Урок сссссез названия

Идеал газ.

Изопроцестер

2

Заттың күйлері

Газ – молекулааралық
күштер өте әлсіз,
молекулалары өте
шапшаң және кездейсоқ
қозғалады

Сұйық – молекулааралық
күштер көршілес молекула-
ларды байланыстырады

Қатты – молекулаара-
лық күштер өте берік

Төмен темп

Жоғары
қысым

Жоғары темп
Төмен қысым

3
Ideal Gas

* Molecules do not exert a force on

each other  zero potential energy

* Large number of molecules

* Molecules are point-like

* Molecules are in constant random

motion

* Collisions of molecules with walls of

a container and other molecules
obey Newton's laws and are elastic

Идеал газ

 Молекулалар арасында тартылыс

күші жоқ

 Молекулалар саны көп

 Молекулалары-нүктелік

 Молекулалары әрқашан тұрақты

кездейсоқ қозғалыста

 Молекулалардың ыдыс

қабырғасымен және өзара
соқтығысы серпімді, Ньютон
заңдарына бағынады

4

Макропараметрлер

Микропараметрлер

Температура

Молекула жылдамдығы

Қысым

Молекула массасы

Дененің

көлемі

Молекуланың кинетикалық
энергиясы

Дененің

массасы

Молекуланың
потенциалдық энергиясы

Дененің

ішкі

энергиясы Молекулалар санының

концентрациясы

Т

V
p

7

Pressure P (Pa)

Impact of a molecule on the wall of the
container exerts a force on the wall and
the wall exerts a force on the molecule.
Many impacts occur each second and
the total average force per unit area is
called the pressure.

P = F / A

force F (N)
area A (m2)
pressure P (Pa)

Pатмосфералық = 1.013105 Пa

Газдың ыдыс қабырғасына түсіретін
қысымы газ молекулаларының ыдыс
қабырғасымен соқтығысынан пайда
болады. Соқтығыс кезінде молекула
импулсі

өзгереді

және

күш

импульстің өзгеру жылдамдығымен
анықталады.

Бірлік

ауданға

түсірілетін күш Қысым деп аталады.

Қысым Р (Па)

Температура –
молекулалар

қозғалысының орташа

кинетикалық

энергиясының мөлшері.

Температура денелердің жылулық дәрежесін
сипаттайды (суық, жылы, ыстық және т.б.)

суық

ыстық

жылы су

ыстық су

суық су

Температураны өлшейтін құрал -термометр.

1597 ж. Галилео Галилей
температураның өзгерісін
бақылап отыратын прибор-
термоскопты ойлап тапты.

1714 ж. Голландия ғалымы

Д. Фаренгейт сынапты

термометрді жасап шығарды

В 1730 ж. француз
физигі

Р. Реомюр спиртті

термометрді ұсынады.

ЦЕЛЬСИЙ Андерс
(1701-44), швед
астрономы және физигі.
1742 ж.
температуралық
(Цельсий) шкаланы
ұсынады.

1848 ж. ағылшын физигі
Вильям Томсон (лорд
Кельвин)
температурының
абсолют шкаласын жасау
мүмкін екендігін
дәлелдеді. .

Тарихи деректерге шолу жасау.

Кельвин температуралық шкаласы

Практикада басқа да температуралық

шкалалар пайдаланылады. Цельсий және

Кельвин шкалаларының арасындағы

байланыс суретте көрсетілген.

Т = t + 273

4 К температура Цельсий
шкаласында:

A) 40 С.

B) 2770 С.

C) 2690 С.

D) -2690 С.

E) -40 С.

ΔТ = Δ t

Т = t + 273

Судың қайнау
температурасы

Мұздың балқу
температурасы

Абсолют ноль

ФАРЕНГЕЙТ
ШКАЛАСЫ

ЦЕЛЬСИЙ
ШКАЛАСЫ

КЕЛЬВИН
ШКАЛАСЫ

𝑇 𝐾 = 𝑡 °𝐶 + 273

Жылулық тепе-теңдік күйі дегеніміз барлық

макроскопиялық параметрлер ұзақ уақыт бойы өзгеріссіз

қалатын күй.

Жылулық тепе-теңдік кезінде барлық денелердің

температуралары бірдей, сондықтан оны жылулық тепе-

теңдік күйінің сипаттамасы деп есептеуге болады.

V, P, T – const

Жылулық тепе-теңдікте болатын барлық денелердің

температуралары бірдей болады.

>
t1
t2
=

жылу алмасу

жылулық тепе-теңдік

Изопроцестер

Изопроцес
графиктері

Салыстыру

Қаңтар ҰБТ2021

1. Суреттегі графиктен
изохораны табыңыз.

V

5

3

4

2

1

Р

Суретте

газдың көлемінің температураға

тәуелділік графигі берілген.

Изобаралық

сәйкес келетін график бөліктері.

V

T

1

2

3

4

V

T

1

2

3

4

Көлемін сақтап, пішінін оңай
өзгертетін дененің күйді ата

A) қатты

B) сұйық

C) газ тәрізді

D) қатты және газ

E) қатты және сұйық

Берілген массадағы идеал газ 1-күйден 2-күйге өткенде оның қысымы

A)өзгермейді.
B)екі есе кемиді.
C)артады.
D)артуы да, кемуі де мүмкін.
E)кемиді.

1.

Суреттегі графиктен изохораны табыңыз.

A) 1. B)2. C)3. D)4. E)5.

Суреттегі графиктен изохораны табыңыз

А) 3. В)1. С)5. D)4. Е)2.

Клапейрон

Изотермиялық сығылу кезінде газ көлемі 5 л-ге азайып, қысымы 3
есе артса, газдың бастапқы көлемі

A) 5,5 л

B) 6,5 л

C) 7,5 л

D) 8,5 л

E) 9,5 л

Изотермиялық сығылу кезінде газ көлемі 5 л-ге азайып, қысымы 3
есе артса, газдың бастапқы көлемі

A) 5,5 л

B) 6,5 л

C) 7,5 л

D) 8,5 л

E) 9,5 л

Изохоралық процесс кезінде газ температурасы 30 %-ға артып,
қысымы

200 кПа болды. Газдың бастапқы қысымы

A) ≈154 кПа

B) ≈165 кПа

C) ≈174 кПа

D) ≈184 кПа

E) ≈194 кПа

Идеал газ теңдеуі немесе
Менделеев- Клайперион

теңдеуі

Молекулалық – кинетикалық
теорияның негізгі теңдеуі

Газ

молекуласының

кинетикалық

энергиясы

мен

температура

арасындағы байланыс

Зат мөлшері

Массасы 1 кг судағы зат мөлшері.










моль

кг
1018

М

3

2OH

A) 30 моль.
B) 20 моль.
C) 50 моль.
D) 55,6 моль.
E) 75 моль.

қысым

Егер сутегі молекулаларының орташа квадраттық жылдамдығы 800
м/с, ал тығыздығы 2,4 кг/м3 болса,онда оның қысымы.

A) 0,512 Па.

B) 512 Па.

C) 0,512 кПа.

D) 5,12 МПа.

E) 0,512 МПа.

Көлем

2730 С температурадағы газ 2 м3 көлемді алып тұрады. 5460 С температурада
және сол қысымда газ көлемі.
A) 1 м3.
B) 2 м3.
C) 3 м3.
D) 4 м3.
E) 5 м3.