środki stylistyczne

Porównanie

• Uparty jak osioł.

• Zadziorny jak kogut.

• Usta czerwone jak ogień.

• Dumny jak paw.

• Blady jak ściana.

• Ślepy jak kura.

• Bazgrze jak kura pazurem .

• Mądry jak sowa .

dwuczłonowa konstrukcja semantyczna, w której cechy przedmiotu lub zjawiska do scharakteryzowanego w członie pierwszego słowa zostają uwydatnione przez wskazanie na jego podobieństwo do przedmiotów lub zjawisk scharakteryzowanych w członie naszego pierwszego słowa. 

Epitet

„brzydkie kaczątko”, „słodki cukierek”, „niebezpieczny bandyta”, „tętniące myśli”.

wyraz określający rzeczownik Jest figurą retoryczną i środkiem stylistycznym. 

Zdrobienie

kot → kotek

mama → mamusia

bunt → buncik.

wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczający rzecz albo osobę mniejszą od nazywanej wyrazem podstawowym. Zdrobnienie oznaczać może też pozytywny stosunek do omawianego obiektu. Zdrobnienia są także środkiem stylistycznym i mają często mocne zabarwienie emocjonalne

Zgrubienie

pies → psisko

jabłko → jabłucho

ciężarówka → ciężarówa

wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym. Zgrubienie może również oznaczać pogardliwy stosunek do omawianego obiektu, szczególnie, kiedy wiąże się ze zmianą rodzaju

Hiperbola

„wypłakać oczy”, odnoszące się do bardzo intensywnego, długiego płaczu lub „zwariować na czyimś punkcie”, oznaczające bardzo silne emocje odczuwane w stosunku do drugiej osoby

trop retoryczny używany w wypowiedziach, polegający na zastąpieniu cech – przypisanych do faktów, osób czy pojęć – innymi, dowolnymi cechami.

Metafora

•Językowy środek stylistyczny, w którym obce znaczeniowo wyrazy są ze sobą składniowo zestawione, tworząc związek frazeologiczny o innym znaczeniu niż dosłowny sens wyrazów.

• być na dnie.

• być w siódmym niebie.

• czuć się uskrzydlonym.

• mieć doła.

• mieć obniżoną formę

• mierzyć wysoko.

• nie móc się podnieść

• niebo w gębie.

Anafora

Na przykład: Szybko, zbudź się, szybko, wstawaj. Szybko, szybko, stygnie kawa! Szybko, zęby myj i ręce! 

celowe powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na początku kolejnych segmentów wypowiedzi. Stosowana jest w poezji i oratorstwie, szczególnie często w krótkich utworach

Uosobienie

Słońce uśmiecha się.

Chmury płaczą.

Kot mówi szeptem.

Drzewa dyskutują krzykliwie.

figura retoryczna i środek stylistyczny polegające na metaforycznym przedstawianiu zwierząt i roślin, przedmiotów nieożywionych, zjawisk lub idei jako osób ludzkich – szczególnie często personifikuje się pojęcia abstrakcyjne, zwłaszcza jako wygłaszające przemowy.

Ożywienie

„Morze ryczy”,

„Chmura goni chmurę”,

„Proch przyjął proch".

literacki środek stylistyczny, polegający na nadaniu przedmiotom nieożywionym lub pojęciom abstrakcyjnym, cech istot żywych

Apostrofa

• O, radości, iskro bogów, kwiecie Elizejskich Pól […]." (Oda do radości – Friedrich Schiller);

• Czemu, cieniu, odjeżdżasz […] (Bema pamięci żałobny rapsod – Cyprian Kamil Norwid);

• Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim, Moja droga Orszulo, tym zniknienim swoim.

składniowa figura retoryczna, charakteryzująca się bezpośrednim zwrotem do osoby, bóstwa, idei, wydarzenia, pojęcia lub przedmiotu. Dominuje styl podniosły, czasami patetyczny. Apostrofa zazwyczaj jest skierowana do osób, przedmiotów, zjawisk itd., które nie pełnią roli tematu utworu.

Przerzutnia

Twoją miłością, że ognie, co płoną, Dotąd nie mogły go uczynić czystym!

niezgodność między porządkiem składniowo-intonacyjnym a wersyfikacyjnym w wersie; przeniesienie wyrazu lub części zdania do następnego wersu lub strofy