CÁCH LÀM BÀI ĐỌC- HIỂU

Cách làm dạng bài

đọc hiểu

I. Lý
thuyết

1. Phương thức

biểu đạt

Thuyết
minh

Nghị luận

Tự sự

Biểu cảm

Miêu tả

Hành
chính

2. Thao tác

lập luận

Phân tích

Chứng
minh

Giải thích

So sánh

Bác bỏ

Bình luận

3. Phong cách

ngôn ngữ

PCNN chính

luận

PCNN khoa

học

PCNN sinh

hoạt

PCNN báo chí

PCNN nghệ

thuật

PCNN hành
chính-công

vụ

4. Thể thơ

5. Các biện pháp tu
từ5.1. Ẩn dụ

5.11. Nói quá/phóng đại/thậm xưng
5.12. Im lặng

5.13. Chêm xen

5.2. So sánh
5.3. Nhân hóa
5.4. Hoán dụ
5.5. Tương phản/đối lập/phép đối

5.10. Nói giảm nói tránh

5.8. Liệt kê

5.6. Câu hỏi tu từ
5.7. Đảo ngữ

5.9. Chơi chữ

II. Cách trả lời các câu hỏi đọc hiểu

8/ Xác định phương thức biểu
đạt/thao tác lập luận…

12/ Hiệu quả của biện pháp tu
từ

2/ khái quát chủ đề hoặc nêu
nội dung chính mà văn bản
đề cập đến.

9/ hiểu như thế nào…?

4/ tại sao tác giả cho rằng…?

10/ giải thích ý nghĩa nhan
đề/cụm từ/chi tiết…?

1/ Rút ra bài học/thông điệp và
lí giải

5/ Có đồng tình với quan điểm
của tác giả không? Vì sao?

3/Câu thơ/văn…gợi cho
anh/chị suy nghĩ gì? Hoặc
trình bày suy nghĩ…

7/ So sánh sự giống nhau và
khác nhau

6/ Xác định thể thơ/ nhân vật trữ
tình (đối với văn bản thơ)

11/ Chỉ ra chi tiết/hình ảnh/
biện pháp tu từ/ thông
tin…trong văn bản

Nhận

biết

:

Thông

hiểu

:

Vận

dụng

:

6-8-11

2-4-9-10-12
1-3-5-7

Cấp độ
câu hỏi

Các dạng câu hỏi

Cách trả lời

Nhận biết

1/ Xác định phương thức biểu
đạt/thao tác lập luận…
2/ Chỉ ra chi tiết/hình ảnh/
biện pháp tu từ/ thông
tin…trong văn bản
-3/ Xác định thể thơ/ nhân
vật trữ tình (đối với văn bản
thơ)

- Trả lời ngắn gọn, đi thẳng
vào vấn đề.
- Nếu hỏi “chính”, “chủ yếu”
thì chỉ trả lời 1 ý duy nhất

Cấp độ
câu hỏi

Các dạng câu hỏi

Cách trả lời

Thông hiểu

1/ Hiệu quả của biện pháp
tu từ

- B1: Gọi tên biện pháp (ẩn dụ,

so sánh, phép điệp…)

- B2: Chỉ ra biểu hiện
- B3: Nêu hiệu quả:
+ Về hình thức: làm cho câu
văn/thơ sinh động, hấp dẫn,
gợi hình gợi cảm, giàu nhịp
điệu…
+ Về nội dung: nhấn mạnh cái
được phản ánh nào? Thái độ,
tình cảm của tác giả? ….

Cấp độ
câu hỏi

Các dạng câu hỏi

Cách trả lời

Thông hiểu

2/ khái quát chủ đề hoặc
nêu nội dung chính mà
văn bản đề cập đến.

- Văn bản nói về cái gì?
- Xác định thái độ, tình cảm,

nhận thức của tác giả

3/ hiểu như thế nào…?
- Căn cứ vào từ ngữ, hình ảnh,
căn cứ vào các vế trong câu
thơ/văn để lí giải và lập luận từ
đó chứng minh cho cách hiểu
của mình

4/ tại sao tác giả cho rằng…?

5/ giải thích ý nghĩa nhan
đề/cụm từ/chi tiết…?

Cấp độ
câu hỏi

Các dạng câu hỏi

Cách trả lời

Vận dụng

1/ Rút ra bài học/thông
điệp và lí giải

- Nêu ngắn gọn thông điêp/ bài học
- Lí giải: đưa ra 2-3 lí lẽ về ý nghĩa,
tác dụng của thông điệp/bài học
đó.

2/ Có đồng tình với quan
điểm của tác giả không? Vì
sao?

- Nêu rõ quan điểm của mình:
đồng tình hay không đồng tình
- Lí giải: Nếu đồng tình trả lời theo
hướng nêu ý nghĩa của quan điểm
đó. Nếu không thì phản bác lại
quan điểm đó.

