มาลัยตุ้ม

ใบความรู้ ที่ 9.1

หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 เรื่อง พานสวยด้วยดอกไม้

เรื่อง มาลัยตุ้ม

รายวิชาการจัดดอกไม้สด 1 รหัสวิชา ง20267

ประเภทวิชา เพิ่มเติม

กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2

าลัยตุ้ม

เรื่อง มาลัยตุ้ม
คำชี้แจคำชี้แจง ให้นักเรียนศึกษาใบความรู้โดยละเอียดทุกขั้นตอน
จุดประสงค์

1. เพื่อให้นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจการร้อยมาลัยตุ้มได้สวยงาม
2. นักเรียนเลือกวัสดุที่นำมาร้อยมาลัยตุ้มได้
3. นักเรียนเห็นคุณค่าและบอกประโยชน์ของมาลัยตุ้มได้
4. นักเรียนจัดเก็บทำความสะอาดสถานที่ปฏิบัติงานได้เรียบร้อย

 มาลัยตุ้ม

หมายถึง มาลัยที่ร้อยให้มีลักษณะรูปทรงตามขวางเป็นรูปกลม โดยเริ่มต้นจะเป็นวงกลมขนาด

เล็กแล้วค่อย ๆ ใหญ่ขึ้น หรือกว้างขึ้นทีละน้อยมาถึงประมาณช่วงกลางแล้วค่อยๆ ลดลง
ทีละน้อย ให้มีขนาดเท่ากับตอนแรก ๆ จนกระทั่งเหมือนตอนขึ้นต้น ส่วนลักษณะรูปทรงตามยาวนั้น
คล้ายดอกบัวตูม ช่วงหัวท้ายเรียว ตรงกลางป่องโค้งมน มาลัยตุ้มขนาดเล็กสุดนิยมร้อย 9 ชั้น
และขนาดใหญ่ที่สุด 15 ชั้น การร้อยมาลัยตุ้มจำนวนชั้นจะต้องเป็นเลขคี่เสมอ เช่น 9 , 11 ,13 และ 15
 วัสดุอุปกรณ์

กลีบดอกไม้ ใบตอง เข็มมาลัย ด้าย กรรไกร คีม วาสลิน

 มาลัยตุ้มมี 2 แบบ
1. แบบมีลาย
2. แบบไม่มีลาย
 วิธีการร้อยมาลัยตุ้ม มีหลักสำคัญดังต่อไปนี้
1. จะต้องเริ่มต้นร้อยด้วยดอกเล็ก หรือกลีบเล็กก่อนควรส่งก้านหรือส่งกลีบสั้นที่สุด และชั้นต่อ ๆ
ไป ควรส่งก้านให้ยาวขึ้นทีละน้อย ๆ จนถึงช่องราวประมาณครึ่งเป็นช่วงที่มีความป่องโตเต็มที่ เท่ากับ
ขนาดที่ต้องการ ( ช่อง 2 – 3 แถว ตรงกลาง ) แล้วค่อย ๆ ส่งก้านสั้นลงทีละน้อย ย้อนกลับมา
เท่ากับขนาดตอนขึ้นต้น

2. ความยาวของมาลัยตุ้มประมาณ 2.5 นิ้ว – 3.5 นิ้ว ต้องระวังอย่าร้อยให้ยาวนัก เพราะ

มองดูแล้วจะกลายเป็นมาลัยตัวหนอนไป

3. การขึ้นต้นมาลัยตุ้มนั้น จำนวนดอกหรือกลีบไม่แน่นอนย่อมขึ้นอยู่กับขนาดของดอกหรือกลีบ

ด้วยว่า มีขนาดเล็กหรือใหญ่ ถ้าดอกใหญ่หรือกลีบใหญ่ก็ขึ้นจำนวนกลีบน้อยแล้วค่อย ๆ เพิ่มขึ้นตามความ
เหมาะสมในชั้นต่อ ๆ ไป เช่น ถ้าดอกพุดตูม ดอกมะลิตูม ( ขนาดเล็ก ) หรือกลีบกุหลาบ จะ
ขึ้นต้นประมาณ 5 ดอก หรือ 5 กลีบ แต่ถ้าเป็นดอกบานไม่รู้โรยจะขึ้นต้นเพียง 1 ดอกเท่านั้น

การร้อยมาลัยตุ้มจะร้อยด้วยดอกกล้วยไม้ ดอกพุด ดอกมะลิ ดอกกุหลาบ หรือดอกไม้อื่น ๆ ก็ใช้

