HẠNH PHÚC

Replace this with a header

​Replace with sub-header

Một trong những câu nói nổi tiếng nhất trong triết học là “Tôi tư duy, tôi tồn tại” của nhà triết học người Pháp René Descartes (thế kỷ 17). Nói đúng ra, Descartes đã lập luận rằng điều duy nhất trên thế giới mà chúng ta có thể chắc chắn việc chúng ta tồn tại, là nhờ việc chúng ta có khả năng suy nghĩ. Chúng ta có thể nghi ngờ mọi thứ khác - ngay cả khi mặt trời sẽ mọc vào sáng mai - nhưng miễn là chúng ta đang suy nghĩ, chúng ta không thể nghi ngờ sự tồn tại của mình.

Có vẻ không cần thiết khi phản bác với một nhà triết học già đáng kính như vậy, nhưng theo quan điểm của Steve Taylor, Tiến sĩ, giảng viên cấp cao về Tâm lý học tại Đại học Leeds Beckett, Descartes đã sai khi nhấn mạnh quá nhiều vào tư duy. Xét về nhiều mặt, sẽ tốt hơn nếu chúng ta suy nghĩ ít đi. Chúng ta không ngừng tồn tại khi chúng ta ngừng suy nghĩ. Trên thực tế, chúng ta tồn tại theo nghĩa đen nhiều hơn. Suy nghĩ không ngừng tạo ra cảm giác về bản sắc, thậm chí là tạo ra những ảo tưởng. Suy nghĩ che đi bản chất tự nhiên nhất của chúng ta, và sự khỏe mạnh cũng như sự sáng tạo tự phát nảy sinh từ nó. Theo đó, có ý thức mà không cần suy nghĩ là một trạng thái lý tưởng, một trạng thái mà chúng ta nên tìm kiếm.

HAI KIỂU SUY NGHĨ

Điều quan trọng cần lưu ý là có hai kiểu suy nghĩ khác nhau. Một mặt, đó là suy nghĩ hợp lý, có ý thức, khi chúng ta suy nghĩ có chủ đích và logic để đưa ra quyết định và kế hoạch, tổ chức cuộc sống và giải quyết vấn đề. Đây là sức mạnh của lý trí mà chúng ta sử dụng trong triết học và toán học. 

Tuy nhiên, tư duy logic có ý thức thực sự khá hiếm. Phần lớn suy nghĩ của chúng ta thuộc về một phạm trù khác - những câu chuyện phiếm liên quan lướt qua tâm trí chúng ta một cách ngẫu nhiên. Nó thường bao gồm những suy nghĩ về tương lai và quá khứ, những giấc mơ, tham vọng của chúng ta, hoặc những đoạn hội thoại và lời bài hát. Khi sự chú ý của chúng ta không bị các nhiệm vụ hoặc các hình thức giải trí bên ngoài cuốn lấy - hoặc khi chúng ta không thể cố gắng tập trung ổn định vào một nhiệm vụ và trở nên buồn chán - tâm trí của chúng ta thường bị áp đảo bởi những suy nghĩ này.

Tư duy liên tưởng đôi khi có thể là một điều thú vị - chẳng hạn như những giấc mơ và những ký ức êm đềm. Tuy nhiên, nhìn chung, “những suy nghĩ nhảm nhí” có ảnh hưởng rất tiêu cực. Nó tạo ra một cảm giác xáo trộn bên trong chúng ta, như thể tâm trí của chúng ta mất kiểm soát. Nó cũng tăng cường cảm giác tách biệt của chúng ta, bắt rễ từ sâu bên trong tâm trí của chúng ta. Suy nghĩ nhảm nhảm nhí cũng thu hút sự tiêu cực. Bạn rất dễ bị mắc kẹt trong những khuôn mẫu suy nghĩ tiêu cực, điều này có thể dẫn đến sự chán ghét bản thân và trầm cảm.