Cấp độ
câu hỏi

Các dạng câu hỏi

Cách trả lời

Vận dụng

4/ So sánh sự giống nhau
và khác nhau

- Giống nhau: Nội dung, hình
thức
- Khác nhau: nội dung, hình thức

3/Câu thơ/văn…gợi cho
anh/chị suy nghĩ gì? Hoặc
trình bày suy nghĩ…

- Điều được nói tới trong câu
thơ/văn là gì?
- Đó có phải là hiện tượng đang
diễn ra trong cuộc sống hay
không?
- Điều đó tác động đến nhận
thức, tình cảm, hành động của cá
nhân ra sao?

Lưu ý:

1. Đọc văn bản, gạch chân nhan đề, từ khóa
2. Đọc câu hỏi, gạch chân những từ quan trọng
3. Nắm chắc cách trả lời cho từng dạng câu hỏi
4. Trả lời ngắn gọn, có thể trình bày theo các ý
5. Nếu đề hỏi theo tác giả/theo văn bản thì tìm câu trả lời ngay trong
văn bản
6. Nếu đề yêu cầu đưa thêm giải pháp thì đưa ra ít nhất 3 giải pháp và
tránh nêu giải pháp đã nói trong văn bản
7. Thời gian làm bài đọc hiểu khoảng 20-25 phút

III. Luyện tập
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

Năm nay tôi hai mươi lăm tuổi
Đứa bé mồ côi thành nhà văn
Nhưng lời mẹ dặn thuở lên năm
Vẫn nguyên vẹn màu son chói đỏ.
Người làm xiếc đi dây rất khó
Nhưng chưa khó bằng làm nhà văn
Đi trọn đời trên con đường chân thật.
Yêu ai cứ bảo là yêu
Ghét ai cứ bảo là ghét

Dù ai ngon ngọt nuông chiều
Cũng không nói yêu thành ghét
Dù ai cầm dao doạ giết
Cũng không nói ghét thành yêu.
Tôi muốn làm nhà văn chân thật

chân thật trọn đời

Đường mật công danh không làm ngọt
được lưỡi tôi
Sét nổ trên đầu không xô tôi ngã
Bút giấy tôi ai cướp giật đi
Tôi sẽ dùng dao viết văn lên đá.

(Trích Lời mẹ dặn – Phùng Quán)

Câu 1: Xác định các phương thức biểu đạt của đoạn thơ trên.
Câu 2: Biện pháp tu từ nào được sử dụng chủ yếu trong đoạn thơ sau?
Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ đó.

Yêu ai cứ bảo là yêu
Ghét ai cứ bảo là ghét
Dù ai ngon ngọt nuông chiều
Cũng không nói yêu thành ghét
Dù ai cầm dao doạ giết
Cũng không nói ghét thành yêu.

Câu 3:
Nêu cảm nhận của anh/chị về nhân vật tôi trong đoạn thơ trên.
Câu 4: Anh/chị có đồng tình với quan điểm sau của tác giả không? Vì sao?

Người làm xiếc đi dây rất khó
Nhưng chưa khó bằng làm nhà văn
Đi trọn đời trên con đường chân thật.

Câu 1: Phương thức biểu đạt của đoạn thơ là: biểu cảm, tự sự,
nghị luận

Câu 2:
*Đoạn thơ đã sử dụng phép điệp:
-

Điệp từ: yêu, ghét…

-

Điệp cấu trúc: yêu ai cứ bảo là…ghét ai
cứ bảo là…

Dù ai…cũng…

*Tác dụng:
-

Tạo âm hưởng rắn rỏi, đanh thép, mạnh
mẽ cho câu thơ.

-

Khẳng định thái độ yêu ghét rõ ràng, phân
minh của nhà thơ. Đồng thời nói lên sự
kiên định, mạnh mẽ, dũng cảm trong cách
chọn cho mình một cách sống riêng,

Câu 3:
- Câu thơ có thể hiểu là nhà thơ không bao giờ bị cám dỗ
bởi công danh lợi lộc. Đứng trước sự mật ngọt của công
danh nhà thơ không thay lời đổi ý
- Những tai họa, bất trắc của cuộc sống không bao giờ
làm nhà thơ phải khuất phục
-> Hai câu thơ đã khẳng định được lối sống không màng
đến công danh lợi lộc, thể hiện sự kiên định, vững vàng
của nhà thơ trong cuộc sống cũng như trong sáng tạo
nghệ thuật.

Câu 4:
-

Nêu quan điểm: đồng tình/phản đối/ vừa đồng tình vừa phản đối

-

Lí giải:

+ Nếu đồng tình: nhà văn phản ánh chân thực đời sống để góp phần cải
tạo, xây dựng xã hội ngày càng tốt đẹp hơn nhưng đôi khi do yếu tố
khách quan hoặc do chủ quan nhà văn có thể bóp méo, tô hồng hoặc bôi
đen sự thật. Vì thế làm một nhà văn chân thật trọn đời là không dễ bởi
đòi hỏi nhà văn phải dũng cảm và trung thực suốt đời. Còn người làm
xiếc chỉ diễn trong một thời gian nhất định và luôn có sự bảo hộ.

+ Nếu phản đối: Phản ánh sự thật không có nghĩa chỉ sao chụp y nguyên
mà đòi hỏi nhà văn phải có sự sáng tạo.

+ Vừa đồng tình vừa phản đối: kết hợp hai cách lí giải trên

Cảm ơn các
em!