Canrannau (arsylwad)

Cynyddu a gostwng gwerth gan ganran

Beth yw'r gwahaniaeth rhwng cynyddu a gostwng?

Tasgau tanio- cefn eich llyfrau

• 100%-30%= ___%

• 100%+45%= ___%

• 100%+3.2%= ___%

• 100%-56%= ___%

• 100%+6.3%= ___%

• 100%-7.3%= ___%

• 100%+17.5%= ___%

• 100%-3.2%=___%

​Fel degolyn

​-----> ______
​-----> ______
​-----> ______
​-----> ______
​-----> ______
​-----> ______
​-----> ______
​-----> ______

Enghreifftiau cynyddu

1. Cynyddwch 340 gan 32%

2. Cynyddwch 68 gan 7.2%

​Lluosydd
canrannol

Fill in the Blanks

Cynyddwch 320 gan 15%

Fill in the Blanks

Cynyddwch £115 gan 1.3%

Fill in the Blanks

Cynyddwch 289 gan 23.5%

Ymarfer 1- Cynyddu

1. Cynyddwch 30 gan 10% 

2. Cynyddwch 120 gan 25% 

3. Cynyddwch 500 gan 1%

4. Cynyddwch 520 gan 20.5%

5. Cynyddwch 174 gan 5% 

6. Cynyddwch 64 gan 34.4%

7. Cynyddwch 740 gan 18.7%

8. Cynyddwch 245 gan 36.5%

Enghreifftiau gostwng

1. Gostyngwch £250 gan 9%

​Lluosydd
canrannol

​2. Gostyngwch 1228 gan 36.5%

Fill in the Blanks

Gostyngwch 540 gan 27%

Fill in the Blanks

Gostyngwch 543 gan 37.6%

Fill in the Blanks

Gostyngwch 726 gan 1.5%

Ymarfer 2-Gostwng

1. Gostyngwch 80 gan 20% 

2. Gostyngwch 240 gan 40% 

3. Gostyngwch 180 gan 30% 

4. Gostyngwch 210 gan 5%

5. Gostyngwch 315 gan 6.5%

6. Gostyngwch 645 gan 1.6%

7. Gostyngwch 75 gan 11.5%

8. Gostyngwch 418 gan 24.8%

Enghraifft o gyd-destun

Mae siop ddodrefn yn lleihau ei holl brisiau 20%. Faint mae gwely dwbl gwerth £300 yn ei gostio yn y sêl?

Mewn cyd-destun

1. ​Cyflog Rio yw £24000. Mae ei gyflog yn cynyddu gan 14%. Beth yw ei gyflog newydd

2. Mae Daisy yn prynu ffrog yn y sel gyda 27% i ffwrdd. Cost y ffrog yn wreiddiol oedd £40. Beth yw pris newydd y ffrog?

3. Mae Marcus yn gwerthu llyfrau. Mae’n eu gwerthu am £7.60 yr un gyda TAW ychwanegol o 20%. Am faint mae Marcus yn gwerthu llyfr?

4. Roedd cot yn costio £50. Mae’r cot yn y sel gyda 12.5% i ffwrdd ohono. Faint ydy'r cot nawr?

5. Mae car Heledd yn colli gwerth o 32% yn y flwyddyn cyntaf mae hi’n ei berchen. Prynodd y car am £7000. Beth yw ei werth ar ôl blwyddyn?

6. Os ydy cyflog (rhan amser) o £6000 y flwyddyn yn cynyddu gan 5% pob flwyddyn, beth yw'r cyflog ar ôl 3 mlynedd?

   1. Allech chi feddwl am ffordd gyflymach i wneud hwn ar gyfrifiannell?

Cywiro camgymeriadau

Cynyddwch 356 gan 12%


Dull ac ateb:
356x0.12=42.72

Beth sydd wedi ei wneud yn anghywir?

Credaf fod y person yma wedi....

Yn fy marn i....

Y dull cywir yw ....

Cywiro camgymeriadau

Gostyngwch 760 gan 8%


Dull ac ateb:
760x1.08=820.8

Beth sydd wedi ei wneud yn anghywir?

Credaf fod y person yma wedi....

Yn fy marn i....

Y dull cywir yw ....

Cywiro camgymeriadau

Cynyddwch 780 gan 1.5%


Ateb:
780x1.5=1170

Beth sydd wedi ei wneud yn anghywir?

Credaf fod y person yma wedi....

Yn fy marn i....

Y dull cywir yw ....

Cywiro camgymeriadau

Gostyngwch 620 gan 2%


Ateb:
620x0.8=496

Beth sydd wedi ei wneud yn anghywir?

Credaf fod y person yma wedi....

Yn fy marn i....

Y dull cywir yw ....