HẠNH PHÚC KHI KHÔNG NGHĨ GÌ CẢ

Hầu hết những trải nghiệm tuyệt vời nhất trong cuộc đời chúng ta đều xảy ra khi không có suy nghĩ. Ví dụ, một trong những trải nghiệm thú vị nhất của chúng ta là trạng thái “dòng chảy”, khi sự chú ý của chúng ta được dồn toàn bộ các hoạt động có tính thử thách và kích thích, chẳng hạn như chơi nhạc, khiêu vũ, viết hoặc đọc. Lý tưởng nhất là chúng ta có thể có một công việc hấp dẫn thường xuyên giúp chúng ta rơi vào “dòng chảy”. Một trong những lý do tại sao dòng chảy mang lại hạnh phúc là bởi chúng ta ngừng suy nghĩ. Khi sự chú ý kết hợp với một hoạt động, tâm trí của chúng ta trở nên yên tĩnh và trống rỗng. Chúng ta thậm chí có thể mất hoàn toàn nhận thức về bản thân.

Tương tự, một trong những trải nghiệm tích cực nhất của chúng ta là cảm giác kinh ngạc khi cảm thấy ấn tượng với các tác phẩm nghệ thuật tuyệt vời. Một bản nhạc hay một tòa nhà hay phong cảnh thiên nhiên khiến tâm trí chúng ta phải dừng lại. Ngay cả khi chỉ trong giây lát, tâm trí choáng váng khiến chúng ta ngừng suy nghĩ và chìm vào im lặng.

Một ví dụ cuối cùng là thiền. Toàn bộ mục đích của thiền (ít nhất là trong nhiều biến thể) là ngừng suy nghĩ. Chúng ta tập trung sự chú ý vào hơi thở của mình hoặc câu niệm, và dần dần tâm trí của chúng ta trở nên bình tĩnh và yên tĩnh hơn. Nếu chúng ta cố gắng làm dịu suy nghĩ của mình - hoặc chỉ là làm chậm chúng - thì chúng ta sẽ trải nghiệm một cảm giác hạnh phúc hơn khi chúng ta suy nghĩ rất nhiều.

Trong trạng thái thiền định sâu, chúng ta có thể trải nghiệm trạng thái tỉnh táo mà không cần suy nghĩ gì cả. Đây là một trong những trạng thái rất tích cực mà chúng ta có thể trải nghiệm và nó đem lại một cảm giác yên bình toàn vẹn. Chính xác thì trạng thái này mâu thuẫn với câu nói của Descartes. Thay vì việc ngừng tồn tại, chúng ta có một cảm giác thuần khiết hơn và sâu sắc hơn nhiều, đó là hạnh phúc.

SUY NGHĨ CHỈ LÀ MỘT CÔNG CỤ

Chúng ta nên ngừng suy nghĩ hoàn toàn? Điều này là không thể. Nhưng như đã nhấn mạnh ở trên, suy nghĩ có ý thức là cần thiết. Trạng thái lý tưởng nhất của con người là suy nghĩ bất cứ khi nào chúng ta cần hoặc muốn. Suy nghĩ phải là một công cụ mà chúng ta lấy ra khi cần, và sau đó lại có thể cất đi. Khi cất đi, chúng ta có thể trở lại sự hài hòa của một trạng thái yên tĩnh về tinh thần.

Điều này nghe có vẻ không thực tế, nhưng trong nghiên cứu của tác giả bài viết, Tiến sĩ Steve Taylor, ông đã gặp nhiều người báo cáo rằng tâm trí của họ tĩnh lặng hơn nhiều so với trước đây và có những người thường xuyên trải qua những khoảng thời gian không suy nghĩ. Đây là một trong những tác động của hiện tượng mà tác giả gọi là “sự biến đổi thông qua tình trạng hỗn loạn” (transformation through turmoil), sự chuyển đổi sang một trạng thái hoạt động ở mức độ cao hơn mà đôi khi xảy ra giữa những đau khổ tâm lý dữ dội.

Sau sự biến đổi này, mọi người cũng cho biết họ cảm nhận hiện tại rõ ràng hơn và nhạy cảm hơn với vẻ đẹp. Họ cho biết họ thấy hạnh phúc hơn và cảm giác sống chân thực hơn, với mục đích cao cả hơn - có lẽ vì họ đã không còn tập trung quá nhiều để suy nghĩ về những gì mà cuộc sống tạo ra. 

