 4

AKCJE DYWERSYJNE

​

​

opracowała: mgr Iga Zawadska​

​

Listopad 1942 roku był przełomowym miesiącem drugiej wojny światowej. Wojska radzieckie nie dopuściły do zajęcia Stalingradu, stwarzając tym sposobem ciężką strategicznie sytuację dla niebezpiecznie wysuniętych armii niemieckich na Kaukazie. Rommel rozgromiony przez Brytyjczyków w bitwie pod El Alamein, cofał się opuszczając Egipt i Libię.

​

Silny desant amerykańsko-angielski, całkowicie zaskakując przeciwnika, opanował Maroko i Algier. Jasne było, że wojna przewaliła się przez swój przełomowy moment; skończył się okres zwycięstw niemieckich, inicjatywa wojenna przechodziła w ręce wrogów Rzeszy. Komenda Sił Zbrojnych w Kraju uznała ten właśnie czas za odpowiedni do wzmożenia akcji dywersyjnej. Przystępowano do organizowania nowych komórek dywersyjnych, powołano do życia centralne kierownictwo Dywersji - które z czasem stało się znane pod nazwą Kedyw. I stało się, że dla Zośki i części jego kolegów nadszedł czas zmiany służby. Ponad półtora roku pracowali w Małym Sabotażu.

​

Przez cały ten czas, przez lata 1941 i 1942, Mały Sabotaż szedł w pierwszej linii Polski Walczącej. Teraz nadchodziły inne czasy. Walka pod okupacją miała nabrać ostrzejszego wyrazu. Jej znamieniem stawał się pistolet, granat i dynamit.

​DYWERSJA

Multiple Select

Wymień Akcje Dywersyjne

• Akcja pod Kraśnikiem

• Akcja pod Celstynowem

• Wybijanie okien w sklepach mięsnych

Multiple Choice

Rozwiń skrót "Kedyw"

• Kierownictwo Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej

• Kierownictwo Dywersji Buków

• Kierownictwo Dywersji Komendy Głównej Szarych Szeregów

• Operacja "Kutschera"

Multiple Choice

Jaki był cel akcji w Kraśniku?

• wysadzenie pociągu z dostawą na front

• odbicie więźniów

• wysadzenie mostu

• zdobycie posterunku żandarmerii

Multiple Choice

Noc sylwestrowa 1942/1943

• Celestynów

• Kraśnik

• Czarnocin

• Sieczychy

Multiple Choice

Problem z umieszczeniem ładunku wybuchowego z powodu zamarzniętej ziemi.

• Celestynów

• Kraśnik

• Czarnocin

• Sieczychy

KRAŚNIK 31 grudnia 1942r.

cel: wysadzenie pociągu z dostawą na front

przebieg: brak kilofów – zamarznięta ziemia, pijany przypadkowy przechodzień, zacięcie się zapalnika

efekt​: sukces –zniszczenie pociągu ze sprzętem wojennym

Multiple Choice

W jakim miejscu pociąg spóźnił się o 3 godziny i znacznie utrudnił przebieg akcji?

• Kraśnik

• Sieczychy

• Celestynów

• Czarnocin

Multiple Choice

Udana akcja Zośki- odbicia transportu więźniów do Oświęcimia- miała miejsce:

• w Sieczychach

• pod Czarnocinem

• w Celestynowie

Multiple Choice

Akcja w Celestynowie dotyczyła:

• uwolnienia więźniów

• wysadzenia mostu i pociągu

• odbicia Rudego

• likwidacji posterunku policji niemieckiej

CELESTYNÓW - 9 maja 1943r.

cel: odbicie więźniów z Majdanka

przebieg: spóźnienie się pociągu o około 3 godziny; zatrzymanie się w pobliżu pociągu wojskowego; wyskoczenie gestapowca z pociągu wprost na Maćka – początkowa dezorientacja i chaotyczna strzelanina

efekt​: sukces – uwolnienie 49 więźniów wiezionych do Oświęcimia

​

Po śmierci Rudego i Alka stan psychiczny Zośki był okropny. Stracił sprężystość, tylko siłą woli wymuszał na sobie załatwianie bieżących spraw organizacji i życia codziennego. Z rana leżał długo bezmyślnie wpatrzony w sufit. Spóźniał się na spotkania. Chodził zaniedbany. Nie chciał z nikim rozmawiać, był zawsze posępny.

