T3 BAB 3 - faktor yang Mempengaruhi Kegiatan Ekonomi di Malaysia

Pengaruh Persekitaran Fizikal terhadap
Kepelbagaian Tumbuh-Tumbuhan Semula Jadi
dan Hidupan Liar

Bab

3

PENDAHULUAN

Keadaan persekitaran

fizikal dunia yang pelbagai

telah menyebabkan

wujudnya kepelbagaian
jenis tumbuh-tumbuhan
semula jadi dan hidupan
liar yang sangat menarik

untuk diketahui

❑ Mengenal pasti faktor persekitaran fizikal yang

mempengaruhi kepelbagaian tumbuh-tumbuhan
semula jadi dan hidupan liar.

❑ Menghuraikan faktor bentuk muka bumi, saliran,

tanih dan iklim yang mempengaruhi kepelbagaian
tumbuh-tumbuhan semula jadi dan hidupan liar.

❑ Menganalisa pengaruh bentuk muka bumi, saliran

dan tanih terhadap jenis tumbuh-tumbuhan semula
jadi dan hidupan liar.

❑ Menganalisa pengaruh iklim terhadap jenis tumbuh-

tumbuhan semula jadi dan hidupan liar.

Apakah yang akan anda pelajari?

3.1 Faktor-faktor Persekitaran Fizikal yang Mempengaruhi Kepelbagaian

Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar

Ada

Empat
Faktor

4. Iklim
Kombinasi beberapa
elemen seperti suhu,
hujan, angin, tekanan
udara, keadaan
awam serta
kelembapan udara
dan cahaya matahari

3. Tanih
Lapisan paling atas
di permukaan bumi
yang terhasil
daripada 2 bahan
iaitu bahan organik
dan bahan bukan
organik

1. Bentuk Muka Bumi

Kepelbagaian ciri serta
ketinggian sesuatu permukaan
daratan yang diukur dari aras
laut.

2. Saliran
Ciri-ciri pola aliran sungai dan
cawangannya serta kuantiti air
yang mengairi sesuatu kawasan
bentuk muka bumi.

3.2 Faktor-faktor yang Mempengaruhi Kepelbagaian Tumbuh-tumbuhan

Semula Jadi dan Hidupan Liar

Terbahagi kepada 3 jenis:

Tanah
Pamah

Tanah
Tinggi

Pinggir

Laut

Faktor 1:

Bentuk
Muka
Bumi

a) Tanah Pamah

Lokasi

Tumbuhan Semula Jadi

Contoh Tumbuh-tumbuhan semulajadi

Malaysia

Hutan Hujan Tropika

Meranti, jelutong, cengal, merbau dan
seraya.

Amazon (Brazil)

Wimba, Brazilian Mahagoni, lapuna, ficus
dan getah.

Thailand, Laos,
Myanmar, Filipina, India
dan Bangladesh

Hutan Monsun Tropika

Jati, cendana, pyinkado, damar, mahogani,
teak dan sal.

Tasik Great St. Lawrence
(Kanada)

Hutan Konifer

Pokok konifer

Lokasi

Huraian

Contoh hidupan liar

Malaysia

Tanah pamah yang luas
membekalkan banyak
sumber makanan dan
menjadi habitat kepada
hidupan liar.

Gajah, harimau, badak sumbu, monyet, arnab,
rusa dan musang.

Amazon (Brazil)

Puma, jaguar, anakonda dan ikan pirana.

Contoh hidupan liar di kawasan Tanah Pamah

Contoh tumbuh-tumbuhan semulajadi di kawasan Tanah Pamah

Pokok Jelutong

Pokok Ficus

Pokok Teak (jati)

Pokok Konifer

Harimau

Badak sumbu

Ular Anakonda

Ikan Pirana

b) Tanah Tinggi

❑ Merupakan kawasan yang berketinggian melebihi 180 meter dari aras laut.

❑ Tumbuhannya berbeza-beza mengikut ketinggian terutamanya selepas melebihi

ketinggian 1200 meter dari aras laut.

