15. Kryzysowe przesilenie w PRL

Kryzysowe przesilenie w PRL

Cienie “Małej stabilizacji”

“Mała stabilizacja”- warunki życia w Polsce po 1956 r.,
zmniejszenie zastraszania obywateli

Społeczeństwo w Polsce:

-miało ograniczone swobody

-warunki życia ulegały poprawie

-oczekiwania Polaków wzrastały

-brak podstawowych artykułów żywnościowych

Nomenklatura- urzędnicy władzy w państwach komunistycznych-
mieli dostęp do atrakcyjnych dóbr (auta, mieszkania)

Multiple Choice

Co to jest "Mała stabilizacja"?

• warunki życia w Polsce po 1949 r., zmniejszenie zastraszania obywateli

• warunki życia w Polsce po 1956 r., zmniejszenie zastraszania obywateli

• warunki życia w Polsce po 1956 r., zwiększenie zastraszania obywateli

• warunki życia w Polsce po 1949r., zwiększenie zastraszania obywateli

Władysław Gomułka:

-tracił zaufanie Polaków

-sprzeciwiał się
demokracji

-podkreślał konieczność
utrzymywania więzi z
ZSRS jako gwaranta
utrzymania granic z RFN

“Partyzanci”- nieformalna
grupa działaczy PZPR dążąca
do władzy

Przeciwstawiali się
komunistom przybyły po
wojnie z Armią Czerwoną.

Przywódca Mieczysław Moczar

“Technokraci”- zwolennicy
unowocześnienia kraju, otwarci na
niektóre rozwiązania zachodu.

Przywódca: Edward Gierek.

Charakteryzował się wielkim
rozmachem i nowoczesnością-
przeciwieństwo narzucania
oszczędnego trybu życia Gomułki.

Multiple Choice

Nieformalna grupa działaczy PZPR dążąca do władzy i przeciwstawiająca się komunistom przybyły z Armią Czerwoną to:

• "partyzanci"

• "technokraci"

Multiple Choice

Zwolennicy unowocześnienia kraju, otwarci na niektóre rozwiązania zachodu to

• "partyzanci"

• "technokraci"

Multiple Choice

Przywódcą "technokratów" był:

• Mieczysław Moczar

• Edward

  Gierek

• Władysław Gomułka

Protesty w marcu 1968 r.

Czerwiec 1967 r.- zerwanie stosunków z Izraelem,
zwalnianie pracowników i oficerów pochodzenia
żydowskiego.

Listopad 1967 r.- Teatr Narodowy w Warszawie- wystawiono “Dziady”
A. Mickiewicza.

-PZPR wstrzymało dramat jako antysowiecki

-protesty studentów- niektórzy mieli pochodzenie żydowskie

-zatrzymano ponad 30 osób- wysokie grzywny

-2 studentów skreślono z listy studentów Uniwersytetu
Warszawskiego

-8 marca 1968r.- dziedziniec uczelni- zebranych kilka tys osób
brutalnie rozpędziła MO i ORMO

-w innych uczelniach organizowano wiece i strajki

-do protestów włączyli się robotnicy i licealiści

-władze próbowały skłócić robotników ze studentami

-z UW skreślono z listy ponad 30 studentów

-rozwiązano kilka kierunków studiów

-studentów wcielono do wojska

-protestujących aresztowano i karano grzywną

-przeprowadzono tzw. czystki- kilkanaście tys. polskich
obywateli pochodzenia żydowskiego zmuszono do wyjazdu za
granicę- Polska państwem antysemickim

Multiple Choice

W listopadzie 1967 r. wystawiono:

• Pana Tadeusza

• Dziady

• Balladynę

• Zemstę

Multiple Choice

Co oznaczało pojęcie "Czystki" po protestach?

• usunięcie protestujących studentów z uczelni

• skłócenie robotników ze studentami

• zmuszenie kilkunastu obywateli pochodzenia żydowskiego do wyjazdu

• rozwiązanie kilku kierunków studiów

https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/marzec-1968/32839,M arzec68-na-esbeckich-tasmach.html

Stłumienie Praskiej Wiosny

1968 r.- Czechosłowacja.

Aleksander Dubcek - przywódca partii komunistycznej
ogłosił program reform ustrojowych czyli budowę
socjalizmu z ludzka twarzą.

Breżniew zdecydował na zbrojna interwencję.

Sierpień 1968 r. do Czechosłowacji wkraczają wojska
Układu Warszawskiego: ZSRS, Polski, Węgier, Bułgarii.

Zginęło ok 200 osób a ponad 100 tys wyemigrowało.

Breżniew oficjalnie twierdził że państwa bloku
wschodniego maja ograniczona niezależność ze
względu na dobro wspólnoty- doktryna Breżniewa.

Multiple Choice

Kto zdecydował o wkroczeniu wojsk Układu Warszawskiego do Czechosłowacji?

• Aleksander Dubcek

• Leonid

  Breżniew

• Władysław Gomułka

• Edward

  Gierek

Multiple Choice

Stwierdzenie że państwa bloku wschodniego maja ograniczona niezależność ze względu na dobro wspólnoty to:

• główne hasło Układu Warszawskiego

• nowa reforma ustrojowa Aleksandra Dubceka

• doktryna Breżniewa

• doktryna

  Dubceka

Protestuje!

8 września 1968 r.- Stadion
Dziesięciolecia w Warszawie.

Podczas dożynek, przy 100 tys
ludzi, Ryszard Siwiec, były
żołnierz AK- dokonał
samospalenia jako protest
przeciwko udziałowi wojska
polskiego w Praskiej Wiośnie.

