Dongeng

Dongeng Basa Sunda

Dongéng

Dongéng téh carita rékaan (fiksi) anu ngandung hal-hal pamohalan. 

KAMUS ALIT

rékaan = karangan

pamohalan = tidak nyata (khayalan)

Jenis Dongeng

• Sasakala (legenda)

• Sasatoan (fabel)

• Sajarah (sejarah)

• Jalma biasa (cerita sehari-hari)

Dongéng Sasakala

Dongéng anu aya patalina jeung asal-muasalna hiji tempat, barang, atawa hal séjénna

KAMUS ALIT

patalina = kaitannya

asal-muasalna = asal-usul

séjénna = lainnya

Dongéng Sasatoan

Dongéng anu palakuna sasatoan, biasa disebut oge dongeng fabél.

KAMUS ALIT

sasatoan = hewan

palakuna = tokohnya

Kacaturkeun aya awéwé nu kasohor ku beungharna, ngaranna Nyi Endit. Nyi Endit téh kawentar ogé ku korétna. Nyi Endit tara ieuh sok barang béré ka batur. Lamun boga dahareun, ti batan dibikeun mah kalah dipiceun. Ku peditna, upama aya nu ngahaja datang gé tara disuguhan. Nyi Endit gé tara ngajénan batur. Sakalieun nginjeumkeun duit gé, mun malikkeun, kudu waé ditambahan

Dina hiji poé, kampung Nyi Endit kadatangan aki-aki kundang iteuk. Leumpangna jumarigjeug. Katempona mah jiga lapareun kacida, sabab remen ngalungsar bari nyekelan beuteung. Tapi urang lembur ogé taya nu wawuheun ka si Aki téh. Jaba ti éta, urang lembur téh teu barisaeun méré dahareun ka si Aki sabab keur paceklik.

Dina hiji mangsa Nyi Endit keur niténan kekembangan di buruan, katémbong si Aki leumpang jumarigjeug bari mawa iteuk ngarayap asup ka buruan Nyi Endit, tuluy unjuk salam. Nyi Endit teu ngajawab anggur ngageroan badégana sangkan ngusir si Aki nu dianggap barangmaén.

Tapi basa badégana nyampeurkeun, si Aki kalah ngacungkeun iteukna, bari nyarita yén manéhna lain rék barangmaén tapi rék ngélingan Nyi Endit, sangkan ulah sombong jeung takabur. Sabab harta banda mah ngan sakadar titipan Gusti. Si Aki tuluy ngaléos. Diomongan kitu téh Nyi Endit kalah ngajanteng bari olohok teu bisa ngomong.

Sanggeus ngélingan Nyi Endit, si Aki muru ka tengah lembur. Tuluy ngacungkeun iteukna, tur ditancebkeun kana taneuh. Sanajan jiga nu teu maké tanaga, tapi iteuk téh ngabelesek saparapatna kana jero taneuh, tuluy iteukna dicabut deui. Terus ngaléos duka ka mana.

Isukna urang lembur gujrud, yén aya liang cai anyar di tengah lembur. Caina mudal, beuki lila beuki manceran tur ngagedéan, nepi ka semet bitis.

Urang lembur buriak ngarungsi, nyingkahan banjir nu mimiti ngeueum éta lembur. Harita Nyi Endit mah keur jongjon mémérés peti tempat nyimpen emas permata. Manéhna anteng teu miroséa bahaya nu aya di sabudeureunnana. Sanggeus bébérés, Nyi Endit kacida reuwaseunnana nempo cai nu pohara gedéna. Kawas dina ngimpi, manéhna sababaraha kali gegeroan sabab teu yakin kana tetempoannana.

Cai upluk-aplak di mana-mana. Lembur nu sakitu legana téh ngan kari lebah-lebahna. Lembur téh geus salin rupa jadi situ anu lega. Nepi ka kiwari, eta situ téh masih aya, nu katelah Situ Bagendit. Jigana dicokot tina lalandian Bagénda Endit. Kiwari loba nu daratang ka Situ Bagendit, ngadon arulin jeung tumpak rakit.