Роза Бағланова

“Роза Бағланованың

орындауындағы

әндердің

маңыздылығы”

Бүкіл өмірі бір ғасырдың тарихын
толық сипаттайтын танымал тұлға
болса, ол - Роза Бағланова. 1922 жылы
Қызылорда облысында дүниеге келген.
Балалық шағы әжесі- Күндей, әкесі –
Тәжібай, анасы-Ақкүріштің мейірімі мен
ықылысана бөленіп өсті. Розаның азан
шақырып қойылған есімі-Үрбибі екен.
Бойжеткен Роза Қызылорда педагогика
институтына түсті. Бірақ әкесі
өмірден озып, оқуын жалғасыра алмады.
Тіпті тағдыр тәлкегі қаршадай қазақ
қызын Ташкенттен бірақ шығарды.
Өзбек филармониясының директоры
Кары Якупов оның дауысын кездейсоқ
естіп әнін тыңдауға шақырды. Өнерімен
тәнті еткен Роза Ташкент
филармониясындағы мемлекеттік
әйелдер ән би ансамбіліне әнші болып
қабылданды.

Мәскеу консерваториясына
да жолдамасы болған еді,
бірақ

сол

жылы

соғыс

басталды. Қан майданның
ортасында талдырмаш қыз
әнімен

жауынгерлерге

рух

беріп,

жылағанды

жұбатып, өнерімен қолдау
көрсетті.

Майдан

шеттерінде

айлап

жүріп

концерт

берді,

осылайша

қазақ

қызының

аты

шар

тарапқа таралды.

1949

жылы

әнші

елге

оралды.

Оған

тікелей

себепші

болған

Жұбан

Молдағалиев

еді.

Ақын

әкесіндей

қамқорқорлық

танытып

отырған.

Розаның

Қазақстанға

келген

беттегі

қадамы

Абай

атындағы

академиялық

опера-балет

театрында
басталғанымен

өз

өтінішімен

қызметі

филармонияда жалғасты.

Розаның

даңқын асқақта түскен

1949 жылғы Бухаресте өткен әлем
жастарының

дүниежү

зілік

фестивалі еді. Лауреат атанып,
бірінші

дәрежелі

диплом

алып

қайтты.

Бұдан

бұрын

өткен

Мәскеудегі

бүкілодақтық

этрадалық

әншілер

конкурсының

дипломанты еді. Сол заманда Роза
Бағлановаға бір айда жеті сегіз
концерт

беруге

міндеттелген

алайда,

өнер

үшін

жаратылған

жан бұл жоспарды еселеп орындап
жүрді.

Кеудесі

орден

мен

марапатқа

толы

Роза

тым

қарапайым еді. Әлемдік сахнадан келіп, дала сахнасын
гүлдендіріп

жүретін.

Сөйтіп

бір

айда

берілетін

филармонияның

концерттік бағдарламасын ел ішін

аралап жалғыз өзі орындап тастайды екен. Тіпті
гастрольден түскен ақшасын айлығы түспей қиналып
жүрген әріптестеріне берген кездері де болған екен.

Әлемнің түкпір түкпіріндегі ұлт өкілдері мен қарапайым
халықтан бастап, Сталин, Хрущев, Брежнев сияқты талай
үкімет

басшыларының

сүйікті

әншісіне

арналған

Роза

қайда

жүрсе

де

елеусіз

қалмайтын.

Өнерде

шекара

болмайтынын, ұлтқа бөлінбейтінін әсте ұмытпайтын
әнші, қай елге барса да өз халқының әнімен бастап, сол елдің
әнімен аяқтайтын.

Шәмші

Қалдаяқов

1958

“Ақ

маңдайлым”

әнін

жазып,

Роза

Бағлановаға

ұсынады.Ол ән халықтың
жанан табатын, сүйкімді
әнге

айналады.

Оның

орындауындағы

«Кестелі

орамал»,

«Ах,

Самара,

городок» әндері ел арасында
ерекше танымал болды.

Халықтың ерекше
жүректерінен орын алған
әндерінің бірі:
«Ах самара, городок»
«Іңкәрім ай»
«Сәулем ай»
«Еркем ай»
«Әдемі-ау»
«Бәрінен де сен сұлу»

Роза

Бағланова

шетелді

көп

аралаған

КСРО

әншісі.

Роза

Бағланова

1947

–

1949

жылдары

Абай

атындағы

Қазақ

опера

және

балет

театрының әншісі, 1949 – 1960
жылдары Жамбыл атындағы
республикалық
филармониясының

солисі

болды. 1960 жылдан бастап
"Қазақконцерттің"

әнші-

солисі, жетекші сахна шебері
болып

қызмет

етті.

Отбасы:

Роза Бағланова 47 жасында

ұлды болып, есімін Тәжен деп

қояды. Келіні – Марал,

немерелері – Ақерке, Тәжібай,

Үрбибі. Балажан Роза
апайымыз баласы мен

немерелерін үнемі еркелетіп,
өзіне ұнайтын есіммен атап

жүрген.

2011 жылы 8 ақпанда аты аңызға айналған әнші,

КСРО және Қазақстанның халық әртісі, Халық

қаһарманы Роза Тәжібайқызы Бағланова 90

жасқа қараған шағында дүние салды. Жезтаңдай
әнші апамыз Роза Тәжібайқызының да өнердегі

өмірі кең арналы тау өзеніндей еді.