Some text here about the topic of discussion

1

HẠNH PHÚC KHI

KHÔNG NGHĨ GÌ CẢ

[Steve Taylor]

Một trong những câu nói nổi tiếng nhất trong

triết học là “Tôi tư duy, tôi tồn tại” của nhà

triết học người Pháp René Descartes (thế kỷ

17). Nói đúng ra, Descartes đã lập luận rằng

điều duy nhất trên thế giới mà chúng ta có

thể chắc chắn việc chúng ta tồn tại, là nhờ

việc chúng ta có khả năng suy nghĩ. Chúng ta

có thể nghi ngờ mọi thứ khác - ngay cả khi

mặt trời sẽ mọc vào sáng mai - nhưng miễn

là chúng ta đang suy nghĩ, chúng ta không

thể nghi ngờ sự tồn tại của mình.

Có vẻ không cần thiết khi phản bác với một

nhà triết học già đáng kính như vậy, nhưng

theo quan điểm của Steve Taylor, Tiến sĩ,

giảng viên cấp cao về Tâm lý học tại Đại học

Leeds Beckett, Descartes đã sai khi nhấn

mạnh quá nhiều vào tư duy. Xét về nhiều

mặt, sẽ tốt hơn nếu chúng ta suy nghĩ ít đi.

Chúng ta không ngừng tồn tại khi chúng ta

ngừng suy nghĩ. Trên thực tế, chúng ta tồn tại

theo nghĩa đen nhiều hơn. Suy nghĩ không

ngừng tạo ra cảm giác về bản sắc, thậm chí là

tạo ra những ảo tưởng. Suy nghĩ che đi bản

chất tự nhiên nhất của chúng ta, và sự khỏe

mạnh cũng như sự sáng tạo tự phát nảy sinh

từ nó. Theo đó, có ý thức mà không cần suy

nghĩ là một trạng thái lý tưởng, một trạng

thái mà chúng ta nên tìm kiếm.

HAI KIỂU SUY NGHĨ

Điều quan trọng cần lưu ý là có hai kiểu suy

nghĩ khác nhau. Một mặt, đó là suy nghĩ hợp

lý, có ý thức, khi chúng ta suy nghĩ có chủ

đích và logic để đưa ra quyết định và kế

hoạch, tổ chức cuộc sống và giải quyết vấn

đề. Đây là sức mạnh của lý trí mà chúng ta sử

dụng trong triết học và toán học.

Tuy nhiên, tư duy logic có ý thức thực sự khá

hiếm. Phần lớn suy nghĩ của chúng ta thuộc

về một phạm trù khác - những câu chuyện

phiếm liên quan lướt qua tâm trí chúng ta

một cách ngẫu nhiên. Nó thường bao gồm

những suy nghĩ về tương lai và quá khứ,

những giấc mơ, tham vọng của chúng ta,

hoặc những đoạn hội thoại và lời bài hát. Khi

sự chú ý của chúng ta không bị các nhiệm vụ

hoặc các hình thức giải trí bên ngoài cuốn lấy

- hoặc khi chúng ta không thể cố gắng tập

trung ổn định vào một nhiệm vụ và trở nên

buồn chán - tâm trí của chúng ta thường bị

áp đảo bởi những suy nghĩ này.

Tư duy liên tưởng đôi khi có thể là một điều

thú vị - chẳng hạn như những giấc mơ và

những ký ức êm đềm. Tuy nhiên, nhìn chung,

“những suy nghĩ nhảm nhí” có ảnh hưởng rất

tiêu cực. Nó tạo ra một cảm giác xáo trộn bên

trong chúng ta, như thể tâm trí của chúng ta

mất kiểm soát. Nó cũng tăng cường cảm giác

tách biệt của chúng ta, bắt rễ từ sâu bên

trong tâm trí của chúng ta. Suy nghĩ nhảm

nhảm nhí cũng thu hút sự tiêu cực. Bạn rất dễ

bị mắc kẹt trong những khuôn mẫu suy nghĩ

tiêu cực, điều này có thể dẫn đến sự chán

ghét bản thân và trầm cảm.

