17. Umacnianie systemu stalinowskiego

Umacnianie systemu stalinowskiego

Utworzenie PZPR

O przywództwo w Polsce rywalizowało 2 polityków:

-Bolesław Bierut- popierany przez Stalina

-Władysław Gomułka- sekretarz generalny Polskiej Partii Robotniczej, za zbyt samodzielne
stanowisko usunięty z pełnionej funkcji w 1948 r.

Bierut jako przywódca PPR (Polska Partia Robotnicza) doprowadził do “zjednoczenia ruchu
robotniczego” - likwidacja PPS (polska Partia Socjalistyczna) i utworzenie w 1948r. PZPR-
Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą

Bierut umacniając swoją pozycję- szukał wrogów ustroju wśród komunistów- aresztował
Gomułkę.

Dokonano “zjednoczenia ruchu młodzieżowego” poprzez m.in. likwidację ZHP- utworzono
ZMP Związek Młodzieży Polskiej

Multiple Choice

Rozwiń skrót: PZPR:

• Polska Zjednoczona Partia Robotników

• Polska Zjednoczona Partia Robotnicza

• Polska Zjednoczona Partia Komunistyczna

• Partia Robotników Polskich

Nasilanie terroru

Żołnierze wyklęci - żołnierze niezłomni-
uczestnicy polskiego zbrojnego podziemia
niepodległościowego, którzy od 1944 r. walczyli
przeciwko sowieckiej okupacji i narzuconej
przez Moskwę władzy komunistycznej. Przez
zwalczający ich reżim nazywani byli
„bandytami” i „faszystami”, którym groziło
skazanie na więzienie lub śmierć.

https://www.youtube.com/watch?v=5umE9AM0zpg

Multiple Choice

kim byli "żołnierze wyklęci"?

• powstańcy warszawscy

• żołnierze, którzy stawiali opór sowietyzacji Polski i podporządkowaniu jej ZSRR

• żołnierze polskiego powojennego podziemia walczący w obronie komunistycznych rządów w Polsce

• zwolennicy rządu londyńskiego

Przejawy terroru:

-aresztowanie często fałszywie oskarżanych o szpiegostwo na rzecz państw
zachodnich

-aresztowanie komunistów co było efektem konfliktów w ekipie rządzącej

-aresztowanie Władysława Gomułki

-odsunięto wielu sędziów przedwojennych- zastąpienie ich ludźmi
niewykształconymi lecz poddanymi władzy

-płk Emil Fieldorf “Nil”- oficer AK, kierował akcjami zbrojnymi przeciwko
okupantom niemieckim

Wojskowy Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej ppłk Helena Wolińska
wydała postanowienie o tymczasowym aresztowaniu generała z artykułu 86: "Kto
usiłuje przemocą zmienić ustrój Państwa Polskiego podlega karze więzienia na
czas nie krótszy od 5 lat albo karze śmierci".

Prześladowanie Kościoła katolickiego

bp Stefan Wyszyński- prymas Polski od 1948 r..

Władze komunistyczne podjęły otwartą walkę z Kościołem:

-aresztowano księży

-ograniczano swobody praktyk religijnych

-przejmowano dobra zakonne i biskupie

IV 1950 r.- zawarcie kompromisowego porozumienia z władzą państwową- układ między
rządem i Kościołem katolickim:

-duchowni będą zachęcać do poszanowania władzy

-kościół nie będzie nadużywać uczuć religijnych do celów antypaństwowych

-uzyskanie obietnicy zachowania swobód kultu, prowadzenie nauki religii i działalności
charytatywnej

Multiple Choice

Po wojnie prymasem Polski został:

• Stefan Wyszyński

• Stefan Waryński

• Stanisław Wyszyński

• Karol Wojtyła

Łamanie warunków porozumienia:

-rozbijanie Kościoła od wewnątrz

-wspieranie tzw. księży patriotów, którzy nie uznawali władzy biskupów

-nakłanianie księży do współpracy stosując szantaż i prowokację

-utworzenie Stowarzyszenia “Pax”- organizacji zrzeszającej katolików
popierających nowy ustrój

-usuwano nauczanie religii ze szkół

-zamykano seminaria

-więziono księży pod zarzutem szpiegostwa

-II 1953 r.- wydanie dekretu o obsadzeniu stanowisk kościelnych- władza
PRL podejmowała decyzje o nominacjach i zwolnieniach księży