❑ Terdiri dari pokok-pokok bantut, rendah dan renek seperti oak, laurel palma, paku

pakis, lumut dan kulampair.

❑ Hidupan liar di sini pula contohnya kambing gurun, tupai, serigala dan ilama.

Pokok Oak

Lumut

Kambing Gurun

Serigala

Contoh Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar di kawasan Tanah Tinggi

Jadual Perbandingan Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar di di antara Banjaran
Crocker dengan Banjaran Himalaya.

Banjaran Crocker

Banjaran Himalaya

Tumbuh-tumbuhan

Semula Jadi

Hidupan Liar

Tumbuh-tumbuhan

Semula Jadi

Hidupan Liar

Rhododendron buxifolium

Tupai tanah gunung Borneo

Barberry

Eurasian brown bear

Lumut

Summit rat

Lumut

Asiatic brown bear

Kulampair

Whiteheads trogon

Kulampair

Himalaya serow

Paku pakis

Beruang matahari (beruang
madu)

Birch

Snow leopard

Periuk Kera

Katak pokok kinabalu

Cedar

Rhesus monkey

Orkid

Leopard

Himalayan pine

Eurasion king fisher

Halia liar

Binturong

Juniper

Yak

Pokok periuk kera

Binturong

Pokok Barberry

Yak

c) Pinggir pantai

❑ Kawasan pinggir laut adalah seperti pulau, pantai berpasir, pantai berlumpur dan paya

air masin

❑ Terdiri dari tumbuh-tumbuhan yang tahan tiupan angin dan air laut seperti semak

samun, bintangor laut, jemerlang laut, mengkuang laut, pokok bakau, pokok kelapa
dan pokok menjalar seperti tapak kuda.

❑ Pinggir laut sesuai untuk hidupan liar seperti ular, ketam, anjing laut, dan umang-

umang.

Umang-umang

Anjing Laut

Pokok Tapak Kuda

Pokok Kelapa

Contoh Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar di kawasan pinggir laut

Jadual lokasi Hutan Pantai di negara-negara terpilih

Teluk Hanauma

Koh Samui

Pulau Raja Ampat

Pantai Whitehaven

Negara

Contoh lokasi Hutan Pantai

Malaysia

❑ Pulau Rumbia
❑ Pulau Tioman
❑ Pulau Redang

Thailand

❑ Pulau Phra Ae
❑ Koh Samui
❑ Pulau Phi Phi

Indonesia

❑ Pulau Raja Ampat
❑ Kepulauan Bangka Selatan
❑ Pantai Barat Sumatera

Australia

❑ Pantai Whitehaven
❑ Teluk Wineglass

Amerika
Syarikat

❑ Pantai Coast Guard
❑ Teluk Hanauma

Bersaliran

baik
Bersaliran

buruk

Air terjun

Sungai

Paya Air Tawar

Paya Air Masin

❑ Saliran seperti sungai dan tasik kebiasaannya mempengaruhi jenis dan taburan tumbuh-tumbuhan

semula jadi dan hidupan liar.

❑ Saliran terbahagi kepada 2 jenis, iaitu:

Faktor ke-2:
Saliran

a) Kawasan bersaliran baik

❑ Merujuk kepada kawasan yang tidak menakung air.

❑ Terdapat di kawasan bentuk muka bumi yang beralun,

kawasan cerun bukit dan kawasan tanah pamah.

❑ Kawasan

bersaliran

baik

dan

tidak

bertakung

air

merupakan kawasan yang subur dan diliputi oleh
banyak tumbuh-tumbuhan semula jadi seperti

yang

terdapat

di

Hutan

Hujan

Tropika,

Hutan

Monsun

Tropika, Hutan Konifer dan Hutan Mediterranean.

❑ Ia dihuni oleh pelbagai spesis hidupan liar seperti

rusa, kijang, moose, badak sumbu, harimau dan gajah.