(...)

Zośka po dokładnym przestudiowaniu trasy na mapach wyruszył na obejrzenie kilku odcinków, które mu się wydawały najbardziej odpowiednie. Równocześnie porozumiewał się z Lublinem i studiował rozkłady jazdy. Wreszcie decyzja zapadła: Celestynów. Celestynów jest to mała stacyjka na linii kolejowej z Lublina do Warszawy, otoczona świerkami, nieco z boku od szosy Lublin-Warszawa. Najbardziej wrażliwym punktem przygotowań był wywiad i organizacja szybkiego kontaktu wywiadu z dowódcą akcji.​

Multiple Select

Najbardziej nieudana była akcja:

• Czarnocin

• Sieczychy

• Arsenał

• wszystkie były udane

Multiple Choice

W czasie pechowej akcji pod Czarnocinem nie udało się wysadzić:

• niemieckiego samochodu

• mostu

• posterunku żandarmerii

Multiple Choice

Wysadzenie tylko części mostu (po przejechaniu pociągu).

• Celestynów

• Kraśnik

• Czarnocin

• Sieczychy

CZARNOCIN - czerwiec 1943r.

cel: wysadzenie mostu, najlepiej z pociągiem

przebieg: strata samochodu przed akcją, spóźnienie się Zośki, przepuszczenie pociągu, wysadzenie tylko części mostu, problemy podczas powrotu – wypadek samochodu, pościg żandarmów, śmierć uczestników

efekt​: „Pechowa akcja” – jedynie uszkodzenie mostu, duże straty własne

​

Czarnocin - była to jedna z najbardziej pechowych i ciężkich robót Zośki. Drogo kosztowała - dała małe wyniki. Ale na wojnie - jak na wojnie! Żadne wojsko nie idzie od zwycięstwa do zwycięstwa.

​

Przebieg akcji czarnocińskiej ogromnie poruszył cały oddział, a szczególnie Zośkę. Na szeregu odpraw roztrząsano każdy szczegół rozpoznania, przygotowań i wykonania roboty. Zośka z uporem maniaka analizował błędy tej akcji. W dyskusjach padały często wspomnienia o Rudym i Alku, o ich metodach pracy, bezpieczeństwa, walki. Małą pociechą dla Zośki i jego najbliższych pomocników stało się stwierdzenie ich bezpośredniego przełożonego:

- Było w tej robocie kilka niedociągnięć - to fakt. Niepotrzebnie jednak je przeceniacie.

​

Multiple Choice

Śmierć Zośki.

• Celestynów

• Kraśnik

• Czarnocin

• Sieczychy

Multiple Choice

Likwidacja posterunku żandarmerii.

• Celestynów

• Kraśnik

• Czarnocin

• Sieczychy

SIECZYCHY - 20 sierpnia 1943

cel: zdobycie posterunku żandarmerii

przebieg: chwila oszołomienia po wybuchu granatu; śmierć Zośki – żandarmi oddali tylko jeden strzał

efekt​: zdobycie posterunku żandarmerii

​

Czarnocin - była to jedna z najbardziej pechowych i ciężkich robót Zośki. Drogo kosztowała - dała małe wyniki. Ale na wojnie - jak na wojnie! Żadne wojsko nie idzie od zwycięstwa do zwycięstwa.

