Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych

1 marca

Autor lekcji: Krzysztof Murawski

Autorka plakatu: Hanna Piotrowska

Jak wyglądała działalność Armii Krajowej podczas niemieckiej okupacji?

Co spotkało żołnierzy Armii Krajowej po wojnie?

Kim byli najsławniejsi Żołnierze Wyklęci?

Na tej lekcji dowiesz się:

Wiersz powstał w lutym 1945 roku w reakcji na rozkaz dowódcy Armii Krajowej gen. Leopolda Okulickiego z 19 stycznia tego samego roku, w którym zadecydował on o rozwiązaniu oddziałów podziemia*, walczących do tej pory z Niemcami.

​

1. Posłuchaj wiersza

"Na rozwiązanie Armii Krajowej", autorstwa Kazimierza Wierzyńskiego

​*Oddziały podziemia - tajne organizacje, których zadaniem była walka z Niemcami w okresie II wojny światowej - głównie Armii Krajowej.

Jak wyglądała według autora wiersza działalność Armii Krajowej i jej walki?

Autorowi wiersz ma na myśli 27 Wołyńską Dywizję Piechoty AK, która była najliczniejszą polską regularną jednostką partyzancką podczas II wojny światowej. Walczyła z Niemcami i UPA (Ukraińska Powstańcza Armia), wspierała samoobronę polskiej wsi.

​

Dywizja Wołyńska

Autor wspomina Rossę oraz Ostrą Bramę. Są to miejsca szczególne dla Polaków w Wilnie. W lipcu

1944 r. żołnierze Armii Krajowej wraz żołnierzami radzieckimi, w ramach akcji "Ostra Brama", wyzwalali spod niemieckiej okupacji Wilno.

Po wyzwoleniu miasta polscy żołnierze zostali poddani represjom ze strony Sowietów.

AKCJA "OSTRA BRAMA"

Polegał na skrytym niszczeniu lub uszkadzaniu wszystkiego, co służyło wrogowi do prowadzenia wojny. W wierszu wspomniane są wysadzone mosty.

SABOTAŻ

Polegała na otwartym atakowaniu

i niszczeniu dóbr oraz likwidacji wrogów. W wierszu wspomniany jest Jan Kryst, który zastrzelił w „Adrii” trzech oficerów gestapo.

DYWERSJA

1 sierpnia 1944 r. w ramach akcji "Burza", żołnierze Armii Krajowej, rozpoczęli powstanie warszawskie, którego celem było wyparcie Niemców ze stolicy i przejęcie roli gospodarza przed nacierającą Armią Czerwoną. Powstanie zakończyło się klęską, stąd rozczarowanie autora tekstu - "Za Warszawę, Warszawę, powstańcze zachcianki".

​

POWSTANIE WARSZAWSKIE

Jak nowe władze „odpłaciły” żołnierzom Armii Krajowej (AK) po wojnie?

W walkach podziemia niepodległościowego z władzą zginęło około 9 tys. konspiratorów. Kolejnych kilka tysięcy zostało zamordowanych na podstawie wyroków komunistycznych sądów lub zmarło w więzieniach. Wielu z nich było torturowanych.

Część żołnierzy wywieziono na Wschód, a jeszcze innych przetrzymywano w obozach pracy. Władze odbierały żołnierzom AK cześć i honor, nazywając ich bandytami. Pamięć o żołnierzach konspiracji miała być zatarta na zawsze - stąd określenie Żołnierze Wyklęci.

​

PRZEŚLADOWANIA I REPRESJE

2. SŁYNNI ŻOŁNIERZE NIEZŁOMNI

Multiple Choice

Jaką funkcję pełniła Inka w 5 Brygadzie Wileńskiej AK?

• łączniczki

• strzelca

• sanitariuszki

• kucharki

Multiple Choice

Inka została skazana na

• wieloletnie więzienie.

• karę śmierci.

• ciężkie roboty w obozie pracy.

• Nie została skazana, gdyż przekazała informacje na temat swojego dowódcy.

Multiple Choice

Co miała na myśli Inka, gdy wysłała gryps do swojej babci: „Jest mi smutno, że muszę umierać. Powiedzcie babci, że zachowałam się jak trzeba”.

• Inka nie przekazała żadnych informacji na temat działalności konspiracji. Wiedziała, że czeka ją za to kara śmierci.

• Inka zdradziła żołnierzy konspiracji, wydając ich władzom komunistycznym. Miała nadzieję, że nie umrze.

• Inka nie za bardzo była świadoma tego co ją czeka. Raczej liczyła na łagodny wyrok.

• Inka wyrażała niepokój co do swojej przyszłości, bała się i nie mogła pogodzić się z ewentualną śmiercią.

Multiple Choice

Co krzyknęła przed śmiercią Inka?

• "Chwała żołnierzom AK!"

• "Sprawiedliwości stanie się zadość!"

• "Niech żyje Polska!"

• "Śmierć wrogom ojczyzny!"

Multiple Choice

Co zrobił Uskok, gdy dowiedział się, że jest poszukiwany przez NKWD (radziecki urząd, który zarządzał aparatem zbrodni)?

• Odkopał broń i odtworzył swój oddział.

• Zgłosił się na posterunek milicji.

• Wyjechał za granicę.

• Ukrywał się u przyjaciół.

Multiple Choice

Jakie represje dotknęły rodzinę Uskoka za jego działalność konspiracyjną?

• Rodzice Uskoka zostali skazani na dożywotnie więzienie.

• Rodzina Uskoka została wygnana z miasta.

• Rodzina Uskoka została pozbawiona swoich praw obywatelskich.

• Spalono gospodarstwo jego rodziców.

Multiple Choice

Jak zginął Uskok?

• Został zabity przez UB i MO.

• Został zgładzony w więzieniu.

• Został zamordowany przez swoich własnych ludzi.

• Nie dał się schwytać

  i rozerwał się granatem.

Multiple Choice

Czym zajmował się Zapora podczas okupacji niemieckiej?

• Przeprowadzał szkolenia wojskowe.

• Organizował zbiórki pieniędzy na rzecz powstańców.

• Przeprowadzał sabotaż gospodarczy.

• Prowadził akcje bojowe przeciwko Niemcom.

Multiple Choice

Co zrobił Zapora po wkroczeniu Armii Czerwonej?

• Przyłączył się do Armii Czerwonej.

• Przeszedł na stronę niemiecką.

• Rozwiązał oddział, sam jednak działał w konspiracji.

• Wycofał się z działań wojennych.

Multiple Choice

W jaki sposób Zapora zwalczał władze komunistyczne?

• Przeprowadzał ataki na posterunki milicji, wypuszczając aresztowanych.

• Organizował protesty i demonstracje przeciwko władzom komunistycznym.

• Wykorzystywał prasę i media do krytykowania władz komunistycznych.

• Szukał pomocy za granicą.

Multiple Choice

Dlaczego Zapora został schwytany?

• Zapora dał się schwytać, ponieważ chciał w ten sposób uratować swoją rodzinę.

• Władze ogłosiły amnestię - w zamian za ujawnienie obiecały wolność.

• Zapora został schwytany, ponieważ zdradził go jeden z partyzantów z jego oddziału.

• Zapora został schwytany, ponieważ przypadkowo wpadł na odział Milicji Obywatelskiej.