หลักเดียวกันนี้ เมื่อร้อยเสร็จแล้วใช้แป้นใบตองอีกอันปิดด้านบน ร้อยเข็มด้วยด้าย ทาน้ำมันวาสลินที่โคน
เข็มตลอดจนถึงด้าย รูดมาลัยลงมา นำอุบะแขก 3 - 5 ขา แต่ละขามีดอกสวม 3 ดอก มาผูกต่อกับมาลัย ใช้
ริบบิ้นทองขนาดเล็กผูกเป็นหูกระต่ายปิดปมต่อระหว่างมาลัยตุ้มกับอุบะ ด้านบนของมาลัยผูกเช่นเดียวกัน
และให้มีสายยาวสำหรับถือ ใช้เป็นของชำร่วยหรือแขวนประดับเครื่องดนตรีไทยก่อนการบรรเลง เช่น ซออู้
ซอสามสาย ฯลฯ
 หน้าที่ใช้สอยของมาลัยตุ้ม
1. ใช้เป็นมาลัยชำร่วยให้แก่แขกที่มาในงาน เช่น งานหลั่งน้ำพระพุทธมนต์ในพิธีมงคลสมรส หรือใน
โอกาสต่างๆ
2. ใช้เป็นส่วนประกอบตกแต่งในงานประดิษฐ์ดอกไม้สดของไทยเช่นงานเครื่องแขวนดอกไม้สด
ของไทย
3. ร้อยใส่ไม้ไผ่แหลมๆ ต่อก้านแล้วปักแจกัน หรือจัดดอกไม้สดในโอกาสต่างๆ
4. ใช้เป็นส่วนประกอบของมาลัยเปีย มาลัยครุย และมาลัยคล้องมือ
 รูปแบบมาลัยตุ้มจากดอกไม้ประเภทต่าง ๆ

1. มาลัยตุ้มกลีบกุหลาบ การประดิษฐ์มาลัยตุ้มด้วยกลีบกุหลาบมอญ ถ้าต้องการให้มาลัยตุ้ม

สีแดงเข้ม ให้ร้อยปลายกลีบออก แต่ถ้าต้องการให้มาลัยตุ้มสีแดงชมพู ให้ร้อยโคนกลีบดอกออก

2. มาลัยดอกกล้วยไม้สีธรรมชาติ การประดิษฐ์มาลัยตุ้มด้วยกลีบกล้วยไม้ ประเภทมาดาม มีทั้งสี

ม่วงเข้มและสีม่วงอ่อน โดยการเลือกกลีบดอกชนิดกลีบปลายแหลม ใช้วิธีการร้อยเหมือนการร้อยมาลัยตุ้ม
กุหลาบ

3. มาลัยตุ้มดอกมะลิ การประดิษฐ์มาลัยตุ้มจากดอกมะลิ โดยการคัดดอกมะลิให้ได้ดอกที่สม่ำเสมอ

กัน จะทำให้ได้มาลัยตุ้มที่มีสีขาวนวลสม่ำเสมอ

4. มาลัยตุ้มดอกบัวสัตตบงกช การประดิษฐ์มาลัยตุ้มจากกลีบชั้นในของดอกบัวสัตตบงกช ซึ่งมาลัย

ตุ้มชนิดนี้จะมีความเป็นธรรมชาติที่สวยงามในส่วนของปลายกลีบดอกที่มีตุ่มเกสรสีขาวเล็กๆ

 การร้อยมาลัยตุ้ม

1. พับใบตองเป็นแป้นสำหรับร้อยมาลัยเสียบลงบนเข็ม

จากนั้นใช้มือที่ถนัดจับเข็มมาลัย พับกลีบกุหลาบทบคู่
ร้อยลงเข็ม 5 กลีบ ส่งความยาว 0.5 ซ.ม.

2. ชั้นที่ 2 พับกลีบกุหลาบทบคู่ ร้อย 5 กลีบ

ส่งความยาว 1 ซ.ม. ให้สับหว่างกับชั้นที่ 1

3. ชั้นที่ 3 พับกลีบกุหลาบทบคู่ ร้อย 5 กลีบ

ส่งความยาว 1.5 ซ.ม. ให้สับหว่างกับชั้นที่ 2

4. ชั้นที่ 4 พับกลีบกุหลาบทบคู่ ร้อย 5 กลีบ

ส่งความยาว 2 ซ.ม. ให้สับหว่างกับชั้นที่ 3

5. ชั้นต่อไปให้ลดขนาดกลีบลง เป็น 1.5 ,

1 และ 0.5 ตามลำดับ จนได้เป็นรูปทรงมาลัยตุ้ม

&&&&&&&&&&