Moose

Sungai Mississippi

Kijang

b) Kawasan bersaliran buruk

❑ Merujuk kepada kawasan yang sentiasa menakung air.

❑ Ia akan membentuk kawasan paya air tawar.

❑ Kawasan

ini

sinonim

dengan

pokok-pokok

yang

memerlukan air yang banyak serta mampu hidup
dikawasan berair sepanjang masa. Contohnya pokok
bakau, pokok nipah dan mengkuang.

❑ Ia dihuni oleh pelbagai spesis hidupan liar seperti

biawak, buaya, memerang, burung shoebill dan ular.

Burung Shoebill

Paya lumpur (Wadden Sea )

Paya Everglades (Florida)

❑ Di kawasan pinggir laut yang berlumpur pula, ia akan

membentuk kawasan paya air masin.

Memerang

Faktor 3:
Tanih

Tanih

❑ Tumbuh-tumbuhan semula jadi hidup subur mengikut

kesesuaian dan ciri-ciri tumbuhan tersebut.

❑ Setiap bahan yang mengalami proses pereputan dan

pemecahan akan membentuk tanih yang subur dalam
bentuk humus dan garam galian.

❑ Tanih adalah lapisan paling atas di permukaan bumi

yang terhasil daripada dua bahan iaitu bahan organik
dan bahan bukan organik.
✓ Bahan organik : Terhasil dari proses pereputan sisa

tumbuhan dan bangkai haiwan.

✓ Bahan

bukan

organik

:Terhasil

dari

proses

pemecahan batuan akibat tindakan luluhawa.

❑ Komposisi

bahan-bahan

ini

akan

menentukan

kesuburan tanih serta kesesuaiannya dengan tumbuh-
tumbuhan.

a) Tanih chernozem di kawasan padang rumput hawa sederhana

❑Ia merupakan tanah hitam yang terdapat di kawasan
padang rumput yang mengalami iklim Steppe.

❑ Pada musim sejuk, tanah akan membeku menyebabkan

rumput-rumput di kawasan steppe mempunyai akar yang
pendek.

❑Iasesuai

untuk

pertumbuhan

rumput-rumput,

bunga-

bungaan dan tumbuh-tumbuhan renek.

❑ Contoh tumbuh-tumbuhan semulajadi :

Big bluestem grass, bufallo grass, switchgrass,
feather grass dan fringed sagebrush.

❑ Contoh hidupan liar :

Coyote, bobcat, badger dan Saiga antelope.

Bufallo grass

Switchgrass

Coyote

Bobcat

b) Tanih permafrost di kawasan Hutan Tundra

❑Ia merupakan tanih beku disebabkan suhu yang sejuk
melampau

❑Tanih ini kurang subur, sejuk dan membeku sepanjang
tahun menyebabkan hanya tumbuhan yang mempunyai
daya tahan yang tinggi sahaja mampu hidup di kawasan
tanih ini.

❑ Contoh tumbuh-tumbuhan semulajadi :

Liken, lumut, kulampair, willow, birch dan health.

❑ Contoh hidupan liar :

Beruang kutub, karibu, musang artik, arnab artik dan
lemming.

Willow

Birch

Musang artik

Lemming

c) Tanih aridisols di kawasan Gurun Panas

❑Kawasan

Gurun

Panas

diliputi

tanih

aridisols

yang

bermaksud tanih kering dan tandus.

❑ Tanih

pasir

yang

kering

dan

tandus

menyukarkan

pergerakan dan menjadikan hidupan liar di Gurun Panas
kurang aktif terutamanya pada siang hari.

❑Hanya tumbuhan yang berakar panjang untuk menyerap air
di dalam tanah mampu hidup di sini.

❑ Contoh tumbuh-tumbuhan semulajadi :

Pokok kaktus, pokok akasia dan pokok kurma.

❑ Contoh hidupan liar :

Unta, rusa gazelle, oryx, musang fennec dan tikus
jerboa.

