5class

Координаталық сәуле.

Натурал сандарды және нөл
санын координаталық сәуледе

кескіндеу

.

О

х

Бірлік
кесінді

1

0

А

В
2

С
3

О

А

В

1

2

0

3

4

5

6

Координаталық сәуле

О

А
ОА – бірлік кесінді

О – санақ басы

О

А

В

1

2

0

3

4

5

6

Координаталық сәуле

Сәуленің О басталу нүктесі санақ басы
ретінде алынған, бірлік кесіндісі берілген,
бағыты белгіленген сәуле координаталық
сәуле деп аталады.

А нүктесінің координатасы 1-ге тең А(1)

О

А

В

1

2

0

3

4

5

6

В нүктесінің координатасы 2-ге тең

В(2)

A

M

C

N
О

10

20

0

30

40

50

60

Ондық бірлік

A

M

C

N
О

100 200

0

300 400

500 600

Жүздік бірлік

О
А

50

0

х



К В С

В(?)
К(?)

С(?)

О
А

1

0

х

Е

Е нүктесінің координатасы - ?

О
А

5

0

х

К нүктесінің координатасы ?

К

О

А

?

0

х

10

В

С

?

В(?)

С(?)

Натурал сандарды әртүрілі тәсілдермен

салыстыруға болады.

I тәсіл. Натурал сандарды санауы бойынша салыстыру.
Анықтама: Екі натурал санды санағанда
өсу ретімен алғашқы айтылғаны кіші, ал кейін
айтылғаны үлкен болады.
II тәсіл. Натурал сандарды жазылуы бойынша
салыстыру
Анықтама: Екі натурал санды санағанда
өсу ретімен алғашқы айтылғаны кіші, ал кейін
айтылғаны үлкен болады.
Мысал келтіріңдер

III тәсіл. Натурал сандардың координаталық сәуледе

орналасуы бойынша салыстыру.

Анықтама: Екі натурал санның координаталық сәуледе сол
жақта орналасқаны кіші, ал оң жақта орналасқаны үлкен
болады
.

14

19

19 саны 14 санының оң жағында орналасқан, сондықтан 19 >14.
Егер қандай да бір сан біреуі сол жағында, ал екіншісі оң
жағында орналасқан екі санмен салыстырылса, онда қос
теңсіздік қолданылады.

О

А

0

х

12

13

14

13 саны координаталық сәуледе

12 санының оң жағында, ал 14

санының сол жағында орналасқан. Онда 12<13 <14 деп жазамыз.
Мұндай жазуды қос теңсіздік дейміз.

12<13 <14 қос теңсіздігінің оқылуы:
13 саны 12-ден үлкен, бірақ 14-дан кіші немесе 13 саны 14-дан кіші,

12-ден үлкен.

Егер қандай да бір сан біреуі сол жағында, ал екіншісі

оң жағында орналасқан екі санмен салыстырылса, онда

қос теңсіздік қолданылады.

у-тің орнына қойғанда 1) 13<y<19 2) 31<y<37 қос тенсіздігі дұрыс
болатындай барлық натурал сандарды атаңдар және жеке -жеке
координаталық сәуледе кескіндеңдер.

Шешімі: 1) 13<y<19 

13< 14, 15,16,17,18< 19

13 14 15 16 17 18 19

О

а

0

х

b с

Шешімі:
1) 0 < a < b; 2) 0 < b< c; 3) a < b < c; 4) 0 < a < c .

Рефлексия:

1) Бүгінігі сабақта мен ... меңгердім.
2) Мен сабақта ... қайталадым.
3) ... деңгейлік есебін шығарғанда ... қасиетін

еске түсірдім.