Quo vadis - lekcja 5

QUO VADIS

lekcja 5​

PETRONIUSZ - ARBITER ELEGANCJI​

​

​

​opracowała: mgr Iga Zawadska

w dawnych latach

w przeszłości był zarządcą Bitynii (prowincji rzymskiej)

Multiple Choice

Kim był był Petroniusz?

• przyjacielem cezara

• prawa ręka Nerona

• żołnierzem

• wróżbitą

status społeczny - patrycjusz

Patrycjusze (z łac. patres, ojcowie) − uprzywilejowana, wyższa warstwa społeczna. Posiadali pełne prawa polityczne oraz wyłączność obejmowania urzędów. W ich rękach znajdowała się większość ziem.

​

Augustianie - w starożytnym Rzymie: arystokraci; doradcy i przyjaciele cesarza przebywający w jego najbliższym otoczeniu. Sprawowali drugie najważniejsze miejsce po cesarzu (tu: po Neronie).

​

1. ​CESARZ i jego AUGUSTIANIE

2. PATRYCJUSZE

3. PLEBEJUSZE - wolni obywatele

4. KOBIETY I DZIECI - brak praw politycznych

5. NIEWOLNICY​ - o ich losie decydował właściciel

Multiple Choice

Petroniusza lud:

• cenił

• nienawidził

• ignorował

• lubił za hojność

teraz... - Arbiter elegancji

• ESTETA, WYZNACZAJĄCY KANONY,

• KONESERSZTUKI,

• OBDARZONY DOBRYM GUSTEM.​

• ​TOGA - wierzchnia szata wyjściowa

• TUNIKA - noszona przez biednych

Open Ended

Kogo określiłbyś mianem: "arbitra elegancji" i dlaczego?

willa na południowym stoku Platynu

MIEJSCE ZAMIESZKANIA

Rzymianin​

​​NARODOWOŚĆ

​

w średnim wieku;

żył w latach​ 27-66

WIEK

Open Ended

Napisz cechę charakteru Petroniusza

Cechy charakteru:

• szczery,

• odważny,

• niezależny,

• esteta​

Petroniusz:

- używa pochlebstwa, często

w sposób przewrotny,

- posługuje się ironią,

- manipuluje Neronem,

- przypisuje Neronowi własne

myśli, aby osiągnąć swój plan​

​– Czy to jest owa zakładniczka, w której się kocha Winicjusz?

– To ona – rzekł Petroniusz.

– Jak się nazywa jej naród?

– Ligowie.

– Winicjusz uważa ją za piękną?

– Przybierz w niewieście peplum spróchniały pień oliwny, a Winicjusz uzna go za piękny. Ale na twoim obliczu, o znawco niezrównany, czytam już wyrok na nią! Nie potrzebujesz go ogłaszać! Tak jest! Za sucha! Chuderlawa, istna makówka na cienkiej łodydze, a ty, boski esteto, cenisz w kobiecie łodygę, i po trzykroć, po czterykroć masz słuszność! Sama twarz nic nie znaczy. Jam dużo skorzystał przy tobie, ale tak pewnego rzutu oka nie mam jeszcze… I gotówem oto się założyć z Tuliuszem Senecjonem o jego kochankę, że jakkolwiek przy uczcie, gdy wszyscy leżą, trudno o całej postaci wyrokować, ty jużeś sobie powiedział: „Za wąska w biodrach”.

– Za wąska w biodrach – odrzekł przymykając oczy Nero.

Do podanej tezy sformułuj argument, zilustruj go przykładem.

argument:

przykład:​

Do podanej tezy sformułuj argument, zilustruj go przykładem.

argument: Petroniusz był skutecznym mówcą, o czym świadczy to, że Neron wierzył jego słowom.

​

przykład:​ Kiedy Petroniusz krytykował poezję cezara, ten myślał, że patrycjusz ją chwali. Dzięki umiejętności przekonywania Petroniusz łagodził ataki gniewu Nerona i w ten sposób ratował życie innym.

Petroniusz był ​skutecznym mówcą.

Multiple Select

Zaznacz informacje, które dot. Petroniusza

• wysportowany, dobrze zbudowany

• przystojny

• zniewieściały

• rudy i otyły

Wygląd:

Nie jest już człowiekiem młodym, lecz nadal odznacza się wspaniałym wyglądem fizycznym. Jego chuda, lecz pogodna twarz, gładkie i zadbane ciało (Petroniusz dysponował prywatną łaźnią, w której spędzał bardzo wiele czasu) oraz oczy koloru orzechowego skutecznie zwracały na niego uwagę kobiet.