​

Przebieg akcji czarnocińskiej ogromnie poruszył cały oddział, a szczególnie Zośkę. Na szeregu odpraw roztrząsano każdy szczegół rozpoznania, przygotowań i wykonania roboty. Zośka z uporem maniaka analizował błędy tej akcji. W dyskusjach padały często wspomnienia o Rudym i Alku, o ich metodach pracy, bezpieczeństwa, walki. Małą pociechą dla Zośki i jego najbliższych pomocników stało się stwierdzenie ich bezpośredniego przełożonego:

- Było w tej robocie kilka niedociągnięć - to fakt. Niepotrzebnie jednak je przeceniacie.

​

Multiple Choice

Po której akcji zginął tylko jeden Polak?

• Czarnocin

• Celestynów

• Kraśnik

• Sieczychy

Multiple Choice

Alek, Rudy i Zośka zginęli podczas tej samej akcji.

• Prawda

• Fałsz

Multiple Choice

Na łożu śmierci Rudy każe cytować koledze, a potem sam recytuje fragment utworu:

• "Reduta Ordona" Adama Mickiewicza

• "Smutno mi, Boże" Juliusza Słowackiego

• "Testament mój" Juliusza Słowackiego

Multiple Choice

Tego samego dnia umierają Alek i Rudy.

• PRAWDA

• FAŁSZ

Multiple Choice

Akcją pod Arsenałem dowodził:

• Alek

• Zośka

• Orsza

• Kamiński

okoliczności aresztowania Rudego

1. aresztowanie Heńka

2. zdobycie przez gestapo adresu Rudego

3. ​wtargnięcie o 4:30 rano do mieszkaniu Rudego sześciu Niemców z pistoletami maszynowym

4. ​przeszukanie domu, aresztowanie Rudego i jego ojca

Some text here about the topic of discussion

w budynku przy al. Szucha 25 mieściła się siedziba hitlerowskiej policji bezpieczeństwa, a w podziemiach – więzienie śledcze gestapo, gdzie zwykle przesłuchiwano więźniów przywożonych z Pawiaka; dziś mieści się tam Mauzoleum Walki i Męczeństwa 1939–1945.

​SZUCHA

więzienie śledcze gestapo, największe więzienie polityczne na terenie okupowanej Polski (nazwa pochodzi od ulicy Pawiej, przy której znajdowała się brama wjazdowa).

PAWIAK​

Rudy podczas przesłuchań

- napis wyryty przez torturowanego więźnia na ścianie katowni gestapo przy Alei Szucha w Warszawie

Akcja pod Arsenałem 26 marca 1943 roku

cel: odbicie Rudego i innych więźniów przewożonych przez gestapo do więzienia na Pawiaku zdobycie posterunku żandarmerii

​

​Akcja została zaplanowana przez Tadeusza Zawadzkiego ps. „Zośka”.

Jej dowódcą był Stanisław Broniewski ps. „Orsza”.

Akcja pod Arsenałem

zwycięstwo czy porażka?

- narażono życie wielu żołnierzy dla jednego człowieka,

- uwikłano w akcję przypadkowe osoby,

- nie odniesiono większych korzyści w odniesieniu do całej wojny,

- Rudy umarł,

- poniesiono śmiertelne ofiary, m.in. umarł Alek.

- ocalono przyjaciela z rąk okupanta,

- pokazano Niemcom, że Polacy nie są bierni i stawiają opór,

- podniesiono morale, - uwolniono innych więźniów,

- Rudy mógł umrzeć wśród przyjaciół

Akcja pod Arsenałem- plan wydarzeń - Połącz w pary

You can open this webpage in a new tab.

Copy link

Open in new tab

ZADANIE

​

Na jednej ze stron internetowych toczy się dyskusja o tym, czy należało przeprowadzić akcję pod Arsenałem. Napisz komentarz, w którym przedstawisz swoje stanowisko i poprzesz je dwoma argumentami, odwołując się do treści „Kamieni na szaniec”.