Қорқыт

Пәні : Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 8

Бөлім: “Дананың сөзі-ақылдың

көзі”

 Күйлері:

 “Желмая” , “Аққу” ,“Елім-

ай”,“Қорқыт күйі”,Сарын”,

 “Башпай”,“Ұшардың

ұлуы”,“Тарғыл тана”,
“Байлаулы киіктің зары”,

 “Қоңыр”“Әуіпбай”,т.б.

Күй аңызы

Күй аңызы-қазақ фольклорын -
дағы –ерекше жанрлық түр.
Күй аңызын басқа аңыздардан
ерекшелендіретін белгісі-оның
тартылмақ күйге кіріспе
ретінде баяндалып , тек қана
күймен қоса айтылатын
синкретті сипатынан
байқалады. «Күй аңызы»
терминін қазақ әдебиеттану
ғылымында алғаш рет
М.Әуезов қолданып,оған
«қазақ аңыздарының бөлек бір
саласы» деген анықтама берген.

Асан Қайғы Сәбитұлы

Асан Қайғы Сәбитұлы XIV
ғасырда ғұмыр кешкен . Алтын
Орда және қазақ халқының
қалыптасу кезеңінде өмір
сүрген қазақтың данышпан
ақылгөй жырауы,
өз дәуірінің абызы, бас биі,
Шоқан Уәлихановтың айтуы
бойынша, қазақ халқының
қамын, болашағын ойлаған
"дала философы", осындай
ойшыл, ел қамын жеп, қайғы-
қасірет кешкен Асан атына
кейін "қайғы" сөзі қосылып
аңыздалып кеткен.

Асан Қайғы күйлері

Ел ішіндегі шежіре сөздер мен
күй аңыздарына қарағанда ,
Асан қайғы дәулескер күйші
де болған.

Біздің заманымызға «Ел
айырылған» , «Асан қайғы» ,
« Желмаяның жүрісі» , «Зар»
сияқты санаулы күйлері ғана
жеткен.

«Ел айырылған» күйін
ордалық Ғұбайдолла
Мұхитовтың тартуында алғаш
рет А.Затаевич нотаға
түсірген екен.

 Қорқыт қашып ажалдан,

 Аңыратты қобызын.

 Қобызында көп арман –

 Тоқсан толғау әдемі үн .

 Желмаясын желдіртіп,

 Ілгері басып келеді.

 Күй сарыны-сел тасқын ,

Күңірентіп келеді.

 Тасы құлап жартастың

 Жаңғыртты даланы.

 Құйын да боп ұйытқыды,

Ну орманды шулатып,

Дауыл да боп жүйткиді,


Көл-өзенді тулатып,

Қас қаққанша кенеттен,

Баурап бәрін биледі,

Боздағандай бебеулеп,

Жас төгеді күй легі. (“Қорқыт пен ажал”)