Zmarł po kilku dniach.

protesty w grudniu 1970 r.

Zastój gospodarczy i cywilizacyjny= niedobór towarów na
rynku i braki mieszkaniowe.

Grudzień 1970 r.- podpisanie układu o uznaniu granicy na
Odrze i Nysie Łużyckiej pomiędzy RFN i PRL.

Regulacje cen detalicznych- podniesienie cen o średnio 30 %-
żywność i artykuły codziennej potrzeby.

Multiple Choice

Jakie państwa podpisały układ o granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej:

• NRD i PRL

• RFN i PRL

• NRD i RFN

14 grudnia 1970 r.- robotnicy Stoczni
im. Lenina w Gdańsku w proteście wyszli
na ulice- tłumione przez wojsko i MO.
Setki osób rannych i zatrzymanych.

15 grudnia 1970 r.- inne
przedsiębiorstwa w Gdańsku, Gdynia i
Elbląg - nowe demonstracje- podpalono
budynek MO, Komitetu Wojewódzkiego PZPR.

Gomułka zezwolił na użycie broni.

Stoczniowcy ogłosili strajk okupacyjny.
Przedstawiciele władz podjęli sprzeczne
decyzje.

Ogłosili apel o powrót do pracy- w
drodze 18 osób zostało zastrzelonych.

Następne protesty w Szczecinie, Słupsku.

18letni Zbyszek Godlewski, zginął
w Gdyni, ciało nieśli demonstranci

Multiple Choice

Gdzie odbyły się pierwsze protesty 14 grudnia 1970 r.?

• Gdynia

• Elbląg

• Gdańsk

• Szczecin

Oficjalnie zginęło 45 osób, a
ponad 1000 rannych.

Władysław Gomułka za zgodą
Breżniewa został usunięty od
władzy.

20 grudnia 1970 r. nowym
przywódca partii został Edward
Gierek.

Robotnicy domagali się cofnięcia
podwyżek cen.

Zostały cofnięte dopiero w lutym
1971 r. po protestach łódzkich
włókniarek.

Multiple Choice

Kto został usunięty przez Breżniewa od władzy i kto został jego następca:

• usunięty- Gomułka, następca-

  Gierek

• usunięty-

  Gierek

  następca-

  Gomułka

• usunięty-

  Gierek

  następca-

  Breżniew

• usunięty-

  Gomułka

  następca-

  Breżniwe

budowa “drugiej polski”

E. Gierek - nowy styl rządzenia:

-bezpośredni kontakt z ludźmi

-pojedyncze gesty kontaktu z Kościołem

-złagodzenie cenzury

-zwolnienie więźniów politycznych

-rozpoczęcie budowy “nowej Polski”

-zaciągnięcie kredytów w zachodnich bankach

-budowano i unowocześniono zakłady przemysłowe: Port
Północny w gdańsku, Huta Katowice

-pojawiły się produkty z zachodu (np. coca-cola)

-rosły płace, utrzymywano niskie ceny

-ludność kupowała towary wcześniej niedostępne

-młodzi wyjeżdżali na zachód do pracy sezonowej- wysoki
kurs walut zachodnich

-wprowadzono wolne soboty i niedziele- korzystanie z
rozrywki i wypoczynku

-członkowie partii mieli wysokie pensje i przydziały na
dobra luksusowe

-w rolnictwie stopniowo wzrosły ceny importowanych pasz=
wzrost kosztów produkcji mięsa i mleka

-władze sztucznie utrzymywały niskie ceny artykułów
żywnościowych a koszty ponosiło państwo

-pozorny dobrobyt wykorzystano na indoktrynację szczególnie
młodego pokolenia

-1975 r.- reforma administracyjna= 49 województw ( było 17)

-propaganda sukcesu- wyolbrzymianie sukcesów władz,
umniejszanie problemów

Multiple Choice

W 1975 r. powstało:

• 17 województw

• 16 województw

• 49 województw

• 45 województw

Multiple Choice

Propaganda sukcesu to:

• umniejszanie sukcesów władz, umniejszanie problemów

• wyolbrzymianie sukcesów władz, umniejszanie problemów

• wyolbrzymianie sukcesów władz, wyolbrzymianie problemów

• umniejszanie sukcesów władz, wyolbrzymianie problemów

symbol rozwoju motoryzacji

https://www.youtube.com/watch?v=nxkigiyeF_U

Notatka:

​W Polsce po 1956 r. zmieniły się warunki życia obywateli- okres zwany “Małą stabilizacją”.

Władysław Gomułka sprzeciwiał się demokracji dlatego tracił poparcie Polaków.

Powstały 2 grupy działaczy- 

• partyzanci 

• technokraci - przywódca Edward Gierek

Wystawienie “Dziadów” Mickiewicza w Teatrze Narodowym w Warszawie zapoczątkowało liczne protesty studentów zakończone m.in. aresztowaniami, karami, usunięciem obywateli pochodzenia żydowskiego w Polski.

Zbrojna interwencja sił Układu Warszawskiego była reakcją Kremla na „Praską Wiosnę” w Czechosłowacji, która niosła ze sobą liczne reformy.

W grudniu 1970 r. rozpoczęły się krwawe protesty robotników stoczni jako efekt podwyżki cen towarów. 

Władysław Gomułka został usunięty przez Breżniewa i na jego miejsce nowym przywódcą partii zostaje Edward Gierek.