-1953 r.- aresztowano prymasa Stefana Wyszyńskiego

Ustrojowe podstawy PRL

Lipiec 1952 r.- uchwalenie przez Sejm Konstytucji Polskiej
Rzeczypospolitej Ludowej - PRL

Rada Państwa- naczelny organ władzy państwowej

Zniesiono urząd prezydenta.

wg Konstytucji:

“W PRL władza należy do ludu pracującego miast i wsi”

Najważniejsze decyzje podejmowało kierownictwo PZPR

Wojsko Polskie- całkowicie podporządkowane ZSRS

W wielu miejscowościach stacjonowały jednostki Armii
Sowieckiej.

Multiple Choice

Kiedy uchwalono Konstytucję Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej?

• lipiec 1950

• sierpień 1952

• lipiec 1952

• marzec 1953

Multiple Choice

Wskaż godło PRL:

Plan sześcioletni

Plan trzyletni- 1947-1949 r.- odbudowa zniszczeń wojennych i integracja
Ziem Odzyskanych z całym krajem

Plan sześcioletni- 1950- 1955 r.- uprzemysłowienie kraju i kolektywizacja
rolnictwa- całkowitej likwidacji własności prywatnej i zapewnienia pełnej
kontroli partii komunistycznej nad gospodarką i życiem społecznym wsi,
oraz uzyskania środków materialnych i siły roboczej do budowy przemysłu.

Przemysł metalowy i maszynowy- służył celom zbrojeniowym.

Propagowano współzawodnictwo pracy, zatrudniano więźniów i żołnierzy.

Państwowe Gospodarstwa Rolne- PGR- popierane przez rząd.

https://www.youtube.com/watch?v=jhFOxImw1lw

Kułak—bogaty rolnik, który zatrudniał innych ludzi.

Multiple Choice

PGR to:

• Państwowa Gospodarka Rolna

• Polskie Gospodarstwa Robotnicze

• Polska Gospodarka Państwowa

• Państwowe Gospodarstwa Rolne

Multiple Choice

Bogaty rolnik, który prowadził gospodarstwo towarowe i zatrudniał innych ludzi to:

• gułag

• kułak

• kołek

• kałak

Kultura w cieniu ideologii

Ideologia komunistyczna- wprowadzana do nauki i szkolnictwa, odsunięcie z uczelni
naukowców, którzy nie chcieli popierać nowej ideologii

Realizm socjalistyczny- uzasadniał słuszność nowego ustroju i wzywać do wydajnej
pracy

Narzędzia indoktrynacji- ( wpajanie ideologii)- kino, teatr, radio, brak dostępu do
wydawnictw zagranicznych, wydawanie dzieł Lenina, Stalina

Radio Wolna Europa- kier. Jan Nowak- Jeziorański, siedziba w Monachium,
finansowane przez USA

https://www.youtube.com/watch?v=Frevcx8SK8k&t=28s

Multiple Choice

Radio Wolna Europa było finansowane przez:

• ZSRS

• Chiny

• USA

• Węgry

Trudny początek odwilży

Wrzesień 1953r.- aresztowanie i uwięzienie prymasa Stefana Wyszyńskiego
Przyczyną uwięzienia był sprzeciw kardynała Stefana Wyszyńskiego wobec
łamania porozumień, jakie ówczesne władze zawarły z Kościołem.

Stopniowo rozpoczęła się tzw. odwilż:

-obniżenie wymagań planu 6- letniego

-złagodzono cenzurę

-Józef Światło- były funkcjonariusz Ministerstwa Bezpieczeństwa
Publicznego - przedostał się na Zachód i odsłaniał tajniki systemu
komunistycznego

-marzec 1956r.- społeczeństwo domaga się zmian po wystąpieniu
Chruszczowa o zbrodniach stalinowskich

Edward Ochab

III 1956 r.- śmierć Bolesława Bieruta,
nowym przywódcą PZPR zostaje Edward
Ochab- w kierownictwie rozpoczęła się
walka o władzę.

IV 1956 r.- Sejm ogłasza amnestię dla
więźniów politycznych.

Aresztowano najbardziej
skompromitowanych funkcjonariuszy
Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego

Notatka: str. 104

Zadanie domowe:

Quizz na classroom