Pokok kaktus

Pokok kurma

Oryx

Tikus jerboa

d) Tanih latosol di kawasan Hutan Hujan Tropika dan Hutan Monsun Tropika

❑Ia ada pelbagai bentuk sama ada berpasir, liat atau lembap
serta berwarna merah atau kuning.

❑ Pelbagai jenis hidupan liar bergantung sepenuhnya kepada

ekosistem hutan di sini sama ada sebagai habitat ataupun
untuk mencari pelbagai sumber makanan.

❑Banyak terdapat di kawasan Hutan Hujan Tropika dan
Hutan Monsun Tropika dengan pelbagai spesis tumbuhan.

❑ Contoh tumbuh-tumbuhan semulajadi :

Pokok jati, cendana, mahogani dan jelutong.

❑ Contoh hidupan liar :

Gajah, harimau, beruang, kancil dan cerpelai.

Pokok jati

Pokok cendana

Harimau

Kancil

e) Tanih podzol di kawasan Hutan Konifer

❑Tanih ini adalah nipis, berasid dan beku.

❑Tanih yang nipis dan beku di bawahnya memudahkan
hidupan liar bergerak mencari makan.

❑Tumbuhan

semulajadinya

berakar

pendek

dan

tidak

menerjah jauh ke dalam tanah.

❑ Contoh tumbuh-tumbuhan semulajadi :

Pokok pain, cedar, birch, fir dan sprus.

❑ Contoh hidupan liar :

Moose, elk, lynx, brown bear dan harimau Siberia.

Pokok cedar

Pokok pain

Harimau Siberia

Brown bear

❑Pokok renek yang tumbuh telah menjadi sumber makanan
dan habitat pelbagai hidupan liar di sini.

f) Tanih terra rossa di Hutan Mediterranean

❑Merupakan campuran tanah liat dan pasir serta warnanya
merah atau coklat kemerahan.

❑Ia juga sesuai menjadi habitat pelbagai jenis hidupan liar.

❑Ia menggalakkan pertumbuhan Hutan Mediterrenean yang
terdiri dari hutan bangkut dan juga hutan pokok tirus di
kawasan tanah tinggi.

❑ Contoh tumbuh-tumbuhan semulajadi :

Pokok Lavender, rosemary, laurel dan pain.

❑ Contoh hidupan liar :

Serigala, rusa, landak dan helang.

Lavender

Rosemary

Landak

Serigala

Ada 4 iklim

utama di

dunia:

Iklim

Siberia

Iklim

Laurentia

Iklim

Monsun
Tropika

Faktor :
Iklim

Iklim
Gurun
Panas

a) Iklim Gurun Panas

Rumput alfalfa

Pokok caper

Pokok ghaf

Pokok saltbushes

Kawasan

Gurun Arab yang terletak di Asia Barat meliputi negara Jordan, Iraq, Kuwait, Oman,
Qatar, Arab Saudi, Emiriah Arab Bersatu dan Yamen.

Angin

Angin Timuran yang bertiup dari kawasan darat adalah kering dan tidak membawa
hujan.

Hujan

Jumlah hujan kurang daripada 250mm.

Suhu

▪ Min suhu tahunan ialah 25⁰C.
▪ Suhu pada waktu siang adalah tinggi antara 32⁰C - 36⁰C kerana langit tidak berawan.
▪ Suhu pada waktu malam adalah lebih sejuk, iaitu kira-kira 5⁰C.
▪ Julat suhu tahunan adalah antara 17⁰C - 20⁰C

Contoh tumbuh-tumbuhan semulajadi :
❑ Rumput alfalfa, pokok caper, pokok ghaf dan pokok saltbushes.

Tikus jerboa

Oryx

Labah - labah

Rusa gazelle

Contoh hidupan liar di kawasan iklim Gurun Panas

Musang fennec

Unta

b) Iklim Monsun Tropika

Pokok jati

Paku pakis

Pokok Buluh

Pokok Mahogani

Kawasan

India, Sri Langka, Pakistan, Bangladesh, Filipina, Myanmar, Thailand, Vietnam, Laos
dan Kemboja.