​

"Petroniusz bowiem, lubo starszy i mniej atletyczny, piękniejszy był nawet

od Winicjusza. Kobiety w Rzymie podziwiały nie tylko jego giętki umysł i smak, który mu zjednał nazwę arbitra elegancji, ale i ciało. Podziw ów znać było nawet na twarzach owych dziewcząt z Kos, które układały teraz fałdy jego togi,

a z których jedna, imieniem Eunice, skrycie go kochająca, patrzyła mu w oczy

z pokorą i zachwytem."

Explanation Slide...

Petroniusz to krewny Marka Winicjusza, bogaty patrycjusz, esteta, znawca piękna, artysta i pisarz, autor Satyriconu i Uczty Trymalchiona. Przed laty prężnie i sprawiedliwie zarządzał Bitynią. Starszy od Winicjusza i mniej atletyczny, był od niego znacznie przystojniejszy. Miał nieco wychudłą, lecz pogodną twarz, orzechowe oczy „błyszczące dowcipem i wesołością”, ciało gładkie i zadbane. Powszechnie miał opinięczłowieka zniewieściałego, ceniącego nade wszystko rozkosz i dobrobyt. Była to jedynie postawa, wynikająca z jego wrodzonego lenistwa. W chwilach zagrożenia potrafił jednak wykazać się odwagą i prawdziwym męstwem. Od wielu lat związany był z Chrizotemis, która z czasem znudziła go. Prawdziwą miłość znalazł u boku niewolnicy, Eunice.Petroniusz był podziwiany za dar wymowy i wyrafinowany smak, dzięki czemu zyskał miano arbitra elegancji. Jego popularność wzrosła od chwili, kiedy przemawiał przed Neronem w obronie Pedaniusza Sekunda. Był postacią znaną w mieście i lubianą za hojność, lecz nie zabiegał o miłość tłumu, którym gardził podwójnie: jako esteta i arystokrata. Swoich niewolników traktował z leniwą pobłażliwością, ponieważ był „zbyt wykwintnym, by być dla nich okrutnym”.Zazwyczaj sceptyczny, był jednak przesądny. Nie wierzył w opiekę rzymskich bogów, którym składał ofiary.Błyskotliwy, dowcipny, bystry, często okazywał się „jedynym człowiekiem, który w ciężkich chwilach potrafił wszystko i wszystkich ocalić”. Przez długi czas byłulubieńcem Nerona, ironicznie dostrzegając, że potrafił jeszcze „odróżniać to, co piękne, od tego, co szpetne”, co obce było władcy. Odznaczał się wyjątkową pamięcią, darem przekonywania i przebiegłością. Miał ogromny wpływ na cezara, którym w rzeczywistości gardził, lecz nie krytykował go wprost, wykorzystując swoją pozycję na dworze. Dla Miedzianobrodego, który zawsze oczekiwał jego pochwał i rad, był swoistą wyrocznią w dziedzinie poezji i sztuki. Potrafił być wrażliwym na ludzką krzywdę i jako jedyny w obliczu męczeństwa chrześcijan powiedział głośno: „dość przelanej krwi!”. Kierował się ściśle określonymi wartościami, których przestrzegał, zyskując opinię człowieka „ludzkiego”.Szczególną sympatią i pewną słabością darzył Winicjusza. Traktował młodzieńca jak przyjaciela, jednak z czasem przestał go rozumieć. Za wszelką cenę postanowił pomóc Markowi w odzyskaniu Ligii. Nie rozumiał i odrzucał naukę chrześcijan, uważając, że lepiej „nie wiedzieć o niczym, co mogłoby popsuć życie i zniweczyć jego piękność. Mniejsza, czy nasi bogowie są prawdziwi, ale są piękni, jest nam przy nich wesoło i możemy żyć bez troski.”. Kiedy poznał lepiej wiarę wyznawców Chrystusa, nie potrafił jej przyjąć, ponieważ zanadto kochał przyjemności i rozkosze życia:„Ja jej nie przyjmę, choćby w niej tkwiła prawda i mądrość zarówno ludzka, jak boska… to wymagałoby trudu, a ja się nie lubię trudzić. To wymagałoby zrzeczeń się, a ja się nie lubię niczego w życiu zrzekać… […] Ja mam swoje gemmy, swoje kamee, swoje wazy i swoją Eunice. W Olimp nie wierzę, ale go sobie urządzam na ziemi i będę kwitnął, póki mnie nie przeszyją strzały boskiego łucznika lub póki mi cezar nie każe otworzyć sobie żył. Ja nadto lubię woń fiołków i wygodne triclinium. Lubię nawet naszych bogów… jako figury retoryczne”.Przez długi czas rywalizował o względy cezara z Tygellinem, którego zawsze pokonywał inteligencją i dowcipem. Wielokrotnie stawiał na szali swoje życie, ponieważ „ta niepewność stanowiła dla niego ponętę życia”. Świadomy, że pewnego dnia Tygellinus zyska nad nim przewagę, a Neron, który zawsze mu zazdrościł zebranych dzieł sztuki i miana arbitra elegantiarum, wyda na niego wyrok śmierci, nie bał się przeznaczenia: „Gdyby na ciebie śmierć przyszła, przy całej twej odwadze i wszystkich smutkach umarłbyś ze zdziwienia, że trzeba już świat opuścić, ja zaś przyjąłbym ją jako konieczność z tym przeświadczeniem, że nie ma na świecie takich jagód, jakich bym nie spróbował. Nie spieszę się, ale nie będę się też ociągał, postaram się tylko, aby mi było do ostatka wesoło”. Jego ostatecznym zwycięstwem nad cezarem jest uprzedzenie wyroku śmierci. Popełnił samobójstwo, a razem z nim zginęło to,„co jedynie pozostało ich światu, to jest jego poezja i piękno”.

