TARİH

SEVR ANTlaşması ve MADDELERİ

(10 ağustos 1920)

§I. Dünya Savaşı sonunda toplanan Paris Barış Konferansı’nda İtilaf Devletleri İttifak Devletleriyle yapacakları antlaşmaların şartlarını belirledi. Daha sonra da Almanya, Avusturya, Bulgaristan ve Macaristan ile barış antlaşmaları imzalandı. Sıra Osmanlı Devleti’ne geldi ancak İtilaf Devletleri arasında Osmanlı Devleti’nin topraklarının paylaşılması konusunda fikir ayrılıkları yaşanıyordu.

§İtilaf Devletleri, aralarında ortaya çıkan anlaşmazlıkları gidermek için 18-26 Nisan 1920 tarihleri arasında İtalya’nın San Remo kentinde toplandı. Burada Osmanlı Devleti’nin ne şekilde paylaşılacağı konusunda görüş birliğine vardılar. Kararlarını Osmanlı Devleti’ne bildirmek için İstanbul Hükûmeti temsilcilerini Paris’e davet ettiler. Paris’teki konferansa katılan Osmanlı delegeleri "teklif edilen barış şartlarının bağımsız bir devletin kabul edebileceği türden olmadığını" söyleyerek itirazda bulundu.

​ §Osmanlı Devleti’nin antlaşmayı bir an önce imzalaması için İngilizler Mudanya ve Bandırma’yı; Yunanlar ise Balıkesir, Bursa, Uşak ve Doğu Trakya’yı işgal ettiler. Bunun üzerine İstanbul Hükûmeti antlaşmanın kabul edilmesini kararlaştırdı. Fakat Kanun-ı Esasi’ye göre antlaşmaların Meclis'te görüşülüp kabul edilmesi gerekiyordu. Mebusan Meclisi kapalı olduğu için padişah ve sadrazam Damat Ferit Paşa, eski komutanlardan ve nazırlardan oluşan Saltanat Şurasını topladılar (22 Temmuz 1920). Saltanat Şurası antlaşmanın kabulüne karar verdi. Fransa’ya giden Osmanlı heyeti Sevr Antlaşması’nı imzaladı.

ANTLAŞMASI’NA GÖRE:

§İstanbul, Osmanlı Devleti’nin başkenti olarak kalacak fakat Osmanlı Devleti antlaşma hükümlerine uymazsa Türklerin elinden alınacak.

§Boğazlar, her zaman bütün devletlerin gemilerine açık bulundurulacak ve içinde Türk temsilci olmayan uluslararası bir Boğazlar Komisyonu’nun idaresinde bulunacak.

§Doğu Anadolu’da Ermenistan ve Kürdistan devletleri kurulacak. İzmir dâhil Ege Bölgesi ve Doğu Trakya Yunanistan’a bırakılacak.

§Antalya ve Konya çevresi İtalya’ya verilecek.

§Adana, Urfa, Sivas dolayları ve Suriye toprakları Fransa’ya verilecek.

§Arabistan ve Irak İngiltere’ye bırakılacak.

§Askerlik mecburi olmayacak, ağır silahlardan arındırılmış elli bin kişilik bir ordu bulundurulacak.

§Azınlıklara geniş haklar verilecek.

§Kapitülasyonlardan bütün devletler yararlanacak.

​ §Sevr Antlaşması bağımsızlığını yitirmiş bir Osmanlı Devleti öngörmekteydi. Osmanlı toprakları üzerinde işgalci devletlerin desteği ile yeni devletler kurulmaktaydı. Osmanlı Devleti kendisini savunacak bir ordudan yoksun bırakılıyordu. Devletin mali kontrolü, İtilaf Devletlerinin denetimine girmekteydi. Sevr Antlaşması bir tutsaklık belgesiydi. Bu antlaşmanın uygulamaya geçmesi, Osmanlı Devleti’nin ortadan kalkması anlamına geliyordu

§Sevr Antlaşması Türk milletine yaşama hakkı tanımıyordu. Sevr Barış Antlaşması İstanbul’da da büyük tepkiyle karşılanmış, Damat Ferit Paşa Hükûmeti istifa etmek zorunda kalmıştı. Yeni kurulan Tevfik Paşa Hükûmeti antlaşmayı onaylamadı. Sevr Antlaşması Mebusan Meclisi kapatılmış olduğundan Meclis onayından geçmediği için yasal dayanaktan yoksundur ve millî iradeye aykırıdır.

§Sevr Antlaşması’na Büyük Millet Meclisinin ve Mustafa Kemal’in tepkisi çok sert oldu. 19 Ağustos 1920’de toplanan Meclis, aldığı kararla bu antlaşmayı onaylayanları ve imzalayanları vatan haini ilan etti.

§Mustafa Kemal bu antlaşmayı "Türk milleti için uğursuz bir idam kararnamesi" olarak nitelendirdi. Sevr Antlaşması Türk milletinin istiklalini korumak yönünde gayretini daha da artırdı. Anadolu’da başlayan mücadele, Sevr Antlaşması’nın uygulanmaya konulmasını engelledi.

Multiple Choice

Sevr Antlaşması'nın tarihi?

• 23 Nisan 1920

• 10 Ağustos 1920

• 29 Ekim 1923

• 15 Eylül 1925

Multiple Choice

*Boğazlar, bütün devletlerin savaş ve ticaret gemilerine açık tutulacaktır. Boğazların yönetiminden kendi bayrağı ve bütçesi olan uluslararası komisyon sorumlu olacaktır.

Sevr Antlaşmasında yer alan bu hüküm Osmanlı Devletini aşağıda verilen alanlardan hangisi ile ilgili olarak bir sınırlama getirmiştir?

• Kapitülasyonlar

• Azınlıkların Statüsü

• Egemenlik Alanı

• Yabancı Okullar

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisi Sevr Antlaşması'nın hukuken geçerli bir antlaşma olamadığına kanıt olarak gösterilebilir?

• Diğer devletlerle yapılan antlaşmalardan daha geç imzalanması.

• Savaşa katılan tüm devletlerin imzasını taşımaması.

• İçerdiği şartların diğer devletlerle yapılan antlaşmalardan ağır olması.

• Meclisin kapalı olması.

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisi San Remo konferansı sırasında Osmanlı Devleti'nin barış antlaşmasına bir an önce imzalaması için yapılan bir faaliyettir?

• Yunanistan'ın Balıkesir, Bursa ve Edirne'yi işgal etmesi.

• Sevr Antlaşması'nın imzalanması.

• İstanbul'un resmen işgal edilmesi.

• Kuvay-i İnzibatiye ayaklanmasının çıkarılması.

Fill in the Blank

Sevr Antlaşması'na göre Arabistan ve Irak hangi devlete bırakılacaktır?