Angin

▪ Angin monsun lembab bertiup dari laut ke darat menyebabkan berlakunya hujan

pada musim panas.

▪ Angin monsun kering bertiup dari darat ke laut menyebabkan berlakunya musim

kering yang nyata.

Hujan

Hujan tahunan adalah lebat tetapi taburannya adalah tidak sekata, iaitu antara 1000 –
2000 mm.

Suhu

Iklim ini mempunyai suhu antara 24⁰C hingga 27⁰C sepanjang tahun.

Contoh tumbuh-tumbuhan semulajadi :
❑ Pokok jati, paku pakis, pokok buluh dan pokok mahogani.

Burung murai

Burung bangau

Binturong

Monyet

Contoh hidupan liar di kawasan iklim Monsun Tropika

Harimau bintang

Biawak

c) Iklim Siberia

Pine merah

Paper birch

Dahurian larch

Kawasan

Ia meliputi dua kawasan yang sangat luas di utara Asia (sebahagian besar wilayah
Rusia) dan utara Eropah ( meliputi negara Poland dan Jerman).

Angin

Angin barat daya di selatan Siberia membawa udara panas dari Asia Tengah dan Timur
Tengah.

Hujan

Jumlah kerpasan tahunan adalah kira-kira 500mm.

Suhu

▪ Mengalami musim panas yang pendek dengan suhu antara 15⁰C hingga 20⁰C.
▪ Tempoh musim sejuk antara enam ke lapan bulan dengan suhu -17⁰C hingga 5⁰C.
▪ Tempoh musim bunga dan luruh di sini sangat singkat.
▪ Julat suhu tahunan adalah sangat besar antara 30⁰C - 50⁰C

Contoh tumbuh-tumbuhan semulajadi :
❑ Pine merah, paper birch dan Dahurian.

Martens

Beruang kutub

Mink

Lynx

Contoh hidupan liar di kawasan iklim Siberia

Harimau Siberia

Siberian wolf

d) Iklim Laurentia

Kawasan

Meliputi kawasan Kanada Timur, Timur Laut Amerika Syarikat, China (utara) dan
Manchuria, Korea Utara, Jepun (utara) serta Patagonia (Amerika Selatan).

Angin

▪ Angin sejuk merendahkan suhu di kawasan pantai Jepun, China, Korea Utara dan

kawasan Siberia.

▪ Angin monsun Barat Laut bertiup dari darat menyebabkan musim dinginnya kering.

Hujan

▪ Hujan turun sepanjang tahun.
▪ Jumlah hujan tahunan adalah antara 500mm hingga 1000mm.
▪ Hujan lebat banyak pada musim panas.
▪ Salji turun pada musim sejuk.

Suhu

▪ Min suhu tahunan adalah antara 9⁰C hingga 17⁰C.
▪ Tempoh musim panas, suhu adalah sederhana panas dan singkat , iaitu antara 21⁰C

hingga 26⁰C.

▪ Tempoh musim sejuk, suhunya sangat sejuk iaitu antara -6⁰C hingga 10⁰C.
▪ Julat suhu tahunan adalah antara 20⁰C - 30⁰C

Contoh tumbuh-tumbuhan semulajadi :

❑ Pokok maple, Pokok fir, pokok beech dan pokok yellow birch

Pokok maple

Contoh tumbuh-tumbuhan semulajadi di kawasan beriklim Laurentia

Pokok fir

Pokok beech

Pokok yellow birch

Wood duck

Beaver

Canadian Lynx

Chipmunk

Contoh hidupan liar di kawasan iklim Laurentia

Canadian goose

Northen flicker

Sekian

TERIMA KASIH

Mohd Sharif Ab. Raman

SMK Bagan Serai 2019

slide nota

Multiple Choice

Namakan Iklim Malaysia?

• Panas dan lembap sepanjang tahun

• Khatulistiwa

• Monsun Tropika

• Tropika