HẠNH PHÚC KHI KHÔNG NGHĨ GÌ CẢ

Hầu hết những trải nghiệm tuyệt vời nhất

trong cuộc đời chúng ta đều xảy ra khi không

có suy nghĩ. Ví dụ, một trong những trải

nghiệm thú vị nhất của chúng ta là trạng thái

2

“dòng chảy”, khi sự chú ý của chúng ta được

dồn toàn bộ các hoạt động có tính thử thách

và kích thích, chẳng hạn như chơi nhạc, khiêu

vũ, viết hoặc đọc. Lý tưởng nhất là chúng ta

có thể có một công việc hấp dẫn thường

xuyên giúp chúng ta rơi vào “dòng chảy”. Một

trong những lý do tại sao dòng chảy mang lại

hạnh phúc là bởi chúng ta ngừng suy nghĩ.

Khi sự chú ý kết hợp với một hoạt động, tâm

trí của chúng ta trở nên yên tĩnh và trống

rỗng. Chúng ta thậm chí có thể mất hoàn

toàn nhận thức về bản thân.

Tương tự, một trong những trải nghiệm tích

cực nhất của chúng ta là cảm giác kinh ngạc

khi cảm thấy ấn tượng với các tác phẩm nghệ

thuật tuyệt vời. Một bản nhạc hay một tòa

nhà hay phong cảnh thiên nhiên khiến tâm trí

chúng ta phải dừng lại. Ngay cả khi chỉ trong

giây lát, tâm trí choáng váng khiến chúng ta

ngừng suy nghĩ và chìm vào im lặng.

Một ví dụ cuối cùng là thiền. Toàn bộ mục

đích của thiền (ít nhất là trong nhiều biến thể)

là ngừng suy nghĩ. Chúng ta tập trung sự chú

ý vào hơi thở của mình hoặc câu niệm, và dần

dần tâm trí của chúng ta trở nên bình tĩnh và

yên tĩnh hơn. Nếu chúng ta cố gắng làm dịu

suy nghĩ của mình - hoặc chỉ là làm chậm

chúng - thì chúng ta sẽ trải nghiệm một cảm

giác hạnh phúc hơn khi chúng ta suy nghĩ rất

nhiều.

Trong trạng thái thiền định sâu, chúng ta có

thể trải nghiệm trạng thái tỉnh táo mà không

cần suy nghĩ gì cả. Đây là một trong những

trạng thái rất tích cực mà chúng ta có thể trải

nghiệm và nó đem lại một cảm giác yên bình

toàn vẹn. Chính xác thì trạng thái này mâu

thuẫn với câu nói của Descartes. Thay vì việc

ngừng tồn tại, chúng ta có một cảm giác

thuần khiết hơn và sâu sắc hơn nhiều, đó là

hạnh phúc.

SUY NGHĨ CHỈ LÀ MỘT CÔNG CỤ

Chúng ta nên ngừng suy nghĩ hoàn toàn?

Điều này là không thể. Nhưng như đã nhấn

mạnh ở trên, suy nghĩ có ý thức là cần thiết.

Trạng thái lý tưởng nhất của con người là suy

nghĩ bất cứ khi nào chúng ta cần hoặc muốn.

Suy nghĩ phải là một công cụ mà chúng ta lấy

ra khi cần, và sau đó lại có thể cất đi. Khi cất

đi, chúng ta có thể trở lại sự hài hòa của một

trạng thái yên tĩnh về tinh thần.

Điều này nghe có vẻ không thực tế, nhưng

trong nghiên cứu của tác giả bài viết, Tiến sĩ

Steve Taylor, ông đã gặp nhiều người báo cáo

rằng tâm trí của họ tĩnh lặng hơn nhiều so với

trước đây và có những người thường xuyên

trải qua những khoảng thời gian không suy

nghĩ. Đây là một trong những tác động của

hiện tượng mà tác giả gọi là “sự biến đổi

thông

qua

tình

trạng

hỗn

loạn”

(transformation through turmoil), sự chuyển

đổi sang một trạng thái hoạt động ở mức độ

cao hơn mà đôi khi xảy ra giữa những đau

khổ tâm lý dữ dội.

Sau sự biến đổi này, mọi người cũng cho biết

họ cảm nhận hiện tại rõ ràng hơn và nhạy

cảm hơn với vẻ đẹp. Họ cho biết họ thấy hạnh

phúc hơn và cảm giác sống chân thực hơn,

với mục đích cao cả hơn - có lẽ vì họ đã

không còn tập trung quá nhiều để suy nghĩ

về những gì mà cuộc sống tạo ra.