Poglądy, zainteresowania, wartości

- jest tradycjonalistą, ceni tradycyjne wartości rzymskie i grecko-rzymską filozofię,

– jest estetą; estetyka jest dla Petroniusza miarą moralności (dobre jest to, co piękne),

- nie rozumie myśli chrześcijańskiej, ale wydaje mu się nieszkodliwa, nie przeciwstawia się jej, stwierdza: 

„Ja jej nie przyjmę, choćby w niej tkwiła prawda i mądrość zarówno ludzka, jak boska... to wymagałoby trudu, a ja się nie lubię trudzić. To wymagałoby zrzeczeń się, a ja się nie lubię niczego w życiu zrzekać”

– jest tolerancyjny, akceptuje decyzję Winicjusza o przyjęciu wiary chrześcijańskiej, pomaga prześladowanym chrześcijanom

– jest sceptykiem, nie wierzy w bogów ani w powszechne prawdy

- szczęście pojmuje jako przyjemność, kocha życie,

Multiple Choice

Jak nazywała się pierwsza kochanka Petroniusza?

• Afrodyta

• Chryzotemis

• Artemida

• Eunice

Multiple Choice

W jaki sposób Petroniusz chciał ułatwić Markowi zdobycie Ligii?

• porwanie Ligii pod osłoną nocy

• wysyła swoją niewolnicę z listem do Pomponii szantażując, że ujawni wyznawaną przez nią wiarę

• przypomina Neronowi o jej istnieniu więc cesarz sprowadza Ligię do pałacu

• zaprasza Aulusa na jedno ze swoich przyjęć

siostrzeniec - stryj​

chroni go,

traktuje jak syna​

MAREK WINCJUSZ

wierna, zakochana w nim służąca;

z czasem połączeni miłością​

​EUNICE

​

​doradca,

dostrzega wady,

wysyła list​

NERON​

największy wróg,

rywal na dworze Nerona​

​​TYGELIN

​

​Rola ..... w jego życiu

Multiple Choice

Jak umiera Petroniusz?

• Neron skazuje go na śmierć przez powieszenie

• Podcina sobie żyły podczas uczty

• Rzuca się pod rydwan

• Zabija go Tygellin

Neron wydał na Petroniusza wyrok śmierci (oskarżono go o spisek przeciwko cezarowi)

​​PRZYCZYNY

​

Petroniusz nie wpadł w panikę. Postanowił nawet uprzedzić oprawcę. Urządził wystawną ucztę, w trakcie której podciął sobie żyły (wraz z nim uczyniła to Eunice).

Zmarł otoczony luksusem (można nawet rzec, że w sposób estetyczny), tak bardzo przez siebie cenionym.

​​OKOLICZNOŚCI

​

​ŚMIERĆ BOHATERA